اذعان اخیر دونالد ترامپ مبنی بر اینکه بقای ساختار کنونی قدرت در ایران تا پایان دوره ریاست‌جمهوری‌اش به معنای «شکست» او خواهد بود، نقطه عطفی در روایت واشینگتن از مناقشه هشت‌ماهه با تهران است. این موضع‌گیری که هم‌زمان با شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، کنار گذاشتن جی‌دی ونس از پرونده مذاکرات و فشار طیف‌های جنگ‌طلب برای تشدید حملات مطرح شده، پرسش‌های جدی درباره آینده این نبرد ایجاد کرده و در رسانه‌های داخل ایران نیز بازتابی گسترده یافته است.
تناقض‌های روایت کاخ سفید؛ از ادعای «تغییر رژیم» تا تعلیق دیپلماسی
رئیس‌جمهور آمریکا شامگاه پنج‌شنبه ۲۱ آبان (۱۲ نوامبر) در گفت‌وگو با «هیو هیویت» و شبکه «Salem News Channel» صراحتاً تأیید کرد که اگر حاکمان فعلی ایران تا پایان دوره او در قدرت بمانند، این وضعیت «قطعاً یک شکست» برایش خواهد بود. ترامپ با دفاع از کارنامه نظامی خود مدعی شد آمریکا در سه هفته نخست «با سرعت زیاد» جنگیده، طی پنج ماه گذشته سربازی از دست نداده و کنترل کامل تنگه هرمز را در اختیار دارد. او همچنین تهدید کرد در صورت تغییر نامطلوب شرایط یا آسیب‌دیدن مقامات آمریکایی، در حمله مجدد و انهدام موشک‌های دوربرد ایران تردید نخواهد کرد.
با این حال، مرور مواضع پیشین ترامپ از شکافی آشکار در روایت کاخ سفید پرده برمی‌دارد. خبرگزاری تسنیم در گزارشی با برجسته‌سازی این تناقض یادآور شد که ترامپ در ۲۹ مارس ۲۰۲۶ مدعی وقوع «تغییر رژیم» در ایران شده بود و در ۲۰ ژوئن نیز از روی کار آمدن رهبرانی «باهوش‌تر و به‌مراتب کمتر رادیکال» سخن گفته بود. اعتراف کنونی به بقای همان ساختار قدرت، ادعاهای پیشین واشینگتن درباره پیروزی راهبردی را نقض می‌کند. هم‌زمان، گزارش «پولیتیکو» درباره کنار گذاشتن جی‌دی ونس از مذاکرات ایران ــ پس از آنکه معاون رئیس‌جمهور، جنگ ایران را عامل اصلی شکست انتخاباتی خواند ــ و تأکید ترامپ بر بی‌نیازی از توافق، نشانگر تعمیق اختلافات درون دولت آمریکا میان گزینه دیپلماسی و تداوم فشار است.
نسخه طیف تهاجمی واشینگتن؛ میراث تاریخی یا خطای محاسباتی؟
در همین فضا، جریان‌های حامی تشدید جنگ می‌کوشند شکست میان‌دوره‌ای را کم‌اهمیت جلوه دهند. مارک تیسن، نویسنده پیشین سخنرانی‌های جورج دبلیو. بوش، در «واشینگتن‌پست» با یادآوری شکست سنای ۱۹۸۶ در دوره رونالد ریگان، استدلال کرد که جایگاه تاریخی ترامپ را نه انتخابات کنگره، بلکه سرنوشت جمهوری اسلامی تعیین می‌کند. او به نقل از راجر زکهایم، مدیر مؤسسه ریگان، دستیابی به «پیروزی تاریخی» بر تهران و تغییر حکومت در ایران، ونزوئلا و کوبا را معیار هم‌ترازی ترامپ با ریگان و فرانکلین روزولت دانست.
نویسنده پیشین سخنرانی‌های جورج دبلیو. بوش، در «واشینگتن‌پست» با یادآوری شکست سنای ۱۹۸۶ در دوره رونالد ریگان، استدلال کرد که جایگاه تاریخی ترامپ را نه انتخابات کنگره، بلکه سرنوشت جمهوری اسلامی تعیین می‌کند
تیسن با بی‌حاصل خواندن شش ماه دیپلماسی ونس و هشدار درباره احتمال بازسازی برنامه هسته‌ای ایران پس از ترامپ، خواستار حذف چهره‌های باقی‌مانده رهبری، انهدام تأسیسات هسته‌ای، موشکی و صنایع دفاعی، تخریب زیرساخت‌های انرژی و اقتصادی و حمله به بزرگراه‌ها، راه‌آهن، فرودگاه‌ها و بنادر برای تکمیل محاصره دریایی شد تا سپس واشینگتن با حمایت پنهانی از مخالفان و بدون تدوین «راهبرد خروج»، به دنبال سرنگونی حکومت برود. با این حال، این نسخه با نقدهای جدی روبه‌روست؛ خود تیسن می‌پذیرد که حملات قبلی ممکن است عزم ایران را برای دستیابی به بازدارندگی هسته‌ای تقویت کرده باشد ــ نکته‌ای که هم‌زمان با اظهارات مقامات ایرانی درباره برداشته‌شدن محدودیت برد موشکی، خطر گسترش منطقه‌ای جنگ را برجسته می‌کند. افزون بر این، هدف‌گیری زیرساخت‌های عمومی در شرایطی که کنگره جدید تحت فشار افزایش هزینه‌های سوخت و نارضایتی افکار عمومی قرار دارد، می‌تواند واشینگتن را در جنگی فرسایشی‌تر گرفتار کند.
جنگ روایت‌ها درباره اقتصاد ایران؛ راستی‌آزمایی یک ادعا
ترامپ در مصاحبه با هیو هیویت بخشی از استدلال خود درباره شکنندگی تهران را بر فروپاشی اقتصادی بنا نهاد و مدعی شد تورم ایران به «۳۰۱ درصد» رسیده و دولت توان پرداخت حقوق سربازانش را ندارد. بررسی داده‌های رسمی داخل ایران تصویر دقیق‌تری به‌دست می‌دهد. طبق گزارش‌های بانک مرکزی و مرکز آمار ایران که آبان ۱۴۰۵ در رسانه‌هایی نظیر «تابناک» و «دنیای اقتصاد» بازتاب یافت، نرخ تورم سالانه مهرماه بین ۷۱.۴ تا ۷۶.۸ درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه بین ۸۳.۵ تا ۸۸.۷ درصد ثبت شده است.
اگرچه رقم «۳۰۱ درصد» فاقد پشتوانه آماری است و در چارچوب جنگ روانی ارزیابی می‌شود، اما آمارهای رسمی نیز از فشار کم‌سابقه بر معیشت و تولید حکایت دارد؛ به‌طوری که تورم نقطه‌به‌نقطه کالاها از ۱۱۵ درصد عبور کرده، تورم تولیدکننده صنعتی در تابستان به ۱۴۷.۳ درصد رسیده و به گفته مدیرعامل شرکت ملی گاز، حملات اسفند ۱۴۰۴ باعث از دست رفتن ۲۸ درصد از ظرفیت تولید گاز کشور شده است. با این همه، تنگناهای شدید اقتصادی تاکنون به فروپاشی اداری یا تسلیم سیاسی که واشینگتن بر آن حساب باز کرده، منجر نشده است.
سرنوشت جنگ؛ نه جنگ تمام‌عیار، نه صلح پایدار
در داخل ایران، مقامات رسمی همچون محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، و محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، شکست حزب حاکم آمریکا در انتخابات میان‌دوره‌ای را پیامد مستقیم هزینه‌های اقتصادی جنگ برای رأی‌دهندگان آمریکایی و پایداری تهران دانسته و بر پایبندی به شروط ایران برای مذاکره تأکید کرده‌اند. با این حال، گزارش روزنامه «اعتماد» نشان می‌دهد نگاه جریان‌های داخلی به نتایج انتخابات آمریکا یکدست نیست و بازتاب‌دهنده محاسبات سیاسی متفاوت درباره آینده است.
در سطح تحلیلی، روزنامه «دنیای اقتصاد» وضعیت کنونی را «نه جنگ تمام‌عیار، نه صلح پایدار» توصیف کرده و پرسیده است که واشینگتن تا چه زمانی می‌تواند محاصره دریایی را بدون برانگیختن واکنش متقابل تهران در تنگه هرمز حفظ کند. هم‌زمان، کارشناسان مسائل بین‌الملل در داخل کشور، از جمله قنادباشی در گفت‌وگو با خبرگزاری ایلنا، خاطرنشان کرده‌اند که بدنه نظامی و سیاسی آمریکا به‌دلیل آگاهی از هزینه‌های سنگین، تمایلی به جنگ گسترده ندارد و تهدیدهای تازه بیش از آنکه نشانه عزم برای تهاجم باشد، تلاشی برای خروج از وضعیت کنونی بدون ثبت شکست سیاسی است. در نهایت، ترامپ با گره‌زدن میراث خود به سقوط یا تسلیم طرف مقابل، قمار دشواری را رقم زده است؛ مسیری که آینده آن میان یافتن یک فرمول دیپلماتیک آبرومند یا لغزیدن به دور تازه‌ای از تقابل پرهزینه در خاورمیانه در نوسان است.
- معیار شکست در تهران؛ آیا بن‌بست جنگ ایران سرنوشت ترامپ را رقم می‌زند؟
- تله جمعیتی در آستانه پایتخت؛ ریزش ۳۲ درصدی رشد طبیعی جمعیت تهران و بن‌بست سیاست‌های تشویقی
- از توقف گفت‌وگوها تا تبادل آتش در خلیج فارس؛ بازگشت تنش میدانی از سیریک تا بحرین و تنگه هرمز
- هشدار سنتکام به اسرائیل و کشورهای خلیج فارس درباره احتمال ازسرگیری جنگ با ایران
- رویارویی بنیامین نتانیاهو و گادی آیزنکوت بر سر احتمال حمله مجدد اسرائیل به ایران
