واشنگتن در حال حرکت به سمت تشدید فشار بر ایران از طریق یک کارزار اقتصادی گسترده و بی‌سابقه است؛ کارزاری که دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، می‌گوید هدفش منزوی کردن تهران و سرنگونی نظام آن است، بی‌آنکه فعلاً به عملیات نظامی گسترده بازگردد. در حالی که وزارت خزانه‌داری آمریکا خود را برای اعلام جزئیات اقدامات جدید در روز دوشنبه آماده می‌کند، واشنگتن از متحدانش، از جمله چین، خواسته است به این کارزار بپیوندند و هم‌زمان به کشورهایی که همچنان برای ایران راه‌های تنفس اقتصادی فراهم می‌کنند، درباره پیامدها هشدار داده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، گفت دولت در حال آماده‌سازی برای آغاز چیزی است که او آن را «بزرگ‌ترین عملیات هماهنگ انزوای اقتصادی در جهان» توصیف کرد و تأکید داشت که هدف، اعمال «حداکثر فشار اقتصادی» بر تهران است. او در گفت‌وگو با شبکه CNBC افزود: «این کار در ایران جواب خواهد داد و ما این نظام را ساقط خواهیم کرد»، و اشاره کرد که جزئیات کارزار جدید روز دوشنبه اعلام می‌شود.
«یا با ما، یا علیه ما»
بسنت در گفت‌وگو با شبکه CNBC گفت دولت آمریکا به سراغ متحدانش خواهد رفت تا به کارزار فشار جدید بپیوندند و افزود کشورهای مورد نظر با یک انتخاب روشن روبه‌رو خواهند بود: «یا با ما، یا علیه ما».
وزیر خزانه‌داری ماهیت اقداماتی را که واشنگتن قرار است اعلام کند، فاش نکرد، اما گزارش‌ها حاکی است این کارزار ممکن است بر تشدید تحریم‌های ثانویه و هدف قرار دادن کشورها و شرکت‌هایی تکیه داشته باشد که به ایران کمک می‌کنند تجارتش را ادامه دهد و به بازارها و نظام‌های مالی بین‌المللی دسترسی داشته باشد. ترامپ پیش‌تر نیز از آنچه «بزرگ‌ترین عملیات اقتصادی کوبنده» علیه هر کشوری توصیف کرده بود، خبر داده و درباره پیامدهای اقتصادی برای کشورهایی که همچنان از ایران حمایت کنند یا با آن معامله داشته باشند، هشدار داده بود.
بسنت مشارکت چین در این کارزار را به منافع این کشور در امنیت انرژی گره زد و گفت پکن اگر می‌خواهد تنگه هرمز دوباره باز شود و قیمت انرژی کاهش یابد، باید «به این برنامه بپیوندد». این دعوت از آن جهت اهمیت ویژه دارد که چین به‌شدت به نفت ایران وابسته است؛ به‌طوری که بنا بر گزارش رویترز، بیش از 80 درصد نفت دریابرد ایران را وارد می‌کند.
بسنت میان کارزار «فشار حداکثری» و امکان پرهیز از بازگشت به یک رویارویی نظامی گسترده پیوند برقرار کرد و گفت اعمال حداکثر فشار اقتصادی «به احتمال زیاد» به این معناست که نیازی به ازسرگیری عملیات نظامی در مقیاس وسیع نخواهد بود. با این حال، او تأکید کرد که این برآورد «فقط در مقطع کنونی» صدق می‌کند؛ موضوعی که راه را برای تغییر موضع آمریکا در آینده باز می‌گذارد.
سرسختی ایران
ایران در واکنش، آمریکا را به اعمال «تروریسم اقتصادی» متهم کرد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، نیز گفت اعلام «روز یورش اقتصادی» از سوی ترامپ چیزی جز تلاشی برای منحرف کردن توجه‌ها از بحران مالی آمریکا و افزایش بدهی‌ها و هزینه‌های بهره نیست؛ آن هم در نادیده گرفتن سال‌ها تحریم‌هایی که به دلیل سیاست‌های منطقه‌ای نظام و برنامه هسته‌ای‌اش علیه ایران اعمال شده است.
چین نیز بار دیگر بر موضع سنتی خود، یعنی مخالفت با تحریم‌ها و دعوت به راه‌حل سیاسی و دیپلماتیک، تأکید کرد، بی‌آنکه آمادگی روشنی برای همراهی با فشارهایی که واشنگتن خواستار آن است، نشان دهد. با این حال، این موضع از منافع خود پکن جدا نیست؛ چین فقط طرفی نیست که به دیپلماسی فرا می‌خواند، بلکه یکی از مهم‌ترین بازارهای باقی‌مانده برای نفت ایران به شمار می‌رود. از همین رو، دعوت آن به مصالحه با منفعتی مستقیم در تداوم جریان انرژی و تجارت، دور از محدودیت‌های آمریکا، درهم‌تنیده است. واشنگتن حساب باز کرده است که این منافع را به اهرم فشار تبدیل کند و کشورها و شرکت‌هایی را که به ایران برای ماندن بیرون از حلقه تحریم‌ها کمک می‌کنند، با هزینه‌ای فزاینده روبه‌رو سازد.
کارزار جدید آمریکا در شرایطی آغاز می‌شود که قیمت نفت رو به افزایش است و نگرانی‌ها درباره اختلال در عرضه و کشتیرانی از طریق تنگه هرمز شدت گرفته، در حالی که مذاکرات میان واشنگتن و تهران همچنان متوقف مانده است. در حالی که تهران امیدوار است شبکه‌های تجاری و شراکت‌های خارجی‌اش آن را بیرون از دایره محاصره کامل نگه دارد، واشنگتن می‌کوشد میزان آمادگی این کشورها را برای ادامه به چالش کشیدن تحریم‌های آمریکا بیازماید؛ آن هم در زمانی که هزینه تعامل با ایران از منافعی که این رابطه فراهم می‌کند، بیشتر شود.
- تقارن سه پرونده امنیتی و بن‌بست دیپلماتیک؛ آیا احتمال حمله مجدد به ایران افزایش یافته است؟
- تشدید جنون‌آمیز اعدام‌ها در ایران؛ ۶۰۴ قربانی در ۹ ماه به عنوان ابزار ارعاب و بقای رژیم
- اولتیماتوم واشینگتن به تهران؛ توقف غنی‌سازی شرط پایان جنگ هفت‌ماهه
- ثبت رکورد بی‌سابقه در حملات موشکی به نفتکش‌ها و تهدید تازه سپاه پاسداران برای انسداد تنگه هرمز
- عملیات “فجر یمن”؛ آیا وابستگی به ایران پایان “حوثی‌ها” را تسریع می‌کند؟
