مذاکرات میان ایالات متحده و ایران مانع ادامه تنشها در تنگه هرمز نشده است. در آب‌های نزدیک عمان دو حادثه دریایی هم‌زمان رخ داد: آتش‌سوزی در یک نفتکش و اصابت پرتابه‌ای با منشأ نامشخص به کشتی دیگر. این تحولات نشان می‌دهد که خطرها همچنان کشتیرانی را در یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های دریایی تجارت جهانی انرژی تهدید می‌کنند.
این حوادث در روزهای ۷ و ۸ نوامبر، هم‌زمان با ادامه محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا رخ داد؛ در حالی که واشنگتن و تهران می‌کوشند روند مذاکرات را زنده نگه دارند. این وضعیت، امنیت کشتیرانی را به یکی از اهرم‌های فشار متقابل دو طرف تبدیل کرده است.
اگرچه سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) مسئول این دو حادثه را مشخص نکرده است، مؤسسه مطالعات جنگ با استناد به الگوی عملیات دریایی منتسب به «سپاه پاسداران» در منطقه، احتمال داده است که ایران مسئول هدف قرار دادن نفتکشی باشد که دچار آتش‌سوزی شد.
حوادث دریایی هم‌زمان و ابهام درباره عامل آن‌ها
بر اساس گزارشی که سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا از مقام‌های نظامی دریافت کرده است، روز ۷ نوامبر یک نفتکش در حدود ۸ مایل دریایی شمال غربی خصب، در استان مسندم عمان، دچار آتش‌سوزی شد. خدمه کشتی تخلیه شدند، اما هنوز اطلاعات نهایی درباره میزان خسارت یا احتمال نشت نفت در دست نیست.
در حادثه‌ای جداگانه، این سازمان روز ۸ نوامبر از اصابت پرتابه‌ای با منشأ نامشخص به نفتکش دیگری هنگام خروج از تنگه هرمز خبر داد. در این گزارش تأیید شد که همه خدمه سالم هستند و هیچ پیامد زیست‌محیطی ناشی از این حادثه ثبت نشده است.
این سازمان عامل این دو حادثه را مشخص نکرده و نتیجه هیچ تحقیقی را نیز که ارتباط آن‌ها را با عملیات ایران ثابت کند، اعلام نکرده است.
در مقابل، «سپاه پاسداران» ایران اعلام کرد که دو نفتکش هنگام عبور از مسیرهایی که سپاه آن‌ها را غیرمجاز توصیف کرد، با مین‌های دریایی برخورد کرده و دچار آتش‌سوزی شده‌اند. سپاه جزئیات مستندی درباره هویت این دو کشتی یا محل وقوع حوادث ارائه نکرد.
مؤسسه مطالعات جنگ، مرکزی تخصصی در زمینه مطالعات تحلیلی، بر این باور است که اظهارات ایران درباره مین‌های دریایی ممکن است بخشی از تلاش تهران برای پرخطرتر جلوه دادن کشتیرانی و سوق دادن شرکت‌های کشتیرانی به استفاده از مسیرهای مورد تأیید خود باشد.
سپاه پاسداران و اهرم‌های فشار دریایی
فعالیت‌های سپاه پاسداران در تنگه هرمز به تهدیدهای مستقیم نظامی محدود نمی‌شود. گزارش‌های دریایی از ادامه فعالیت‌هایی مانند پرواز پهپادها بر فراز کشتی‌های تجاری، رصد آن‌ها و ارسال پیام‌های رادیویی از طریق تجهیزات ارتباطات دریایی برای اعمال فشار بر رفت‌وآمد کشتی‌ها حکایت دارند.
این تحرکات با توجه به جایگاه تنگه هرمز در محاسبات راهبردی ایران اهمیت پیدا می‌کند؛ زیرا این تنگه به تهران امکان می‌دهد حتی بدون ورود به رویارویی مستقیم نظامی با نیروهای آمریکایی، بر تجارت دریایی و عرضه انرژی تأثیر بگذارد.
در این چارچوب، پژوهشگران ادامه تنش‌های دریایی را بخشی از تلاش ایران برای حفظ اهرم‌های فشار میدانی در کنار مذاکرات می‌دانند تا رویارویی صرفاً به عرصه دیپلماتیک محدود نشود.
این معادله نشان می‌دهد که تهران می‌کوشد هزینه فشارهای آمریکا علیه خود را افزایش دهد؛ با نشان دادن اینکه محاصره بنادرش مانع تأثیرگذاری آن بر امنیت کشتیرانی منطقه‌ای و بین‌المللی نمی‌شود.
محاصره آمریکا در برابر فشار
در مقابل، ایالات متحده به اجرای محاصره دریایی بنادر ایران ادامه می‌دهد تا رفت‌وآمد کشتی‌های مرتبط با تجارت ایران را محدود کند و توان تهران را برای دور زدن محدودیت‌های آمریکا کاهش دهد.
روز ۷ نوامبر، فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرد نفتکش «M/V Huda» با پرچم سنت کیتس و نویس را از کار انداخته است؛ نفتکشی که بنا بر روایت آمریکا، تلاش کرده بود از محاصره دریایی این کشور عبور کند.
در گزارش مؤسسه مطالعات جنگ آمده است که این کشتی پیش‌تر به یکی از بنادر ایران رفته بود و خدمه آن، پیش از مداخله نیروهای آمریکایی و از کار انداختن کشتی، هشدارهای مکرر آمریکا را نادیده گرفته بودند.
- ادامه تنشها در تنگه هرمز؛ هدف قرار دادن کشتی‌ها توسط سپاه پاسداران
- گزارش‌های تازه از بازداشت‌های پراکنده، وضعیت سلامت زندانیان و هشدارهای نهادهای بین‌المللی
- اعتراف آنکارا به ناکارآمدی سیاست‌های حذفی و ضرورت بازطراحی حقوق شهروندی برای کردها
- تروریسم سایبری سپاه پاسداران در قلب اروپا؛ تلاش فرانسه برای اعمال تحریم‌های اتحادیه اروپا
- توقف بازرسی‌های آژانس انرژی اتمی و پنهان‌سازی اورانیوم تسلیحاتی؛ جایزه ۲۰ میلیون دلاری پنتاگون برای افشای اسرار اتمی ایران
