رویدادهای مرتبط با رویارویی نظامی میان واشنگتن و تهران، با ارزیابیهای تازه کاخ سفید پیرامون زمان پایان جنگ وارد مرحلهای حساس و تعیینکننده شده است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا، تأکید کرده است که این جنگ به دلیل ناتوانی ساختاری و استیصال رژیم حاکم بر ایران، بلافاصله پس از برگزاری انتخابات میاندورهای کنگره در ماه نوامبر (۱۲ آبان) به پایان خواهد رسید. رئیسجمهور آمریکا فاش ساخت که رژیم تهران به شکلی مداوم برای آغاز مذاکرات صلح تماس میگیرد؛ امری که نشاندهنده شکست محاسبات راهبردی رهبران ایران و درماندگی شدید آنها در مواجهه با فشارهای نظامی و اقتصادی ویرانگر ناشی از ماجراجوییهای خودساخته است.
در نقطه مقابل این تماسهای پنهانی و التماسگونه، ساختار تبلیغاتی جمهوری اسلامی تلاش میکند با لحنی تهاجمی و انکار واقعیتهای صحنه نبرد، ضعف مفرط دیپلماتیک خود را در برابر افکار عمومی پنهان نگاه دارد.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور جمهوری اسلامی ایران، در سخنانی ستیزهجویانه هرگونه تمایل به تفاهم واقعی با غرب را نفی کرده و مقامات واشنگتن را تروریست دولتی خوانده است.
این دوگانگی آشکار میان پیامهای پشتپرده برای تنشزدایی و لفاظیهای رسانهای علیه آمریکا، بیانگر آشفتگی تصمیمگیری در رأس هرم قدرت در تهران و واکنشی انفعالی به فشارهای غیرقابل مهار بینالمللی است.
پیشبینی ترامپ درباره پایان درگیری و طرح سناریوی تسلط بر نفت ایران
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا، در جریان سفر خود به دونبگ در کشور ایرلند، در گفتگو با خبرگزاری رویترز اعلام کرد انتظار دارد نبرد کنونی تا پایان سال جاری میلادی و به احتمال بسیار قوی بلافاصله پس از انتخابات نوامبر متوقف شود. او با تصریح بر اینکه رژیم ایران در وضعیتی شکننده و درمانده قرار دارد، خاطرنشان کرد که تهران بیهوده میکوشد با تشدید تشنجها، بر روند انتخابات آمریکا تأثیر بگذارد تا شاید با شکست جمهوریخواهان، مجالی برای فرار از پاسخگویی بیابد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا، با تأکید بر اینکه تنها به یک “توافق درست” تن خواهد داد، گزینه حفظ حضور نظامی را پیش کشید و گفت: “ما در نهایت از ایران خارج خواهیم شد، مگر اینکه تصمیم بگیریم بمانیم و مانند توافق ونزوئلا نفت را حفظ کنیم؛ درآمدی که بارها هزینه جنگ را جبران کرده است.” او افزود که با پایان جنگ، بهای بنزین به شدت سقوط کرده و به کمتر از ۲ دلار در هر گالن خواهد رسید.
همزمان، گزارش تحلیلی روزنامه والاستریت جورنال حاکی از آن است که علیرغم این مواضع قاطع، مشاوران ارشد کاخ سفید هشدارهایی واقعبینانه درباره تداوم خصومتهای نامتقارن رژیم دادهاند. جی دی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، به صورت محرمانه به ترامپ یادآور شدهاند که مقاومت لجوجانه تهران ممکن است این نبرد را فراتر از روز تحلیف در ژانویه ۲۰۲۹ و تا واپسین روزهای دوره ریاستجمهوری او ادامه دهد. ترامپ همچنین در گردهمایی حزب جمهوریخواه در شهر دالاس، به انهدام ۹ نفتکش وابسته به جمهوری اسلامی در خلیج فارس اشاره کرد و با استناد به دادههای ماهوارهای مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، به تهران هشدار داد هرگونه ماجراجویی اتمی در تأسیسات مخفی کوه کلنگ گزلا در نزدیکی نطنز، هدف حملات سنگین ارتش آمریکا قرار خواهد گرفت.
تناقضگویی تهران؛ تماسهای مکرر دیپلماتیک در برابر لفاظیهای تهاجمی پزشکیان
در حالی که رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا از تلاشهای مستمر و التماسهای مداوم مقامات تهران برای برقراری آتشبس و آغاز مذاکرات پرده برمیدارد، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور جمهوری اسلامی ایران، در موضعگیری تندروانهای در مصاحبه با شبکه تلویزیونی ایندیا تودی، موضعی کاملاً مغایر با نیاز حیاتی کشور به تنشزدایی به نمایش گذاشت. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور جمهوری اسلامی ایران، در فرار به جلویی آشکار، اتهامات سنگینی را متوجه واشنگتن کرد و مدعی شد: “آمریکاییها با فناوریهایشان تروریستهای واقعی در جهان هستند. تفاوتی ندارد که در سوریه، لبنان، غزه، عراق، قطر یا حتی در ایران چه میکنند؛ برای یک نفر آدم میکشند، یک خانواده کامل را قتلعام و ساختمانی را ویران میکنند و بعد میگویند یک تروریست را کشتند. آنها تروریستهای واقعی و تروریستهای دولتی هستند.”
این اظهارات ستیزهجویانه نشان میدهد حاکمان ایران برای جبران ناکامیهای سنگین منطقهای و لاپوشانی پیامهای پنهانی خود به واشنگتن، ناگزیر به استفاده از ادبیات تهاجمی در تریبونهای خارجی شدهاند. مقامات جمهوری اسلامی در شرایطی گفتگو با آمریکا را ناممکن جلوه میدهند که طبق شواهد معتبر میدانی، توان اقتصادی و نظامی ایران در اثر درگیریهای فرسایشی به پایینترین حد خود سقوط کرده و تناقض میان لفاظیهای رسمی پزشکیان با پیامهای پنهانی تهران، بیش از هر چیز حاکی از بحران هویت و بیپاسخی حکومت در برابر تنگناهای خردکننده است.
تلاشهای شتابزده در مسقط و باجخواهی بر سر تنگه هرمز
در سایه انسداد مسیرهای مستقیم، دستگاه دیپلماسی رژیم به تکاپو افتاده است تا با میانجیگری پادشاهی عمان، مسیری برای کاهش فشارها بر سر مناقشه تنگه هرمز باز کند. بر پایه گزارش روزنامه نیویورک تایمز، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، اعلام کرد که هیئتی از سوی تهران روز دوشنبه در مسقط با مقامات عمان، عراق و شماری از کشورهای عرب حوزه خلیج فارس دیدار خواهد کرد. هدف ادعایی این نشست، گفتگو بر سر ابتکارات مشترک ایران و عمان برای بازگشایی تنگه هرمز عنوان شده است؛ گذرگاه آبی حساسی که سپاه پاسداران با ناامنسازی آن و حمله به نفتکشهای غیرنظامی، بهای نفت خام برنت را تا مرز ۱۱۰ دلار در هر بشکه افزایش داد و سپس به ۱۰۴ دلار رساند.
با وجود این، رژیم تهران به جای نشان دادن حسن نیت، بازگشایی این شاهراه بینالمللی را به باجخواهی سیاسی و اقتصادی گره زده است. مقامات جمهوری اسلامی پیششرط هرگونه رفع انسداد در تنگه هرمز را امتیازگیری مستقیم از ایالات متحده آمریکا، از جمله لغو فوری تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران، اعلام کردهاند؛ مطالباتی که از سوی دولت ترامپ، مادامی که تهران از برنامه غنیسازی اعلامنشده در تأسیساتی مانند کلنگ گزلا عقبنشینی نکند، به کلی غیرقابل پذیرش تلقی شده است.
انزوای منطقهای؛ رد مذاکره از سوی بحرین و تداوم شرارتهای نیابتی
مانورهای دیپلماتیک تهران در عمان با سدی از بیاعتمادی منطقهای و خشم همسایگان عرب روبرو شده است. وزارت امور خارجه بحرین با صدور بیانیهای رسمی، حضور در مذاکرات مسقط را قویاً رد کرد و یادآور شد که پادشاهی بحرین پیوسته هدف حملات موشکی و پهپادی سپاه پاسداران و گروههای نیابتی وابسته به آن بوده است؛ از همین رو، ورود به چنین مذاکراتی با رژیمی که زیرساختها و شهروندان غیرنظامی منطقه را هدف قرار میدهد، نادیده گرفتن حقایق تلخ میدانی است. هرچند شیخ خالد بن محمد آل نهیان، ولیعهد ابوظبی، در حاشیه اجلاس بریکس در کشور هند دیداری رسمی با مسعود پزشکیان، رئیسجمهور جمهوری اسلامی ایران، انجام داد، اما این رایزنیها نیز نتوانسته شکاف عمیق میان تهران و کشورهای منطقه را ترمیم کند.
گزارشهای روزنامه نیویورک تایمز نشان میدهد جمهوری اسلامی همزمان با فرستادن نمایندگان خود به مسقط، جبهههای نیابتی خود را فعالتر ساخته است؛ شبهنظامیان حوثی با اشغال بندر استراتژیک مخا و جزیره پریم در تنگه بابالمندب، خطوط کشتیرانی را ناامن کردهاند و حملات پهپادی از خاک عراق سبب توقف اضطراری خط لوله نفت شرق به غرب عربستان شده است. همچنین سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا تأیید کرد که اصابت یک پرتابه به یک فروند کشتی تجاری در تنگه هرمز، موجب آتشسوزی در آن شد. مجموعه این رخدادها به وضوح نشان میدهد که راهبرد رژیم تهران در باجگیری از طریق بستن آبراهها، همراه با تناقض میان التماس برای مصالحه و نفرتپراکنی تریبونی، رژیم را در باتلاقی عمیقتر از انزوا فرو برده و پیشبینی واشنگتن را مبنی بر اجتنابناپذیر بودن تسلیم یا فروپاشی این حاکمیت پس از انتخابات آمریکا تقویت کرده است.
- دیپلماسی در سایه تنش؛ مرزهای عملگرایی پکن در شراکت راهبردی با تهران
- افول اهرم راهبردی رژیم در تنگه هرمز؛ ماجراجوییهای پرهزینه تهران در برابر رونق صادرات نفت آمریکا
- چشمانداز انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا؛ راههای پیشروی جمهوریخواهان برای حفظ اکثریت مجلس نمایندگان
- بازتاب سالگرد «زن، زندگی، آزادی»؛ همزمانی اعتصابات مدنی با مطالبه بینالمللی برای پیگرد کیفری آمران سرکوب
- دیپلماسی فشرده پکن میان واشنگتن و تهران؛ توازن دشوار چین در آستانه دیدار شی و ترامپ
