در پی حملات هوایی گسترده ارتش پاکستان به ولایتهای خوست، کنر و پکتیکا در بامداد چهارشنبە ١٠ ژوئن ٢٠٢٦، تنش میان اسلامآباد و کابل به نقطه انفجار رسید. در حالی که حکومت طالبان از کشته شدن ۱۳ غیرنظامی از جمله ۱۱ کودک در این حملات خبر میدهد، مقامهای پاکستانی با رد ادعای تلفات مدنی، مدعی نابودی مخفیگاههای ”فتنه الخوارج” و کشته شدن ۲۶ شبهنظامی مورد حمایت هند شدهاند. این مرگبارترین تقابل هوایی دو کشور پس از پایان آتشبس شکننده اخیر است که زنگ خطر درگیریهای فرامرزی گستردهتر را به صدا درآورده است.
جزئیات میدانی: کودکان در میان قربانیان
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان، با انتشار بیانیهای رسمی و تصاویر دلخراش، اعلام کرد که حملات شب گذشته (۱۹ جوزا) نقض آشکار حریم هوایی افغانستان بوده است. طبق آمار رسمی کابل، در این بمبارانها ۱۳ نفر جان باختهاند که شامل ۱۱ کودک، یک زن و یک مرد مسن است. همچنین ۱۴ تن دیگر که همگی زن و کودک هستند، در این حملات زخمی شدهاند.
تکاندهندهترین بخش این گزارش مربوط به قریه ”منه” در ولسوالی اسپیره ولایت خوست است. مستغفر گربز، سخنگوی والی خوست، تایید کرد که ساعت ۱۲:۲۰ نیمهشب، جنگندههای پاکستانی خانه شخصی به نام ”ببری” را هدف قرار دادند. به گفته وی، در این خانه ۹ نفر شامل یک زن، یک مرد و ۸ کودک (بین ۷ تا ۱۰ سال) در دم جان باختند. گزارشهای موازی از ولایت پکتیکا نیز حاکی از کشته شدن ۳ غیرنظامی دیگر در ولسوالی برمل است.
روایت اسلامآباد: ضربه به طراحان تروریسم
در جبهه مقابل، عطاالله تارر، وزیر اطلاعات پاکستان، روایتی کاملاً نظامی و استراتژیک از این حملات ارائه داد. او بدون اشاره به گزارشهای مربوط به تلفات کودکان، اعلام کرد که این عملیات ”دقیق و هدفمند” در پاسخ به حملات تروریستی اخیر علیه نیروهای امنیتی پاکستان (از جمله حمله ۹ ژوئن به پاسگاه پلیس در موسیدره) انجام شده است.
پاکستان مدعی است در این حملات ۲۶ تن از اعضای گروه موسوم به ”فتنه الخوارج” اصطلاحی که اسلامآباد برای تحریک طالبان پاکستان – TTP استفاده میکند کشته شدهاند. به گفته مقامات پاکستانی، چهار هدف کلیدی شامل یک مرکز آموزشی، یک انبار مهمات و مخفیگاههای دو فرمانده ارشد به نامهای ”علیمخان خوشالی” و ”اختر محمد جانیخیل” بهطور کامل منهدم شده است. اسلامآباد این گروهها را ”نیروهای نیابتی هند” مینامد که از خاک افغانستان برای ناامن کردن پاکستان بهره میبرند.
بنبست دیپلماتیک و سایه جنگهای نیابتی
این حملات در حالی صورت میگیرد که تنشهای لفظی میان نمایندگان دو کشور در سازمان ملل متحد نیز به اوج رسیده است. عاصم افتخار احمد، نماینده دایمی پاکستان، هند را به استفاده از خاک افغانستان برای بیثباتسازی منطقه متهم کرد؛ ادعایی که با واکنش تند دهلینو و ”گمراهکننده” خواندن آن مواجه شد.
نصیر احمد فایق، سرپرست نمایندگی افغانستان در سازمان ملل متحد، در واکنشی تاملبرانگیز اعلام کرد که مردم افغانستان نباید قربانی ”سیاستهای ناکام پاکستان” و ”رقابتهای منطقهای میان هند و پاکستان” شوند. او تاکید کرد که افغانستان توان تحمل جنگهای نیابتی جدید را ندارد.
نقد داخلی در پاکستان؛ تَرک بر بدنه روایت رسمی
نکته برجسته در این دور از تنشها، انتقادات بیسابقه در داخل پاکستان است. مولانا فضلالرحمان، رهبر جمعیت علمای اسلام، با نقد سیاستهای ارتش پاکستان، به تناقضهای رفتاری اسلامآباد اشاره کرد. وی با یادآوری ”عملیات نیلفر” که توسط هند علیه مواضعی در داخل پاکستان انجام شده بود، هشدار داد: ”اگر شما حق حمله فرامرزی به افغانستان را برای خود قائل هستید، با کدام منطق اخلاقی و قانونی به حملات هند به خاک خودتان (بهاولپور) اعتراض میکنید؟” او ریشه هراسافکنی را نه در خاک همسایه، بلکه در سیاستهای داخلی ارتش پاکستان دانست.
چشمانداز: فروریزش صلح نیمبند
گزارشهای سازمان ملل متحد نشان میدهد که خشونتهای مرزی میان دو کشور در سه ماهه نخست سال جاری میلادی، دستکم ۳۷۲ کشته و ۳۹۷ زخمی بر جای گذاشته است. حمله اخیر، توافق آتشبس اکتبر گذشته را که با میانجیگری قطر حاصل شده بود، عملاً به بایگانی تاریخ سپرد.
در حالی که پاکستان تحت طرح ”عزم استحکام” بر ادامه عملیاتهای فرامرزی اصرار دارد و طالبان افغانستان نیز بر دفاع از حاکمیت ملی و انتقام خون غیرنظامیان تاکید میکنند، مرزهای دو کشور که شاهرگ اقتصادی منطقه است، در وضعیت قرمز قرار گرفته است. تحلیلگران معتقدند تا زمانی که مسئله حضور TTP در افغانستان و اتهامات حمایت هند از گروههای مخالف پاکستان حلوفصل نشود، غیرنظامیان و بهویژه کودکان در روستاهای مرزی، هزینه اصلی این بنبست ژئوپلیتیک را پرداخت خواهند کرد.
امروز، در حالی که خانوادهها در خوست و پکتیکا در حال تدفین ۱۱ کودک قربانی هستند، هراس از موج دوم حملات هوایی یا حملات تلافیجویانه طالبان، بر تمام نوار مرزی سایه افکنده است.
