وزارت امور داخلی اقلیم کردستان عراق روز پنجشنبه، ۲٢ اکتبر ۲۰۲۶ (٣٠ مهر ۱۴۰۵)، با صدور بیانیه‌ای رسمی، گزارش‌های منتشر شده در برخی رسانه‌ها مبنی بر حضور واحدهای نظامی و پهپادهای متعلق به اوکراین در این منطقه خودمختار را قویاً تکذیب کرد. این وزارتخانه که نقش معادل وزارت کشور را در اقلیم ایفا می‌کند، تأکید کرد که چنین ادعاهایی فاقد هرگونه صحت بوده و هیچ نیروی نظامی یا تجهیزات پهپادی اوکراینی در خاک اقلیم کردستان وجود ندارد.
منابع مستقل تاکنون قادر به تأیید این گزارش‌ها نبوده‌اند و صحت ادعاهای اولیه در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. این تکذیبیه در حالی صادر شده که منطقه خاورمیانه و به ویژه عراق، همواره صحنه حساسیت‌های ژئوپلیتیکی و اتهامات متقابل درباره حضور نیروهای خارجی است.
تکذیب رسمی اربیل و بی‌اعتباری گزارش‌ها
وزارت امور داخلی اقلیم کردستان در بیانیه خود که روز، ٢٢ اکتبر ۲۰۲۶ (٣٠مهرماه ۱۴۰۵) منتشر شد، صراحتاً اعلام کرد که تمامی گزارش‌ها در خصوص استقرار نیروهای نظامی یا پهپادهای اوکراینی در مناطق تحت کنترل اقلیم کردستان، کاملاً بی‌اساس و عاری از حقیقت است. این بیانیه افزود که اقلیم کردستان به عنوان بخشی از عراق، همواره به حفظ امنیت و ثبات منطقه متعهد بوده و اجازه نخواهد داد خاک آن برای هیچ‌گونه فعالیت نظامی خارجی علیه کشورهای دیگر مورد استفاده قرار گیرد. وزارتخانه مذکور از رسانه‌ها و افکار عمومی خواست تا به شایعات بی‌اساس توجه نکنند و اطلاعات را صرفاً از منابع رسمی دریافت کنند. این تکذیبیه قاطعانه، در پی انتشار گزارش‌هایی در برخی محافل رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی صادر شد که مدعی حضور پنهانی نیروهای اوکراینی در اقلیم کردستان برای اهداف نامشخص بودند. هیچ یک از این گزارش‌های اولیه، جزئیات مستند یا شواهد قابل اتکایی برای اثبات ادعاهای خود ارائه نکرده بودند و این امر به بی‌اعتباری آن‌ها می‌افزاید.
سابقه اتهامات امنیتی به اقلیم کردستان
منطقه اقلیم کردستان عراق، به دلیل موقعیت جغرافیایی حساس خود و همجواری با ایران و ترکیه، در طول سالیان متمادی بارها هدف اتهامات مشابهی درباره حضور نیروهای خارجی یا گروه‌های مخالف قرار گرفته است. به عنوان مثال، مقامات ایرانی بارها اقلیم کردستان را متهم کرده‌اند که به گروه‌های مخالف ایران اجازه فعالیت و استقرار در خاک خود را می‌دهد. این اتهامات اغلب منجر به حملات موشکی و پهپادی ایران به مواضعی در اقلیم کردستان شده است؛ از جمله حمله موشکی سپاه پاسداران در مارس ۲۰۲۲ (اسفند ۱۴۰۰) به اربیل که هدف آن را «مرکز راهبردی توطئه و شرارت صهیونیست‌ها» عنوان کرد، ادعایی که مقامات اقلیم کردستان و دولت عراق آن را رد کردند. همچنین، ترکیه نیز به طور مداوم عملیات نظامی علیه حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) در شمال عراق و در داخل مرزهای اقلیم کردستان انجام می‌دهد و مدعی است که این گروه از خاک اقلیم برای حملات علیه ترکیه استفاده می‌کند. این سوابق نشان می‌دهد که هرگونه ادعا درباره حضور نیروهای نظامی خارجی در اقلیم کردستان، به سرعت می‌تواند به یک موضوع حساس امنیتی و سیاسی تبدیل شود و واکنش‌های منطقه‌ای را در پی داشته باشد.
حساسیت حضور نیروهای خارجی در عراق
حضور نیروهای نظامی خارجی در خاک عراق، همواره موضوعی بسیار حساس برای دولت مرکزی در بغداد و همچنین بازیگران منطقه‌ای بوده است. بر اساس قانون اساسی عراق و اصول حاکمیت ملی، هرگونه حضور نظامی خارجی باید با مجوز و هماهنگی کامل دولت مرکزی صورت گیرد. دولت عراق بارها بر لزوم خروج تمامی نیروهای رزمی خارجی از خاک خود تأکید کرده است. در سال ۲۰۱۴ (۱۳۹۳)، با ظهور گروه داعش، ائتلاف بین‌المللی به رهبری ایالات متحده برای مبارزه با این گروه تروریستی در عراق مستقر شد. با این حال، حتی حضور این نیروها نیز بارها با اعتراضات و درخواست‌های خروج از سوی گروه‌های سیاسی و شبه‌نظامی در عراق مواجه شده است. بنابراین، ادعای حضور نیروهای اوکراینی در اقلیم کردستان، حتی اگر بی‌اساس باشد، می‌تواند حاکمیت ملی عراق را زیر سؤال ببرد و بهانه‌ای برای تنش‌های داخلی و منطقه‌ای فراهم آورد. این موضوع می‌تواند روابط بغداد و اربیل را نیز تحت تأثیر قرار دهد، چرا که دولت مرکزی همواره بر لزوم کنترل کامل بر مرزها و مسائل امنیتی کشور تأکید دارد.
پیامدهای منطقه‌ای اتهامات بی‌پایه
انتشار گزارش‌های تأیید نشده درباره حضور نیروهای نظامی اوکراینی در اقلیم کردستان، حتی با وجود تکذیب رسمی، می‌تواند پیامدهای منفی گسترده‌ای در پی داشته باشد. در وهله اول، این گونه شایعات می‌توانند به بی‌ثباتی منطقه دامن بزنند و بهانه‌ای برای تشدید تنش‌ها میان اقلیم کردستان و کشورهای همسایه، به ویژه ایران، فراهم آورند. تهران همواره نسبت به هرگونه حضور نظامی خارجی که آن را تهدیدی برای امنیت ملی خود می‌داند، حساسیت بالایی نشان داده است. در مرحله دوم، این اتهامات می‌توانند روابط اقلیم کردستان با دولت مرکزی عراق را پیچیده‌تر کنند، زیرا بغداد همواره بر لزوم کنترل انحصاری بر سیاست خارجی و دفاعی کشور تأکید دارد. هرگونه شایعه مبنی بر اقدام اقلیم کردستان بدون هماهنگی با بغداد در زمینه حضور نظامی خارجی، می‌تواند به اختلافات دیرینه میان دو طرف ددازه‌ای جدید ببخشد. در نهایت، این گزارش‌ها می‌توانند بر وجهه بین‌المللی اقلیم کردستان تأثیر منفی بگذارند و آن را به عنوان منطقه‌ای ناامن و مستعد دخالت‌های خارجی معرفی کنند، در حالی که اربیل همواره تلاش کرده است خود را به عنوان یک شریک باثبات و قابل اعتماد در منطقه معرفی کند.
روابط اربیل و کی‌یف در بستر تحولات جهانی
روابط اقلیم کردستان و اوکراین در سطح دیپلماتیک و نظامی تاکنون چندان برجسته نبوده است. در حالی که اوکراین خود درگیر جنگ با روسیه است، حضور نیروهای نظامی آن در منطقه‌ای دورافتاده مانند اقلیم کردستان عراق، بسیار غیرمعمول به نظر می‌رسد. با این حال، در فضای پیچیده ژئوپلیتیکی کنونی و جنگ اوکراین که از فوریه ۲۰۲۲ (بهمن ۱۴۰۰) آغاز شد، اتهامات و شایعاتی از این دست، گاهی اوقات با هدف تأثیرگذاری بر افکار عمومی یا ایجاد تنش‌های جدید مطرح می‌شوند. ممکن است برخی طرف‌ها با انتشار چنین گزارش‌هایی، قصد داشته باشند اوکراین را به دخالت در امور منطقه‌ای متهم کنند یا اقلیم کردستان را به عنوان پایگاهی برای نیروهای غربی یا متحدان اوکراین معرفی کنند. در گذشته، اقلیم کردستان روابط اقتصادی و فرهنگی محدودی با برخی کشورهای اروپای شرقی داشته است، اما هیچ‌گاه گزارش رسمی یا مستندی مبنی بر همکاری نظامی با اوکراین منتشر نشده است. تکذیبیه قاطع وزارت امور داخلی اقلیم کردستان نشان می‌دهد که اربیل از حساسیت این موضوع آگاه است و نمی‌خواهد درگیر مناقشات بین‌المللی شود که مستقیماً به آن مربوط نیست. حفظ بی‌طرفی و عدم دخالت در درگیری‌های بین‌المللی، همواره یکی از اصول سیاست خارجی اقلیم کردستان بوده است.
