گزارش تازه و رسمی مرکز آمار ایران از بازار کار در بهار سال جاری، از یک فاجعه ساختاری، تعمیق رکود اقتصادی و شکست کامل سیاست‌های اشتغال‌زایی جمهوری اسلامی پرده برمی‌دارد. بر اساس داده‌های آماری ارائه‌شده از سوی دفتر جمعیت، نیروی کار و اقتصاد خانوار، تمامی شاخص‌های اشتغال و بیکاری در بخش‌های مختلف جمعیتی، جنسیتی و منطقه‌ای با شیبی تند روندی منفی و نگران‌کننده را در پیش گرفته‌اند. در حالی که مقامات حاکمیت همواره مدعی کنترل بحران اقتصادی، مهار تورم و ایجاد صدها هزار فرصت شغلی در سال هستند، آمارهای رسمی نهادهای آماری زیر نظر دولت نشان می‌دهند که جامعه ایران با یک موج گسترده و فلج‌کننده از ریزش نیروی کار و محرومیت سیستماتیک روبه‌رو شده است.

بر پایه گزارش‌های منتشرشده و مستندات رسمی مرکز آمار، نرخ بیکاری جمعیت ۱۵ ساله و بیشتر در بهار امسال به ۹٫۱ درصد رسیده است.

بررسی روند فصلی ثبت‌شده در جدول شاخص‌های کلان نشان می‌دهد که این نرخ در فصول چهارگانه سال گذشته به ترتیب ۷٫۳ درصد در بهار، ۷٫۴ درصد در تابستان، ۷٫۸ درصد در پاییز و ۷٫۶ درصد در زمستان بوده است. مقایسه این ارقام بیانگر افزایش ۱٫۸ واحد درصدی و رشد تکان‌دهنده ۲۴٫۷ درصدی نرخ بیکاری عمومی تنها در طول یک سال است؛ جهشی سهمگین که نشان‌دهنده سقوط بنیان‌های تولید، تعطیلی زنجیره‌ای کارگاه‌ها و از بین رفتن تاب‌آوری بنگاه‌های اقتصادی زیر بار سوءمدیریت و تورم مزمن است.

جدول آماری شماره ۱: وضعیت بیکاری جمعیت ۱۵ ساله و بیشتر به تفکیک جنسیت و مناطق (درصد)

سقوط تاریخی اشتغال زنان و شکاف عمیق منطقه‌ای میان شهر و روستا

بررسی دقیق جزئیات تفکیکی جدول نرخ بیکاری جمعیت ۱۵ ساله و بیشتر آشکار می‌سازد که ابعاد بحران در مناطق شهری و به ویژه در میان جامعه زنان به مرحله‌ای انفجاری رسیده است. در بهار امسال، نرخ بیکاری در نقاط شهری به رقم ۹٫۸ درصد و در نقاط روستایی به ۶٫۴ درصد رسیده است؛ اعدادی که در مقایسه با ارقام مشابه سال‌های قبل، از افت شدید توان جذب نیروی کار در مراکز صنعتی و خدماتی بزرگ حکایت دارند. با فلج شدن خدمات، مسکن و بنگاه‌های تولیدی در شهرهای بزرگ، شهروندان بیش از پیش به حاشیه رانده شده و فرصت‌های درآمدزایی متعارف را از دست داده‌اند.

در حوزه تفکیک جنسیتی، تبعیض ساختاری و ناکارآمدی اقتصادی به شکلی عریان‌تر خود را نشان می‌دهد. در حالی که نرخ بیکاری مردان در بهار به ۷٫۵ درصد رسیده، نرخ بیکاری زنان با اختلافی فاحش بر روی عدد ۱۶٫۷ درصد قرار گرفته است.

نگاهی به منحنی‌های آماری ثبت‌شده از سال ۱۳۹۵ تاکنون نشان می‌دهد که اگرچه نرخ بیکاری رسمی در دوره‌هایی با دستکاری‌های آماری یا خروج ناامیدانه افراد از بازار کار روندی به ظاهر کاهشی را طی می‌کرد، اما در بهار سال جاری این روند با تغییر جهتی ناگهانی شکسته شده و زنان را که آسیب‌پذیرترین قشر در ساختار بازار کار رسمی به شمار می‌روند، به شکل گسترده‌تری از چرخه اشتغال بیرون رانده است.

جدول آماری شماره ۲: وضعیت بیکاری جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله به تفکیک جنسیت و مناطق (درصد)

تباهی سرمایه‌های انسانی؛ جهش نرخ بیکاری جوانان به مرز ۲۴ درصد

هولناک‌ترین بخش از آمارهای رسمی منتشرشده، به وضعیت جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله اختصاص دارد؛ نسلی که نماد پویایی، آینده‌سازی و موتور محرکه توسعه هر کشور است، اما در جمهوری اسلامی با درهای بسته بازار کار و تباهی استعدادها مواجه شده است. بر اساس جدول رسمی مرکز آمار ایران، نرخ بیکاری جمعیت ۱۵ تا ۲۴ ساله در بهار سال جاری به رقم فاجعه‌بار ۲۳٫۴ درصد جهش کرده است. این در حالی است که این شاخص در بهار سال گذشته ۱۹٫۷ درصد، در تابستان ۱۹ درصد، در پاییز ۲۱٫۵ درصد و در زمستان ۲۱٫۲ درصد بوده است.

مقایسه تغییرات این شاخص در یک سال گذشته نشان می‌دهد که بیکاری جوانان در بهار نسبت به دوره مشابه سال قبل، با افزایش ۳٫۷ واحد درصدی، رشدی معادل ۱۸٫۸ درصد را تجربه کرده است.

نکته تکان‌دهنده‌تر این آمارها، وضعیت دختران و زنان جوان در این بازه سنی است؛ جایی که نرخ بیکاری زنان ۱۵ تا ۲۴ ساله در بهار امسال به رقم هولناک ۳۵٫۱ درصد رسیده است. همچنین در مناطق شهری، نرخ بیکاری جوانان به ۲۴٫۵ درصد و در نقاط روستایی به ۲۰ درصد صعود کرده است. این ارقام نشان‌دهنده انباشت میلیونی جوانان ناامید و فاقد دورنمای شغلی است که در آستانه ورود به اجتماع، با دیوار بلند ورشکستگی اقتصادی و بی‌عدالتی حاکم روبه‌رو می‌شوند.

جدول آماری شماره ۳: وضعیت بیکاری رده سنی ۱۸ تا ۳۵ ساله به تفکیک جنسیت و مناطق (درصد)

انسداد معیشتی در سنین تشکیل خانواده؛ بحران بیکاری در رده ۱۸ تا ۳۵ سال

دامنه این سقوط ساختاری به سنین جوانی محدود نمانده و ستون فقرات اقتصادی کشور یعنی جمعیت ۱۸ تا ۳۵ ساله را نیز در برگرفته است. طبق داده‌های آماری مرکز آمار، نرخ بیکاری جمعیت ۱۸ تا ۳۵ ساله در بهار امسال به ۱۷٫۵ درصد افزایش یافته است. این شاخص در بهار سال گذشته ۱۴٫۵ درصد، در تابستان ۱۴٫۴ درصد، در پاییز ۱۵٫۹ درصد و در زمستان ۱۵٫۱ درصد بود. به این ترتیب، نرخ بیکاری در مهم‌ترین سن اشتغال و تشکیل خانواده، با افزایش ۳ واحد درصدی و رشدی معادل ۲۰٫۷ درصد نسبت به بهار سال قبل روبه‌رو شده است.

جزئیات ارائه‌شده در این بخش نیز از تعمیق بحران حکایت دارد؛ نرخ بیکاری مردان در این گروه سنی ۱۴٫۶ درصد و برای زنان ۲۸٫۵ درصد به ثبت رسیده است. همچنین نرخ بیکاری جوانان ۱۸ تا ۳۵ ساله در نقاط شهری به ۱۸٫۳ درصد و در نقاط روستایی به ۱۴٫۴ درصد صعود کرده است. این اعداد و ارقام ثابت می‌کند که جوانان ایرانی در سنی که باید به استقلال مالی، تامین مسکن و تشکیل زندگی مشترک دست یابند، در تله بیکاری و فقر گرفتار مانده‌اند؛ بحرانی که ریشه در انزوای اقتصادی کشور، اختصاص بودجه‌های هنگفت ملی به نهادهای ایدئولوژیک و نظامی، و فقدان هرگونه سرمایه‌گذاری مولد در صنایع زیربنایی دارد.

جدول آماری شماره ۴: خلاصه شاخص‌های کلیدی و درصد رشد بیکاری (بهار ۱۴۰۴ در برابر بهار ۱۴۰۵)

تناقض ادعاهای حاکمیت با سقوط ارقام رسمی در نمودارهای ملی

نمودارهای استخراج‌شده از سوی مرکز آمار ایران پرده از پایان یک چرخه فریبکاری آماری برمی‌دارند. اگرچه نهادهای وابسته به دولت سال‌ها کوشیدند با تغییر تعاریف اشتغال و گنجاندن مشاغل کاذب و چندساعته در آمارها، نرخ بیکاری را در حدودی پایین‌تر از واقعیت نگه دارند، اما بررسی نمودارهای خطی در فصول اخیر نشان می‌دهد که منحنی‌های بیکاری پس از یک دوره رکود، مجدداً با شیبی تند صعودی شده‌اند. جهش هم‌زمان بیکاری در تمامی گروه‌های سنی ۱۵ سال به بالا، جوانان زیر ۲۴ سال و رده‌های سنی ۱۸ تا ۳۵ سال، هشداری صریح از ورود جامعه به یک بحران عمیق معیشتی و اجتماعی است.

گزارش رسمی بهار بازار کار اثبات می‌کند که اقتصاد ایران تحت حکمرانی ناکارآمد کنونی، توانایی بازتولید فرصت‌های شغلی را به طور کامل از دست داده است. در حالی که تورم‌های لگام‌گسیخته هزینه‌های زندگی را به سطوح نجومی رسانده، افزایش نرخ بیکاری به معنای سقوط میلیون‌ها خانوار دیگر به زیر خط فقر مطلق و محرومیت گسترده از پایه‌ای‌ترین حقوق شهروندی است. ناتوانی ساختار حاکم در ایجاد اشتغال، همراه با تبعیض گسترده علیه زنان و جوانان، کشور را در آستانه بحران‌های فراگیر اجتماعی قرار داده است؛ واقعیتی غیرقابل‌انکار که خود آمارهای رسمی مرکز آمار جمهوری اسلامی، گویاترین سند برای اثبات آن به شمار می‌رود.

• سونامی بیکاری در ایران؛ جهش تاریخی شاخص‌های فلاکت و بن‌بست معیشتی نسل جوان در آمارهای رسمی
• فهرست ترور فرماندهان ارشد رژیم تهران؛ طرح اسرائیل برای اجرای عملیاتی مرگبار
• مذاکرات دوحه در بن‌بست؛ هراس رژیم تهران از پایان مهلت انتخابات آمریکا
• از چین و روسیه تا اروپا؛ سپاه پاسداران چگونه زرادخانه خود را ساخت؟
•  تشدید بی‌سابقه تنش‌ها: ایران نهادهای نظامی و اطلاعاتی بریتانیا را ‘متخاصم’ و ‘تروریستی’ نامید