در پایان ماه اوت ۲۰۲۶ (اوایل شهریور ۱۴۰۵)، تازهترین ارزیابیهای مربوط به حوزه زنان در ایران، از تشدید فشارهای قضایی، موج تازه بازداشتها در شهرهای مختلف و ثبت موارد متعددی از خشونتهای مرگبار خانوادگی پرده برمیدارد.
بر اساس جدیدترین دادههای آماری که در شامگاه ۶ سپتامبر ۲۰۲۶ (۱۵ شهریور ۱۴۰۵) جمعآوری و تدوین شده است، در طول ماه اوت ۲۰۲۶ (۱۰ مرداد تا ۹ شهریور ۱۴۰۵) دستکم ۲۰ زن در نقاط مختلف کشور توسط نهادهای امنیتی بازداشت شدهاند، برای ۲۶ شهروند زن احکام سنگین کیفری شامل حبسهای طولانیمدت، شلاق و مجازات مرگ صادر شده و احکام اعدام ۶ زن نیز در زندانهای گوناگون به مرحله اجرا درآمده است. علاوه بر این تحولات قضایی، آمارها از جان باختن دستکم ۱۹ زن بر اثر خشونتهای خانوادگی و قتل در نقاط مختلف کشور خبر میدهند.
اجرای حکم اعدام شش زن در زندانهای کشور
بنا بر گزارشهای منتشرشده از سوی نهادهای مدافع حقوق بشر، ماه اوت با ثبت بالاترین میزان مجازات اعدام برای زنان در سال جاری میلادی همراه بوده است. در همین راستا، سازمان حقوق بشری ههنگاو گزارش داد که در ماه گذشته میلادی، ۶ زن با احکام قصاص در زندانهای ایران اعدام شدهاند. هویت این افراد شامل مهتاب شیرمحمدی اهل تبریز (اجرا در زندان یاسوج)، مرضیه نیری اهل قزوین (اجرا در زندان قزوین)، دنیا محمدی اهل ایوانغرب (اجرا در زندان ایلام)، فاطمه کمالزارع اهل کرج (اجرا در زندان کرج)، زهرا عزیزپور اهل اردبیل (اجرا در زندان رشت) و آرزو رستاد اهل اصفهان (اجرا در زندان اصفهان) به ثبت رسیده است. اتهام واردشده به تمامی این افراد قتل عمد اعلام شده بود.
بیشتـــر بخوانید: دادخواهی حقوقبشری در آلمان علیه سرکوب معترضان ایرانی
سازمان حقوق بشر ایران نیز در گزارش مستقل دیگری که در تاریخ ۵ سپتامبر ۲۰۲۶ (۱۴ شهریور ۱۴۰۵) انتشار یافت، اجرای حکم اعدام این ۶ زن را مورد تأیید قرار داد. به گزارش وبسایت این نهاد حقوق بشری، در ماه اوت در مجموع دستکم ۸۲ مورد اعدام در سراسر کشور به وقوع پیوسته که تنها ۱۰ مورد از آنها، معادل نزدیک به ۱۲ درصد، از مجاری رسمی اطلاعرسانی شدهاند. با ثبت این موارد، شمار کل زنان اعدامشده در ایران از آغاز ژانویه تا پایان اوت ۲۰۲۶ (دی ۱۴۰۴ تا شهریور ۱۴۰۵) به دستکم ۱۸ تن رسیده که نشاندهنده تداوم اجرای این احکام در سطحی گسترده است.
دستگیری فعالان و شهروندان زن در سیزده شهر
بخش دیگری از بررسیهای آماری نشاندهنده افزایش بازداشتهای امنیتی در شهرهای مختلف ایران است. بر پایه دادههای ثبتشده توسط ههنگاو، در ماه اوت دستکم ۲۰ زن در ۱۳ شهر گوناگون از جمله ساری، مهاباد، اصفهان، ایرانشهر، ارومیه، چالدران، ماکو، بندرعباس، پیرانشهر، دیواندره، آبدانان، دزفول و مشهد بازداشت شدهاند. این تعداد بازداشت حدود ۱۷ درصد از مجموع کل بازداشتهای ثبتشده در سراسر کشور طی ماه اوت را شامل میشود و ۷ تن از بازداشتشدگان از شهروندان بهایی و ۸ تن دیگر از شهروندان کُرد بودهاند.
بیشتر بخوانید: هشدار رئیس قوه قضائیه نسبت به «آشوب»؛ تلاش حاکمیت برای مهار موج احتمالی اعتراضات معیشتی
بر اساس فهرست ارائهشده از هویت بازداشتشدگان، در شهر ساری ۵ زن به نامهای ثریا منوچهرزاده، مارال روشنی، نگار بدیعی، شیما سنایی و فاخره زاهدی بازداشت شدند. در مهاباد شیرین مسعودی و سیران عربی؛ در اصفهان صریر موقن و الهام خلص؛ در ایرانشهر شیما بامری و صائمه بامری؛ در ارومیه بفرین احمدوش؛ در چالدران زهرا پیردهقان؛ در ماکو پروین راسق قزلباش؛ در بندرعباس لیلا معلمی؛ در پیرانشهر نازنین حسینپور؛ در دیواندره مریم مرادیان؛ در آبدانان راضیه هاشمی؛ در دزفول نجمه سادات بنیان و در مشهد مریم تجنگی توسط نیروهای امنیتی دستگیر شدهاند. مراجع رسمی تا این لحظه درباره روند دادرسی، محل نگهداری دقیق و مصادیق اتهامی این شهروندان توضیحی ارائه نکردهاند.
صدور حکم اعدام و بیش از ۱۳۲ سال زندان
پروندههای مفتوح در مراجع قضایی طی ماه اوت، به صدور احکام بسیار سنگین علیه زنان منجر شده است. سازمان ههنگاو در گزارش خود اعلام کرد که برای ترانه رحیمی، یکی از بازداشتشدگان در اصفهان، حکم اعدام به همراه ۱۱ سال حبس تعزیری صادر شده است. خواهر وی، رومینا رحیمی، نیز با حکم ۳۶ سال حبس تعزیری مواجه شده که سنگینترین حکم حبس در میان پروندههای این ماه به شمار میرود. در احکامی دیگر، ستایش ساعدی به ۱۶ سال حبس، یلدا معیری عکاس خبری به ۱۵ سال حبس، نجمه امینی به ۱۲ سال و ۶ ماه حبس و لیلا معلمی به ۱۰ سال حبس محکوم شدهاند.
بیشتر بخوانید: بررسی پروندههای اعدام زنان معترض در دیوان عالی ایران
علاوه بر این، دادگاه برای زهرا جعفری، فاطمه بارقندی و نازنینزهرا موسوی که ۱۷ سال دارد، هر کدام حکم ۱ سال و ۶ ماه حبس تعلیقی صادر کرده است. مجموع مجازاتهای صادرشده برای زنان در این ماه به بیش از ۱۳۲ سال و ۹ ماه حبس تعزیری، ۶ سال و ۶ ماه حبس تعلیقی و ۳۱ ضربه شلاق میرسد. بیشتر این پروندهها در مراحل بدوی رسیدگی قرار دارند و فرایند تجدیدنظرخواهی آنها همچنان در جریان است.
جان باختن نوزده زن در پی خشونتهای خانگی
علاوه بر فشارهای قضایی، دادههای آماری از وضعیت نگرانکننده خشونتهای مرگبار خانگی در کشور خبر میدهند. در طول ماه اوت، دستکم ۱۹ مورد زنکشی در مناطق مختلف به ثبت رسیده است. جزئیات این آمار نشان میدهد که ۱۰ زن توسط همسر، ۲ زن توسط پدر، ۲ زن توسط همسر سابق و ۵ زن توسط سایر بستگان و نزدیکان جان خود را از دست دادهاند.
از لحاظ پراکندگی جغرافیایی، استانهای تهران و مازندران هر کدام با ثبت ۴ مورد در صدر جدول قرار دارند. پس از آن، استان خراسان رضوی با ۳ مورد و استان کردستان با ۲ مورد در رتبههای بعدی جای گرفتهاند. در بررسی انگیزهها، ۱۶ مورد از این قتلها ناشی از اختلافات خانوادگی و حداقل ۱ مورد با انگیزههای موسوم به ناموسی گزارش شده است.
لزوم شفافسازی و اتخاذ راهکارهای موثر
تاکنون نهادهای رسمی دولتی و قضایی پیرامون جامعیت این آمارها واکنش مستقیمی نشان ندادهاند، اما تطابق دادههای منتشرشده از سوی منابع مستقل حقوق بشری بر ضرورت شفافیت در پروندههای قضایی تأکید دارد. کارشناسان حقوقی و اجتماعی معتقدند که مقابله با خشونتهای ساختاری و خانوادگی نیازمند بازنگری در قوانین حمایتی و اتخاذ تدابیر راهبردی جامع برای تضمین حقوق شهروندی و امنیت پایدار زنان در جامعه است.
