روز جمعه ۷ اوت ۲۰۲۶ (۱۶ مرداد ۱۴۰۵)، فضای امنیتی در مناطق جنوبی استان سیستان و بلوچستان همچنان تحت تاثیر حادثه تیراندازی روز گذشته قرار دارد و تلاش خانوادهها برای دستیابی به اطلاعات موثق درباره هویت کشتهشدگان و تحویل پیکرهای آنان تاکنون بینتیجه مانده است.
مقامات محلی، فرمانداری دشتیاری و استانداری سیستان و بلوچستان با گذشت یک روز از این رویداد، سکوت اختیار کرده و هیچ بیانیه شفافی صادر نکردهاند. این وضعیت باعث شده است که ابهامات و پرسشهای فراوانی در خصوص ماهیت واقعی کشتهشدگان و چگونگی وقوع این حادثه در افکار عمومی باقی بماند.
آغاز ماجرا در نزدیکی روستای گز
این تنشها پس از آن شکل گرفت که روز پنجشنبه ۶ اوت ۲۰۲۶ (۱۵ مرداد ۱۴۰۵)، یک دستگاه خودروی تویوتا لندکروز در حوالی روستای گز از توابع شهرستان دشتیاری هدف شلیک مستقیم نیروهای نظامی قرار گرفت. طبق اطلاعات اولیه، این حادثه به کشته شدن دستکم ۴ نفر از سرنشینان خودرو منجر شد. روستای گز در منطقهای مرزی واقع شده که به دلیل موقعیت جغرافیایی و نزدیکی به مرزهای پاکستان، همواره از حساسیتهای امنیتی بالایی برخوردار است. عبور و مرور خودروهای محلی و سوختبران در این مسیرها رواج دارد، اما وقوع تیراندازیهای پیاپی، زندگی روزمره ساکنان این مناطق را به شدت تحت تاثیر قرار داده است. در این میان، نحوه برخورد نیروهای امنیتی با خودروهای عبوری به یکی از چالشهای اصلی منطقه تبدیل شده است.
ادعای انهدام یک تیم مسلح توسط سپاه پاسداران
ساعاتی پس از وقوع این حادثه، رسانههای رسمی ایران به نقل از مقامات امنیتی اقدام به انتشار گزارشهایی در این باره کردند. به گزارش خبرگزاری تسنیم و باشگاه خبرنگاران جوان، قرارگاه قدس نیروی زمینی سپاه پاسداران با انتشار اطلاعیهای مدعی شد که نیروهای امنیتی موفق به انهدام یک تیم تروریستی مسلح در حال ورود به کشور شدهاند. در این اطلاعیه آمده است که این افراد قصد انجام اقدامات ضدامنیتی در داخل مرزهای ایران را داشتند که با اشراف اطلاعاتی نیروهای قرارگاه قدس شناسایی و هدف قرار گرفتند. رسانههای دولتی گزارش دادند که در جریان این عملیات، تعدادی از اعضای این گروه کشته و تعدادی نیز بازداشت شدهاند. همچنین به نقل از روابط عمومی قرارگاه قدس اعلام شد که مقادیر قابل توجهی سلاح و مهمات از این افراد کشف و ضبط شده است. با این حال، در این اطلاعیه به هویت دقیق افراد کشتهشده، تعداد بازداشتشدگان و نام گروه یا تشکیلاتی که این افراد به آن وابسته بودهاند، اشارهای نشده است.
گزارش نهادهای حقوق بشری از شلیک بیهشدار
در مقابل روایت رسمی، نهادهای مدافع حقوق بشر گزارشهای متفاوتی را از این رویداد منتشر کردهند. بر اساس گزارش شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان، نیروهای نظامی بدون هیچگونه هشدار قبلی یا ایستباش، خودروی تویوتا لندکروز را در یک کمین جادهای هدف تیراندازی سنگین قرار دادهاند. این شبکه حقوق بشری به نقل از منابع محلی مدعی شده است که پس از توقف خودرو بر اثر اصابت گلولهها، تعدادی از سرنشینان قصد خروج از ماشین را داشتند، اما نیروهای مستقر در محل به شلیک ممتد خود ادامه دادند تا همه سرنشینان جان خود را از دست بدهند. در بخش دیگری از این گزارش آمده است که نیروهای امنیتی پس از اتمام تیراندازی و کشته شدن تمامی افراد، خودرو را به آتش کشیدند و سپس پیکر بیجان قربانیان را به مکانی نامعلوم منتقل کردند. وبسایت خبری صدای آمریکا نیز با بازتاب این گزارش، بر تفاوتهای آشکار میان روایت شاهدان عینی محلی و بیانیههای رسمی سپاه پاسداران تاکید کرده است.
پیشینه درگیریها در جنوب شرق ایران
شهرستان دشتیاری و دیگر مناطق مرزی سیستان و بلوچستان پیش از این نیز شاهد حوادث مشابهی بودهاند که بر پیچیدگی اوضاع میافزاید. به عنوان نمونه، در تاریخ ۳ آوریل ۲۰۲۶ (۱۴ فروردین ۱۴۰۵)، حادثهای مشابه در نزدیکی روستای سندحمزه رخ داد که در جریان آن، ۳ شهروند بلوچ از جمله ۲ برادر در پی تیراندازی مستقیم نیروهای امنیتی به یک خودروی سواری کشته شدند. در آن زمان نیز نهادهای حقوق بشری اعلام کردند که شلیک بدون اخطار قبلی و به سمت افراد غیرمسلح صورت گرفته است، در حالی که مقامات رسمی سکوت کرده و از ارائه هرگونه توضیح قضایی خودداری ورزیدند. منطقه دشتیاری از نظر راهبردی و به دلیل همجواری با مرز ریمدان و بندر آزاد چابهار اهمیت زیادی دارد، اما مسائل امنیتی و تنشهای مرزی همواره بر توسعه و ثبات اجتماعی این منطقه سایه افکنده است.
ابهامات بیپاسخ در غیاب اسناد مستقل
با گذشت زمان، بر شمار پرسشهای بیپاسخ افزوده میشود. بزرگترین چالش پیشرو، نبود اسناد و شواهد مستقل تصویری یا گزارشهای تاییدشده از سوی منابع بیطرف است. مقامات نظامی تصاویری از تجهیزات جنگی یا تسلیحات ادعایی کشفشده منتشر نکردهاند و از سوی دیگر، هیچیک از گروههای مخالف مسلح بلوچ مسئولیت یا عضویت این افراد را تایید نکرده است. همچنین مشخص نیست که آیا بیانیه دیگر قرارگاه قدس درباره بازداشت ۸ فرد مسلح شاخص در جنوب استان که توسط خبرگزاری ایرنا منتشر شد، ارتباطی با حادثه روستای گز دارد یا خیر. تا زمانی که اسناد معتبر حقوقی یا تصاویر روشن از صحنه حادثه و هویت واقعی قربانیان منتشر نشود، نمیتوان به طور قاطع هیچکدام از فرضیهها را تایید یا رد کرد. این بلاتکلیفی رسانهای و حقوقی، همچنان به عنوان عاملی برای تداوم بیاعتمادی و ناامنی روانی در منطقه به شمار میرود.
بیشتـــــــر:
سیستان و بلوچستان؛ تقابل نظامی در سایه بحران حقوقی و تبعیضهای ساختاری
