دو گروه مسلح عراقی، کتائب حزب‌الله و جنبش نجباء، امروز چهارشنبه بار دیگر حمایت خود را از مجتبی خامنه‌ای، رهبر ایران، اعلام کردند و بر حفظ سلاح‌های خود و مخالفت با کنار گذاشتن متحدان تهران در منطقه تأکید کردند. این موضع در تقابل با تلاش‌های دولت عراق برای انحصار سلاح در دست دولت و قرار دادن گروه‌های مسلح تحت اقتدار آن است.
کتائب حزب‌الله و جنبش نجباء هر دو زیر چتر مجموعه موسوم به «مقاومت اسلامی در عراق» فعالیت می‌کنند و روابط نزدیکی با ایران دارند، اما مواضع اخیر خود را به شیوه‌های متفاوتی بیان کرده‌اند. کتائب حزب‌الله حفظ سلاح را مسئله‌ای عقیدتی و اصولی دانسته، در حالی که جنبش نجباء از پیام خامنه‌ای حمایت کرده و بر پایبندی خود به راهبرد مقاومت و اصل «وحدت میدان‌ها» تأکید کرده است.
کتائب حزب‌الله؛ پیوندی نزدیک با ایران
کتائب حزب‌الله از مهم‌ترین گروه‌های مسلح عراقی مرتبط با ایران است و گفتمان عقیدتی و سیاسی‌اش آن را در محور نیروهای متحد تهران در منطقه قرار می‌دهد. پیوند این گروه با ایران در مواضع سیاسی و نظامی اعلام‌شده‌اش و حمایت آن از متحدان تهران در چندین عرصه منطقه‌ای مشهود است.
ابومجاهد العساف، مسئول امنیتی کتائب حزب‌الله، در بیانیه‌ای در روز چهارشنبه گفت: «سلاح مقاومت مسئله‌ای عقیدتی، اخلاقی و اصولی است» و تأکید کرد که این گروه زیر هیچ فشاری حاضر به کنار گذاشتن سلاح خود نیست. او همچنین بر ادامه حمایت از ایران و متحدانش در یمن و لبنان تأکید کرد و دفاع از منافع تهران را بخشی از مواضع کتائب حزب‌الله دانست.
این بیانیه به تکرار موضع این گروه درباره ایران محدود نشد و به دولت عراق و علی فالح الزیدی، نخست‌وزیر، درباره هدف قرار دادن مواضع کتائب حزب‌الله نیز هشدار داد. این گروه همچنین، بدون ارائه شواهد مستقل برای اثبات اتهام‌های خود، بخش‌هایی از دستگاه‌های امنیتی را به گردآوری اطلاعات برای ایالات متحده و اسرائیل متهم کرد.
جنبش نجباء؛ در امتداد محور ایران
جنبش نجباء به رهبری اکرم الکعبی نیز از گروه‌های مسلح عراقی است که با ایران و سپاه پاسداران ایران روابط نزدیکی دارد. گفتمان سیاسی و نظامی این جنبش بر حمایت از نیروهایی استوار است که آنها را «نیروهای مقاومت در منطقه» می‌نامد.
این جنبش از محتوای پیام مجتبی خامنه‌ای، رهبر ایران، حمایت کرد و بر پایبندی به آنچه راهبرد «مقاومت» می‌نامد و آمادگی خود برای رویارویی با تحولات پیش رو تأکید کرد.
مواضع این جنبش در مخالفت با کنار گذاشتن سلاح و اصرار بر حفظ پیوند با تهران، با مواضع کتائب حزب‌الله همسو است، اما بیانیه‌اش جزئیات کمتری درباره موضع آن در قبال دولت عراق و سازوکارهای پیشنهادی برای سامان‌دهی سلاح گروه‌ها ارائه کرد.
اختلاف در عراق بر سر آینده سلاح
این دو گروه در حالی مواضع خود را اعلام کرده‌اند که دولت علی فالح الزیدی، نخست‌وزیر عراق، در میانه اختلاف‌ها بر سر آینده گروه‌های مسلح، نقش نظامی آنها و رابطه‌شان با نهادهای رسمی، انحصار سلاح در دست دولت را از اهداف برنامه خود قرار داده است.
اختلاف میان گروه‌ها بر سر این موضوع آشکار شده است؛ برخی از آنها، از جمله «سرایا السلام»، «کتائب امام علی» و «عصائب اهل الحق»، برای همراهی با روند سامان‌دهی سلاح و قرار دادن آن در اختیار دولت اعلام آمادگی کرده‌اند. در مقابل، گروه‌های دیگری، به‌ویژه «کتائب حزب‌الله»، «نجباء» و «کتائب سیدالشهدا»، بر حفظ سلاح خود اصرار دارند، هرچند مواضعشان درباره سازوکارهای پیشنهادی متفاوت است.
چارچوب هماهنگی، متشکل از احزاب و نیروهای شیعه مشارکت‌کننده در تشکیل دولت، برای مهار این اختلاف کمیته‌ای از رهبران خود تشکیل داده است تا با گروه‌های مسلح مذاکره کند و آنها را به کنار گذاشتن سلاح یا قرار دادن آن در اختیار دولت متقاعد کند.
اعضای این کمیته عبارت‌اند از نوری المالکی، نخست‌وزیر اسبق، محمد شیاع السودانی، نخست‌وزیر پیشین، هادی العامری، رئیس سازمان بدر، و عمار الحکیم، رئیس جریان حکمت.
در مجموع، مواضع کتائب حزب‌الله و جنبش نجباء نشان می‌دهد که تلاش‌های بغداد برای قرار دادن سلاح در اختیار دولت تا چه اندازه پیچیده است؛ به‌ویژه با حضور گروه‌هایی که با ایران پیوندهای سیاسی، عقیدتی و نظامی دارند و سلاح خود را صرفاً ابزاری نظامی نمی‌دانند که بتوان با تفاهم‌های سیاسی داخلی از آن دست کشید.
این مواضع در بحبوحه تنش‌های منطقه‌ای اهمیت بیشتری می‌یابد، به‌ویژه آنکه اعلام حمایت این دو گروه از تهران و متحدانش در لبنان و یمن، پرسش‌هایی را درباره میزان پایبندی آنها به تصمیم دولت عراق در صورت وقوع رویارویی تازه میان ایران و ایالات متحده یا اسرائیل مطرح می‌کند.
- تجدید بیعت دو گروه عراقی با مجتبی خامنه‌ای؛ این دو گروه کدام‌اند؟
- تداوم زنجیره خشونت‌های مسلحانه و بحران‌های زیستی در جنوب‌شرق ایران
- تمرکز بر مسئولیت‌پذیری طالبان در قبال وضعیت حقوق بشر و آزار جنسیتی؛ دیوان کیفری بین‌المللی دامنه رسیدگی به جنایات را بازنگری می‌کند
- اظهارات تازه بغداد برای مدیریت پرونده احزاب کرد ایرانی هم‌زمان با تثبیت صادرات نفت اقلیم کردستان
- ناکارآمدی لوایح تقنینی در ایران؛ تداوم بحران زن‌کشی و بن‌بست قانونی در سایه فقدان سازوکارهای حمایتی
