در حالی که نگاهها به تنشهای فزاینده منطقهای در خاورمیانه دوخته شده، بحران انسانیِ کمتر دیدهشده اما عمیقترِ یمن رو به وخامت است؛ آن هم در شرایطی که نیازها به سطحی بیسابقه رسیدهاند.
بیش از یک دهه پس از آغاز جنگ، یمن در سال 2026 با بحرانی بیسابقه روبهرو است؛ بهگونهای که حدود 22.3 میلیون نفر به کمکهای بشردوستانه و خدمات حمایتی نیاز دارند، در حالی که سطح تأمین مالی کاهش یافته و توان سازمانهای امدادی برای پاسخگویی به نیازهای رو به افزایش محدودتر شده است.
نهادهای وابسته به سازمان ملل و سازمانهای امدادی هشدار میدهند که شکاف کنونی در تأمین مالی نهتنها تداوم برنامههای بشردوستانه را تهدید میکند، بلکه ممکن است میلیونها یمنی را به وضعیتهایی شکنندهتر سوق دهد؛ آن هم در حالی که نرخ گرسنگی رو به افزایش است، بیماریها گسترش یافتهاند و خدمات پایه در سراسر کشور رو به افول است.
گرسنگی و بیماری در سایه قطع خدمات
برآوردهای بشردوستانه نشان میدهد حدود پنج میلیون نفر در فاصله مارس تا مه 2026 با سطوح حاد ناامنی غذایی روبهرو هستند که در مرحله بحران یا بدتر از آن طبقهبندی میشود؛ همچنین حدود 1.4 میلیون نفر به دلیل کمبود غذا در شرایط اضطراریِ تهدیدکننده حیات زندگی میکنند.
همزمان، کشور شاهد شیوع بیماریهای قابل پیشگیری با واکسن است؛ از جمله وبا، سرخک، فلج اطفال، دیفتری، تب دنگی و مالاریا؛ آن هم در شرایطی که نرخ واکسیناسیون کاهش یافته و خدمات بهداشتی در شماری از مناطق تضعیف شده است.
فعالان حوزه بشردوستانه میگویند فشارها تنها به کمبود غذا و خدمات درمانی محدود نمیشود، بلکه بخشهای آب، فاضلاب، آموزش و دیگر خدمات اساسی را نیز در بر میگیرد؛ بخشهایی که در سالهای جنگ آسیبهای سنگینی دیدهاند.
کاهش تأمین مالی
با وجود گستردگی نیازها، پاسخ بشردوستانه با کمبود شدید منابع مالی روبهرو است؛ بهطوری که بخش امنیت غذایی در سال 2025 کمتر از یکسوم مبالغ مورد نیاز را دریافت کرد و همین مسئله سازمانهای امدادی را ناچار کرده است بخشی از برنامههای خود را کاهش دهند یا به حالت تعلیق درآورند.
کاهش تأمین مالی همچنین به محدود شدن خدمات تغذیه و تعطیلی بیش از 450 مرکز درمانی، از جمله 76 بیمارستان، منجر شده و فشار بر نظام سلامتِ از پیش آسیبپذیر را افزایش داده است.
در تلاش برای مهار این روند رو به وخامت، سازمان جهانی بهداشت میکوشد 38.8 میلیون دلار برای ارائه کمکهای فوری بهداشتی به حدود 10.5 میلیون نفر در سال جاری بسیج کند.
چالشهای بیشتر
این تحولات همزمان است با ادامه بازداشت دهها کارمند سازمان ملل و فعال حوزه بشردوستانه از سوی گروه «حوثی» مورد حمایت تهران؛ موضوعی که سازمان ملل میگوید بهطور مستقیم بر توان سازمانها برای دسترسی به نیازمندان و رساندن کمکها در برخی مناطق اثر گذاشته است.
تنشهای فزاینده منطقهای همچنین نگرانیها درباره آینده وضعیت انسانی را تشدید کرده است، بهویژه با افزایش قیمت جهانی نفت و احتمال تأثیر بر زنجیرههای تأمین و تجارت؛ عواملی که میتواند بهطور مستقیم بر قیمت سوخت و مواد غذایی در داخل یمن اثر بگذارد.
در حالی که سازمان ملل نسبت به گسترش شکاف میان نیازها و منابع موجود هشدار میدهد، به نظر میرسد یمن در آستانه مرحلهای دشوارتر قرار دارد؛ جایی که پیامدهای جنگِ طولانیمدت با بحرانهای اقتصادی، بهداشتی و انسانی درهم تنیده شده و در عین حال، چشمانداز بهبود فراگیر همچنان دور از دسترس است.
