سفر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، به نیویورک برای شرکت در نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد، در شرایطی صورت میگیرد که جمهوری اسلامی پس از حدود ۷ ماه درگیری نظامی با ایالات متحده، در باتلاقی از انزوای بینالمللی و محاصره فلجکننده اقتصادی گرفتار شده است. همزمان با ورود هیات محدود ایرانی، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در مصاحبه با شبکه فاکس نیوز و شبکه انبیسی اعلام کرد اگرچه دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، برای گفتوگو با هر فردی از جمله همتای ایرانی خود آمادگی دارد، اما هنوز هیچ برنامهریزی مشخصی برای این دیدار انجام نشده است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، با اشاره به حاکمیت ایدئولوژیک بر تهران تصریح کرد که دستیابی به نتیجه سازنده با رژیم ایران بسیار دشوار است، زیرا تصمیمگیرنده نهایی یک روحانی شیعه تندرو است که تصمیمهایش تحت تأثیر باورهای الهیاتی قرار دارد. او همچنین تأکید کرد که هرگونه دیدار و تعامل تنها در صورتی معنا خواهد داشت که به تحقق هدف اصلی واشنگتن، یعنی اطمینان قطعی از دست نیافتن رژیم به سلاح هستهای، منجر شود.
در برابر رویکرد صریح واشنگتن، مواضع آشفته و دوگانه رژیم حاکم بر تهران نمایانگر استیصال آن در مدیریت بحران کنونی است. در حالی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، ۲ روز پیش از آمادگی مشروط خود برای دیدار با مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، سخن گفت و از وقوع رویدادهای بسیار بزرگ در آیندهای نزدیک خبر داد، مقامات جمهوری اسلامی پیامهای متناقضی مخابره میکنند.
یک مقام ارشد ایرانی در گفتوگو با خبرگزاری رویترز تصریح کرده است که مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در نیویورک دیدار مستقیمی با دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، نخواهد داشت و مذاکرات صرفاً از طریق میانجیها پیگیری خواهد شد. این در شرایطی است که به گزارش خبرگزاری ژاپنی کیودو و خبرگزاری رویترز، هیات اعزامی تهران ادعا کرده که دارای “اختیار کامل” برای ازسرگیری مذاکرات دیپلماتیک است، اما در عمل از رویارویی مستقیم دیپلماتیک طفره میرود.
باجخواهی دریایی رژیم و التماس برای لغو محاصره اقتصادی
عمق استیصال اقتصادی جمهوری اسلامی در پیشنهادهای شتابزدهای نمایان است که از طریق واسطهها به طرف آمریکایی ارائه شده است. به گزارش خبرگزاری ژاپنی کیودو و خبرگزاری رویترز، تهران در پیشنهادی که روز ۲۵ شهریور ارسال کرده، مدعی شده است که در صورت کاهش فشارهای نظامی آمریکا و لغو کامل محاصره بنادر تجاری، حاضر است تنگه هرمز را ظرف ۷ روز بازگشایی کند. این عقبنشینی آشکار پس از آن مطرح میشود که دور دوم محاصره دریایی آمریکا از ۲۳ تیر، در پی فروپاشی تفاهمنامه اسلامآباد، عملاً صادرات نفت ایران را متوقف و شریانهای مالی رژیم را مسدود کرده است. همچنین محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در ۲۸ شهریور تأیید کرد که ۳ شرط اصلی تهران شامل توقف کامل جنگ در تمامی جبههها، آزادسازی داراییهای مسدودشده و لغو محاصره دریایی، از طریق کشور قطر به واشنگتن منتقل شده و رژیم اکنون منتظر پاسخ کاخ سفید است.
تناقض رفتاری رژیم در مواضع نهادهای نظامی آن نیز بازتاب یافته است. حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، در گفتوگو با خبرگزاری جمهوری اسلامی، ایرنا، به مذاکره احتمالی چراغ سبز نشان داد و اذعان کرد: “اگر مصالح ملی ما در این است که در کنار جنگ، مذاکره هم داشته باشیم، باید مذاکره کنیم.
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، آمادگی نظامی را به معنای نفی مذاکره ندانست، اما همزمان اعتراف کرد که تصمیمگیری نهایی در انحصار رهبر جمهوری اسلامی است و نظامیان بهتنهایی کارهای نیستند.
با وجود این سیگنالهای سازشکارانه، رژیم تهران به سیاست باجخواهی ادامه میدهد و با تداوم شلیک به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز و ادعای واهی تسلط بر این آبراه، امنیت دریانوردی بینالمللی را به گروگان گرفته تا از آن به عنوان اهرم فشار استفاده کند.
آشفتگی در بازار جهانی انرژی و اختلال در شریانهای ترانزیت نفت
اقدامات تهاجمی رژیم ایران در تنگه هرمز نه تنها موقعیت منطقهای تهران را تقویت نکرده، بلکه هزینههای اقتصادی سنگینی به بازار جهانی تحمیل کرده است. به گزارش روزنامه وال استریت ژورنال، بهای نفت خام برنت در معاملات روز سهشنبه با ۱٫۷ درصد افزایش به ۱۰۲٫۰۷ دلار و نفت وست تگزاس اینترمدیت به ۹۷٫۴ دلار در هر بشکه رسید. لقمان اوتونوگا، مدیر تحقیقات بازار در مؤسسه افایکستیام، اعلام کرد بازار نفت میان خطرات عرضه در خاورمیانه و چشمانداز دیپلماسی گرفتار شده است. همزمان، بر اساس اعلام سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا، خطرات دریانوردی در تنگه هرمز به اوج رسیده و در روزهای گذشته اصابت پرتابه به یک نفتکش به زخمی شدن ۲ خدمه منجر شده و شناور دیگری نیز هدف ترکشها قرار گرفته است.
بحرانآفرینی رژیم تهران هزینههای ترابری انرژی را به شکلی سرسامآور افزایش داده است. مایکل هیگ، رئیس بخش تحقیقات کالا در بانک سوسیته ژنرال، گزارش داد که هزینه انتقال نفت خام از پایانه رأستنوره عربستان به بندر نینگبو در چین، از حدود ۴٫۵ میلیون دلار پیش از جنگ، به مرز ۶۳ میلیون دلار جهش یافته است. بر پایه دادههای شرکتهای اطلاعات انرژی کپلر و ورتکسا، عربستان سعودی به دلیل تعطیلی خط لوله شرق به غرب پس از حملات در مناطق ریاض و مدینه، ناچار شده صادرات خود را از طریق تنگه هرمز به روزانه ۲٫۴ میلیون بشکه برساند و به انتقال پرهزینه کشتیبهکشتی در دریای عمان متوسل شود. بر اساس دادههای شرکت اطلاعات دریایی ویندوارد، حملات تروریستی حوثیهای مورد حمایت رژیم ایران در تنگه بابالمندب نیز مسیرهای دریانوردی را ناچار به دور زدن طولانی آفریقا کرده و خشم بینالمللی علیه تهران را دوچندان ساخته است.
تحقیر دیپلماتیک و انزوای هیات ایرانی در خاک آمریکا
در بعد دیپلماتیک، سفر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، به نیویورک با محدودیتهای شدید و تحقیرآمیزی از سوی دولت ایالات متحده همراه شده است. به گزارش روزنامه وال استریت ژورنال، بر پایه مقررات وزارت امور خارجه آمریکا، اعضای هیات ایرانی از هرگونه تردد آزادانه در شهر محروم هستند و حق قدم زدن در سنترال پارک یا خرید از فروشگاههای خیابان پنجم و مراکزی همچون سامز کلاب و کاستکو را بدون مجوز ندارند. مسیر تردد آنها صرفاً به فاصله میان فرودگاه، هتل میلنیوم هیلتون و مقر سازمان ملل متحد محدود است. مارکو میلانوویچ، استاد حقوق بینالملل در دانشگاه ردینگ بریتانیا، با اشاره به تعهدات آمریکا ذیل توافقنامه سال ۱۹۴۷ خاطرنشان کرد که حضور رهبران کشوری که در حال جنگ با واشنگتن است امری بسیار نامتعارف به شمار میرود، اگرچه آمریکا قانوناً موظف به صدور روادید بوده است.
تلاشهای تبلیغاتی رئیسجمهور رژیم برای شکستن انزوای دیپلماتیک نیز با ناکامی روبهرو شده است. ریچارد گوان، مدیر بخش مسائل و نهادهای جهانی در گروه بینالمللی بحران، اظهار داشت که مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در سخنرانی روز چهارشنبه خود تلاش خواهد کرد تهران را قربانی جلوه دهد و اقدامات خود را دفاع مشروع بنامد. با این حال، تلاشهای مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، برای برگزاری نشستهای جانبی با کارشناسان اندیشکدههای آمریکایی و اروپایی به در بسته خورده است؛ زیرا به گزارش وال استریت ژورنال، تحلیلگران غربی از بیم تحریمهای سختگیرانه ایالات متحده از حضور در هرگونه جلسه غیررسمی با فرستادگان رژیم خودداری میکنند و انزوای دیپلماتیک کاملی را به هیات اعزامی تحمیل کردهاند.
ناکامی میانجیگریها و تداوم بنبست راهبردی
چشمانداز دستیابی به هرگونه پیشرفت واقعی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد کاملاً تاریک ارزیابی میشود. در حالی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، رژیم ایران را “بزرگترین حامی تروریسم در جهان” نامیده و در مواضع خود تصریح کرده که در “وضعیت تصمیمگیری” به سر میبرد و هرگز اجازه دستیابی تهران به سلاح هستهای را نخواهد داد، سابقه تلاشهای گذشته نیز نشاندهنده ناکارآمدی تعامل با جمهوری اسلامی است.
سال گذشته، وساطت مقامات پاکستانی در حاشیه مجمع عمومی که به مذاکرات اسلامآباد انجامید، بدون نتیجه پایان یافت و تلاشهای فرانسه برای احیای برجام نیز کاملاً شکست خورد. اگرچه دیپلماتهای قطری در نیویورک در پی ازسرگیری گفتوگوها هستند، اما ریچارد گوان، مدیر بخش مسائل و نهادهای جهانی در گروه بینالمللی بحران، تأکید کرد که هیچ نشانهای از مذاکرات رسمی وجود ندارد.
در همین حال، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، با کماهمیت دانستن احتمال هرگونه دیدار یا توافق در نیویورک گفت که حل این بحران پیچیده مستلزم گفتوگوی جدی میان ایالات متحده و ایران است و چنین روندی احتمالاً در مکانی دیگر پیگیری خواهد شد. حضور بدون دستاورد هیات جمهوری اسلامی در نیویورک پرده از بنبست راهبردی ساختاری برمیدارد که از یک سو با محاصره سنگین و ضربات سخت نظامی مواجه است و از سوی دیگر به دلیل وابستگی به توهمات ایدئولوژیک و باجخواهیهای منطقهای، نه توان ورود به مذاکره شجاعانه را دارد و نه راهی برای گریز از فروپاشی اقتصادی پیش روی خود میبیند.
- با تنگتر شدن راههای اقتصادی از سوی آمریکا؛ چین و روسیه تا کجا میتوانند ایران را نجات دهند؟
- عقبنشینی ناگزیر تهران از بلوف خروج از انپیتی؛ هراس حاکمیت از اجماع جهانی و فروپاشی چتر حمایتی شرق
- استیصال رژیم در مهار بحران انرژی و پناه بردن به همسایگان؛ فرافکنی جنگی در برابر ناترازی تاریخی برق
- فاجعه کمبود دارو و جهش ۵۰۰ درصدی قیمتها در ایران؛ تاوان ماجراجوییهای نظامی رژیم بر دوش بیماران
- «رئیسجمهور کارهای نیست»؛ خلعید از دیپلماسی در اوج جنگ و مناقشه بر سر «خیانت»
