در پی افشای گزارش تحقیقی تکاندهنده خبرگزاری رویترز در روز جمعه ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۶ (۹ مرداد ۱۴۰۵)، ابعاد تازهای از یک شبکه مالی عظیم و غیرقانونی مرتبط با ایران برملا شده است. بر اساس یافتههای این گزارش، یک صرافی رمزارزی بدون مجوز مستقر در دبی به نام «شلبیت» موفق شده است از مه ۲۰۲۴ (اردیبهشت ۱۴۰۳) تاکنون دستکم ۴ میلیارد دلار رمزارز را پردازش کند.
این صرافی به عنوان یک شاهراه مالی برای فرار از تحریمها عمل کرده و با اتصال به شبکهای متشکل از بیش از ۲ هزار وبسایت قمار فارسیزبان، بانک مرکزی ایران و نهادهای تحت تحریم، جریان عظیمی از پول را جابهجا کرده است. همزمان، مقامات ایالات متحده اعلام کردند که به دنبال این افشاگری، جستجوی جهانی برای شناسایی و توقیف داراییهای متعلق به حکومت ایران را با شدت بیشتری دنبال میکنند.
صرافی مرموز در قلب دبی
تحقیقات گسترده خبرگزاری رویترز با استناد به دادههای بلاکچین نشان میدهد که شلبیت در مرکز این جابهجاییهای مالی چند میلیارد دلاری قرار دارد. اسناد رسمی نشان میدهند که این صرافی به نام سیاوش کیوانپور، یک شهروند ایرانی مقیم خارج از کشور، ثبت شده است. اگرچه نشانی ثبتشده این شرکت در طبقه چهارم ساختمانی تجاری در منطقه دیره دبی و در بالای یک هتل ارزانقیمت قرار دارد، اما بررسیهای میدانی خبرنگار رویترز نشان داد که در این محل تنها یک دفتر فروش ساعت مستقر است. کارکنان حاضر در این دفتر اعلام کردند که هیچ شناختی از صرافی شلبیت یا سیاوش کیوانپور ندارند. تحلیلگران شرکتهای تحقیقاتی رمزارز معتقدند این صرافی از مه ۲۰۲۴ (اردیبهشت ۱۴۰۳) بالغ بر ۴ میلیارد دلار تراکنش را پردازش کرده است؛ رقمی که جریان مالی کل آدرسهای مرتبط را نشان میدهد و نباید آن را سود خالص صرافی یا شبکه قمار دانست.
امپراتوری قمار و پیوند با تهران
هسته اصلی مشتریان این صرافی را شبکهای بسیار بزرگ شامل بیش از ۲ هزار وبسایت قمار آنلاین فارسیزبان تشکیل میدهد. به گزارش شرکت امنیت سایبری اینفوبلاکس، این وبسایتها با وجود داشتن نامها و دامنههای ظاهراً متفاوت، از زیرساختهای فنی، نرمافزاری و مشخصات فنی مشترک استفاده میکنند. یکی از پژوهشگران پیشین اینفوبلاکس این شبکه را بزرگترین شبکه قمار غیرقانونی کشفشده در تاریخ ایران و یکی از بزرگترین نمونهها در سراسر جهان توصیف کرده است. جالب اینجاست که تنها یکی از این وبسایتها از مه ۲۰۲۴ (اردیبهشت ۱۴۰۳) بیش از ۱۳۰ میلیون دلار تراکنش را از طریق شلبیت انجام داده است. اگرچه قمار در قوانین ایران ممنوع است و مجازاتهای سنگینی دارد، اما این سایتها به شکل عجیبی به سیستم پرداخت الکترونیکی تحت نظارت بانک مرکزی ایران دسترسی داشتهاند. مقامهای پیشین مطلع به رویترز گفتهاند که سپاه پاسداران از حدود یک دهه قبل کنترل بخشهای راهبردی این صنعت سودآور را به دست گرفت تا از آن برای دور زدن تحریمها و اتصال نظام پرداخت داخلی به شبکههای مالی خارج از کشور استفاده کند.
اینفلوئنسرهای مشهور در کانون جنجال
یافتههای این گزارش نشان میدهد که بیش از ۶۰ چهره معروف و اینفلوئنسر ایرانی در شبکههای اجتماعی وظیفه تبلیغ این وبسایتهای قمار را بر عهده داشتهاند. در میان این افراد، نامهای سرشناسی مانند ساشا سبحانی و پویان مختاری دیده میشود که با نمایش زندگیهای فوقالعاده مجلل، جتهای شخصی و خودروهای گرانقیمت، میلیونها دنبالکننده را به سمت این سایتها هدایت میکردند. نکته قابل تامل این است که دادگاهی در ایران در سال ۲۰۲۳ (۱۴۰۲) ساشا سبحانی، پویان مختاری و سیاوش کیوانپور را به دلیل اداره سایتهای قمار به طور غیابی محکوم کرده بود. با این حال، هر دو اینفلوئنسر در گفتگو با رویترز هرگونه مالکیت یا مدیریت این شبکه را رد کرده و مدعی شدهند که تنها در قبال دریافت مبالغی اقدام به تبلیغات کردهاند و از ارتباط این شبکه با نهادهای دولتی، سپاه پاسداران یا صرافی شلبیت کاملاً بیخبر بودهاند. ساشا سبحانی دخالت در پولشویی و دور زدن تحریمها را تکذیب کرده و پویان مختاری نیز همکاری با نهادهای نظامی ایران را رد کرده است.
پرواز میلیونها دلار به بایننس
بررسیهای دقیق بلاکچین ابعاد دیگری از تراکنشهای این صرافی را آشکار ساخته است. طبق گزارش رویترز، شلبیت دستکم ۱۲۵ میلیون دلار پول مرتبط با بانک مرکزی ایران را پردازش کرده و علاوه بر آن، ۲۰ میلیون دلار از فعالیتهای استخراج بیتکوین در داخل ایران دریافت کرده است. همچنین تعاملات مالی متعددی بین شلبیت و صرافی ایرانی نوبیتکس که تحت تحریمهای ایالات متحده قرار دارد، و نیز کیفپولهایی که اسرائیل آنها را به سپاه پاسداران منتسب کرده، ردیابی شده است. از سوی دیگر، فرار بزرگ مالی این شبکه از طریق بزرگترین صرافی رمزارز جهان یعنی بایننس صورت گرفته است؛ جایی که از مه ۲۰۲۴ (اردیبهشت ۱۴۰۳) دستکم ۶۷۶ میلیون دلار از آدرسهای شلبیت به بایننس منتقل شده است. جالب اینجاست که ۵۴۰ میلیون دلار از این مبلغ، دقیقاً پس از آغاز اقدامات نظارتی دبی در سال ۲۰۲۵ (۱۴۰۴) جابهجا شده است. بایننس اعلام کرده که شلبیت هیچ حساب مستقیمی نزد آنها نداشته و این صرافی بلافاصله پس از آگاهی، حسابهای مرتبط را مسدود و گزارش آن را به مراجع قانونی ارسال کرده است.
ضربه رگولاتورها و واکنش جهانی
مقامات اماراتی واکنشهای جدی به این پرونده نشان دادهاند. نهاد تنظیم داراییهای مجازی دبی که با نام «وارا» شناخته میشود، در تاریخ ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲ مرداد ۱۴۰۵) با انتشار بیانیهای رسمی اعلام کرد که شلبیت بدون دریافت مجوزهای قانونی فعالیت میکرده و قوانین مربوط به مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم را زیر پا گذاشته است. وارا دستور توقف فوری تمامی فعالیتهای غیرمجاز این صرافی را صادر کرد. همزمان، وزارت خزانهداری ایالات متحده اعلام کرد که این گزارش و شبکه مالی را با جدیت بررسی میکند. در همین راستا، در جلسه هیئت دولت آمریکا که در روز جمعه ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۶ (۹ مرداد ۱۴۰۵) برگزار شد، اسکات بسنت، از مقامات ارشد مالی، بر پیگیری و توقیف داراییهای حکومت ایران در سراسر جهان تاکید کرد. با این حال، تا زمان انتشار گزارش رویترز، دولت ایران، پلیس و دادستانی دبی و همچنین بنیانگذار شلبیت به سوالات تفصیلی پاسخ ندادهاند.
