در تازهترین تحول اقتصادی و دیپلماتیک در منطقه، رسانههای بینالمللی روز چهارشنبه ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۶ (۳۱ تیر ۱۴۰۵) گزارش دادند که پاکستان پس از ایفای نقش فعال به عنوان میانجی در تنشها و جنگ میان ایران و ایالات متحده، اکنون رسماً خواستار دریافت یک بسته تسهیلات تثبیت ارزی به ارزش ۱۰ میلیارد دلار از واشینگتن شده است.
خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی به نقل از منابع دیپلماتیک فاش کرد که محمد اورنگزیب، وزیر دارایی پاکستان، در جریان دیدار روز سهشنبه خود با اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا در واشینگتن، این درخواست کلیدی را با هدف بهبود وضعیت مالی کشورش ارائه کرده است.
ابعاد بسته مالی پیشنهادی اسلامآباد به خزانهداری آمریکا
بر اساس گزارشهای منتشرشده توسط روزنامه دان پاکستان، مقامات سفارت این کشور در واشینگتن صحت ارائه این درخواست را تأیید کردهاند، هرچند از ارائه جزئیات بیشتر خودداری کردهاند. این سازوکار مالی با عنوان رسمی «تسهیلات دوجانبه حمایت از تثبیت نرخ ارز» پیشنهاد شده و قرار است در قالب یک قرارداد پنج ساله تنظیم شود. در صورت موافقت دولت دونالد ترامپ در آمریکا، منابع حاصل از این تسهیلات مستقیماً برای تقویت ذخایر ناخالص خارجی پاکستان، مهار نوسانات شدید روپیه و کاهش وابستگی مداوم اسلامآباد به کمکهای اضطراری چندمرحلهای صندوق بینالمللی پول و متحدان منطقهای استفاده خواهد شد. با این حال، وزارت خزانهداری آمریکا تاکنون موضع رسمی خود را درباره این درخواست بزرگ اعلام نکرده است.
میانجیگری در جنگ ایران؛ برگی برای چانهزنیهای اقتصادی
درخواست این بسته مالی کلان درست پس از چند ماه تلاش دیپلماتیک نفسگیر اسلامآباد برای برقراری کانالهای ارتباطی میان تهران و واشینگتن مطرح میشود. خبرگزاری رویترز پیش از این در گزارشهای متعددی از جمله در تاریخ ۲۴ مارس ۲۰۲۶ (۴ فروردین ۱۴۰۵) فاش کرده بود که پاکستان با بهرهگیری از موقعیت جغرافیایی همسایگی با ایران و روابط تاریخی خود با واشینگتن، تلاشهای گستردهای را برای تسهیل مذاکرات صلح آغاز کرده است. در ادامه این روند، دیپلماتهای پاکستانی در ۱۸ مه ۲۰۲۶ (۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵) طرح اصلاحشده ایران برای پایان دادن به درگیریها را به مقامات آمریکایی تحویل دادند.
سپس در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۶ (۲۳ خرداد ۱۴۰۵)، دولت پاکستان اعلام کرد که دو طرف بر سر یک چارچوب اولیه تفاهم کردهاند. اگرچه فروپاشی آتشبسهای موقت و تداوم نبردهای نظامی مانع از امضای توافق نهایی شد، اما نقش کلیدی اسلامآباد در انتقال پیامهای حساس ادامه یافت. تحلیلگران بر این باورند که پاکستان اکنون تلاش میکند این اعتبار دیپلماتیک نوظهور را به دستاوردهای ملموس اقتصادی از سوی کاخ سفید تبدیل کند.
پشتوانهای معادل بیش از نیمی از ذخایر ارزی کشوربر اساس گزارشهای رسمی صندوق بینالمللی پول، پاکستان همچنان تحت شرایط سختگیرانه یک برنامه حمایتی هفت میلیارد دلاری قرار دارد که اصلاحات اقتصادی سنگینی مانند افزایش مالیاتها را به این کشور تحمیل کرده است. هیئت اجرایی این صندوق در ۸ مه ۲۰۲۶ (۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۵) پرداخت حدود ۱.۱ میلیارد دلار از این تسهیلات را تصویب کرد. صندوق بینالمللی پول اعلام کرده است که ذخایر ناخالص ارزی پاکستان در پایان دسامبر ۲۰۲۵ (دی ۱۴۰۴) در حدود ۱۶ میلیارد دلار بوده است.
بنابراین، تسهیلات ۱۰ میلیارد دلاری درخواستی از آمریکا، در صورت تصویب نهایی، معادل بیش از ۶۰ درصد کل ذخایر ارزی فعلی پاکستان خواهد بود و میتواند وضعیت بحرانی اقتصاد این کشور را به طور کامل دگرگون کند. با این حال، دریافت این اعتبار آسان نخواهد بود؛ چرا که طبق قوانین ایالات متحده، هرگونه اعطای اعتبار یا وام با دوره بازپرداخت بیش از شش ماه از سوی صندوق تثبیت ارزی، نیازمند آن است که رئیسجمهوری آمریکا وجود وضعیت اضطراری ملی را به صورت کتبی به کنگره اعلام کند. با وجود این موانع حقوقی، منابع دیپلماتیک به روزنامه دان اعلام کردهاند که شانس موافقت دولت ترامپ با این طرح به دلیل تمایل شدید واشینگتن به حفظ نفوذ خود در اسلامآباد بسیار بالا است.
ائتلاف نظامی با عربستان؛ متغیری پیچیده در معادلات منطقه
همزمان با تلاش برای جلب رضایت آمریکا، پاکستان روابط نظامی و مالی خود را با عربستان سعودی نیز به شدت توسعه داده است. دو کشور در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۵ (۲۶ شهریور ۱۴۰۴) یک توافق دفاعی متقابل امضا کردند که بر اساس آن، هرگونه تعرض نظامی به خاک یکی از طرفین، حمله به هر دو کشور تلقی میشود. در چارچوب همین توافق، پاکستان در ۱۱ آوریل ۲۰۲۶ (۲۲ فروردین ۱۴۰۵) اسکادرانهای جنگنده و نیروهای پشتیبانی نظامی جدیدی را به عربستان اعزام کرد. خبرگزاری رویترز در ۱۶ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۵ تیر ۱۴۰۵) تایید کرد که هزاران سرباز ارتش پاکستان در حال حاضر در عربستان مستقر هستند.
این همکاریهای نظامی با حمایتهای مالی بیسابقه ریاض همراه بوده است. دولت عربستان در اواسط آوریل ۲۰۲۶ (اواخر فروردین ۱۴۰۵) اقدام به تودیع سپرده جدید ۳ میلیارد دلاری در بانک مرکزی پاکستان کرد و دوره سپردهگذاری ۵ میلیارد دلاری قبلی خود را نیز تمدید نمود تا اسلامآباد بتواند بدهی ۳.۵ میلیارد دلاری خود به امارات متحده عربی را تسویه کند. به گزارش خبرگزاری رسمی عربستان، این توافقهای چند میلیارد دلاری توانست برای کوتاهمدت، فشارهای ناشی از بازپرداخت تعهدات خارجی پاکستان را کاهش دهد.
بندبازی دیپلماتیک و خطرات راهبردی پیشرو
تلاش همزمان برای نزدیک شدن به واشینگتن و ریاض نشان میدهد که اسلامآباد در پی یک بازی بزرگ برای تبدیل ظرفیتهای نظامی و دیپلماتیک خود به منابع پایدار سرمایهگذاری و پیوندهای راهبردی است. با این حال، کارشناسان منطقه هشدار میدهند که این رویکرد چندجانبه میتواند پاکستان را در میان هرم تعهدات نظامی به عربستان سعودی، مرزهای طولانی و حساس با ایران و وابستگی فلجکننده اقتصادی به ایالات متحده گرفتار کند؛ معادلهای که حفظ توازن در آن هر روز دشوارتر میشود.
