در پی بارش‌های سیل‌آسای روز شنبه که شهر اربیل، پایتخت اقلیم کردستان عراق را دربر گرفت، مقامات محلی امروز، ۸ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۷ آبان ۱۴۰۵)، با اعلام آخرین وضعیت، از جان‌باختن دست‌کم دو نفر شامل یک داوطلب ۲۵ ساله و یک کودک پنج‌ساله خبر دادند. این سیلاب ناگهانی، خیابان‌ها را به رودخانه‌های خروشان تبدیل کرد، صدها خودرو را با خود برد و به منازل مسکونی آسیب جدی وارد آورد.
امید خوشناو، استاندار اربیل، با اشاره به حجم بالای خسارات، از تعطیلی تمامی مراکز آموزشی در روز یکشنبه خبر داد و از شهروندان خواست تا از مناطق آسیب‌دیده دوری کنند تا تیم‌های امدادی بتوانند به فعالیت‌های خود ادامه دهند.
ابعاد فاجعه و تلاش‌های اولیه امداد
بارش شدید باران که از عصر جمعه آغاز شد و تا شامگاه روز شنبه، ۷ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۶ آبان ۱۴۰۵)، ادامه داشت، به سرعت منجر به جاری شدن سیلاب‌های ویرانگر در مناطق مختلف اربیل شد. بر اساس گزارش رسانه‌های محلی، یک داوطلب ۲۵ ساله که با بولدوزر شخصی خود در حال کمک‌رسانی به سیل‌زدگان در محله سه‌به‌ردان بود، در جریان سیلاب جان باخت. همچنین یک کودک پنج‌ساله که در خودرویی همراه پدرش در حرکت بود، پس از گرفتار شدن وسیله نقلیه در سیلاب ناپدید شد و جسد او بعداً پیدا شد. این سیلاب به حدی شدید بود که خیابان ۱۰۰ متری و بخش‌هایی از مرکز خرید فامیلی مال در اربیل را زیر آب برد و شمار زیادی از خودروها را تخریب یا غرق کرد. مناطق زیلان و سه‌به‌ردان از جمله آسیب‌دیده‌ترین نقاط بودند که آب به خانه‌های شهروندان سرازیر شد و خسارات گسترده‌ای به لوازم خانگی و اموال شخصی وارد آورد. وزارت برق حکومت اقلیم کردستان اعلام کرد که برای حفظ جان شهروندان، برق مناطق آب‌گرفته به طور موقت قطع شده است.
خودروها در بارش شدید و آب‌گرفتگی معابر اربیل، شنبه ۷ نوامبر ۲۰۲۶؛ این وضعیت عملیات تردد و امدادرسانی را دشوار کرد
واکنش‌های رسمی و هشدارهای استاندار
در پی این فاجعه طبیعی، امید خوشناو، استاندار اربیل، در بیانیه‌ای در شامگاه شنبه، ۷ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۶ آبان ۱۴۰۵)، با ابراز تأسف از تلفات جانی، اعلام کرد که روز یکشنبه، ۸ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۷ آبان ۱۴۰۵)، تمامی مؤسسات آموزشی دولتی و خصوصی، از مهدکودک تا دانشگاه، در اربیل تعطیل خواهند بود. هدف از این اقدام، حفظ ایمنی شهروندان و فراهم آوردن فرصت برای تیم‌های دولتی جهت ادامه عملیات امداد و پاکسازی است. او همچنین از رؤسای ادارات خواست تا برای کارمندانی که خانه‌هایشان دچار آب‌گرفتگی شده یا قادر به حضور در محل کار نیستند، مرخصی در نظر بگیرند. استاندار سلیمانیه، هوال ابوبکر، نیز در تماس تلفنی با خوشناو، آمادگی استان خود را برای هرگونه کمک‌رسانی اعلام کرد. این اقدامات در حالی صورت می‌گیرد که ساکنان برخی محله‌ها، از جمله شیخ احمد، به خبرگزاری ۹۶۴مدیا گفته‌اند که سیل تمام وسایل زندگی‌شان را از بین برده و برخی نیز مقامات را به دلیل عدم پاکسازی به موقع کانال‌های فاضلاب مقصر می‌دانند.
جریان پرحجم آب در یک معبر شهری اربیل پس از بارندگی شدید شنبه شب؛ خودروها در حاشیه مسیر آب‌گرفته دیده می‌شوند
سابقه طولانی سیلاب‌های ویرانگر
شهر اربیل در سال‌های اخیر بارها شاهد وقوع سیلاب‌های مخرب بوده است که نشان‌دهنده چالش‌های زیرساختی این شهر در برابر تغییرات اقلیمی و بارش‌های شدید است. یکی از شدیدترین این حوادث در دسامبر ۲۰۲۱ (آذر ۱۴۰۰) رخ داد که دست‌کم ۱۱ نفر جان خود را از دست دادند و خسارات مالی گسترده‌ای به بار آورد. در آن زمان، سیلاب‌ها در مناطق جنوبی اربیل، از جمله قوش‌تپه و دارتو، موجب تخریب منازل و زیرساخت‌ها شد و حتی کامیون‌ها و خودروها را با خود برد. مقامات اقلیم کردستان در آن دوره نیز وضعیت اضطراری اعلام کرده بودند. همچنین در اکتبر ۲۰۲۱ (مهر ۱۴۰۰) و دسامبر ۲۰۲۵ (آذر ۱۴۰۴) نیز سیلاب‌های دیگری در اربیل و مناطق اطراف آن گزارش شد که منجر به تلفات جانی و خسارات مالی فراوان گردید. این تکرار حوادث، ضرورت بازنگری جدی در برنامه‌ریزی شهری و توسعه زیرساخت‌های مقاوم در برابر سیل را بیش از پیش آشکار می‌سازد.
آب‌گرفتگی خیابان مسکونی در اربیل پس از بارش‌های سیل‌آسای روز شنبه؛ عابران از میان آب عبور می‌کنند
چالش‌های زیرساختی و طرح‌های مقابله
کارشناسان و مقامات محلی بر این باورند که رشد سریع شهرنشینی و عدم تطابق زیرساخت‌های موجود با حجم فزاینده روان‌آب‌ها، از جمله عوامل اصلی تشدید سیلاب‌ها در اربیل است. بسیاری از سیستم‌های فاضلاب و کانال‌های دفع آب‌های سطحی، توانایی مدیریت بارش‌های شدید را ندارند و به سرعت دچار گرفتگی می‌شوند. در همین راستا، اداره فاضلاب اربیل در تاریخ ۲ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۱ آبان ۱۴۰۵) اعلام کرده بود که مجموعه‌ای از اقدامات پیشگیرانه و پروژه‌های زیرساختی را برای مقابله با آب‌گرفتگی و سیلاب‌های احتمالی در فصل زمستان در دست اجرا دارد. زردشت عبدالخالق، مدیر این اداره، از فعالیت شبانه‌روزی ۱۴ تصفیه‌خانه و ایستگاه مدیریت آب در مناطق حساس شهر خبر داده بود. پروژه‌هایی نظیر احداث شبکه مدرن فاضلاب و آبگذر جعبه‌ای در محله باغلومناره و خیابان پیرمام نیز با هدف هدایت آب‌های سطحی و جلوگیری از تجمع آب در معابر در حال انجام است. با این حال، تداوم وقوع سیلاب‌های شدید نشان می‌دهد که با وجود این تلاش‌ها، مسیر طولانی برای رسیدن به پایداری کامل در برابر بلایای طبیعی پیش روی اربیل قرار دارد.
