در حالی که تنش‌های نظامی میان واشینگتن و تهران وارد مراحل سرنوشت‌سازی شده است، گزارش‌های معتبر بین‌المللی نشان می‌دهند که محاصره دریایی بنادر ایران توسط ایالات متحده آمریکا، صادرات نفت رژیم به چین را با اختلالی بی‌سابقه مواجه کرده است. بر اساس گزارش خبرگزاری “رویترز”، تعداد پیشنهادهای فروش نفت خام ایران به پالایشگاه‌های چینی برای ماه‌های سپتامبر و اکتبر به شدت کاهش یافته و قیمت‌ها به دلیل ریسک بالای محاصره، جهش یافته‌اند. رژیم تهران که بقای خود را به درآمدهای ارزی حاصل از فروش نفت گره زده، اکنون در برابر “دیوار فولادین” نیروی دریایی آمریکا قرار گرفته است که عملاً مانع از خروج نفت‌کش‌های غول‌پیکر از تنگه هرمز می‌شود.
این فشار اقتصادی تنها به تحریم‌های کاغذی محدود نمی‌شود؛ داده‌های شرکت ردیابی کشتی‌های “کپلر” حاکی از آن است که از اواسط ماه جولای، هیچ تانکر حامل نفت ایران موفق به عبور از تنگه هرمز نشده است. اگرچه بسیاری از این شناورها سیستم‌های ردیابی خود را خاموش می‌کنند، اما اشراف اطلاعاتی واشینگتن باعث شده تا خریداران سنتی نفت تحریم‌شده ایران، یعنی پالایشگاه‌های مستقل چینی در استان “شاندونگ”، با تردیدی جدی در تأمین خوراک خود روبرو شوند. ادامه این وضعیت، رژیم ایران را در تأمین منابع مالی برای نیروهای مسلح و گروه‌های نیابتی‌اش با بن‌بستی مرگبار مواجه کرده است.
سقوط صادرات و بحران نقدینگی در تهران
بر اساس آمارهای منتشر شده توسط “رویترز”، صادرات نفت ایران به چین که در سال گذشته میلادی میانگین ۱.۴ میلیون بشکه در روز بود، در ماه اوت سال جاری به حدود ۵۳۴ هزار بشکه سقوط کرده است. این کاهش چشمگیر در حالی رخ می‌دهد که ذخایر نفت ایران در انبارهای شناور خارج از منطقه محاصره نیز از ۱۰۵ میلیون بشکه به ۸۰ میلیون بشکه تنزل یافته است. مویو شو، تحلیلگر ارشد مؤسسه “کپلر”، معتقد است که اگر رژیم نتواند محاصره دریایی را بشکند، خریداران چینی از اواخر سپتامبر با قطع کامل محموله‌های جدید روبرو خواهند شد؛ فاجعه‌ای که می‌تواند تورم ۳۰۰ درصدی در ایران را به مرحله انفجار اجتماعی برساند.
لجاجت رژیم در ادامه جنگ و ناامن‌سازی آبراه‌ها باعث شده است تا نفت ایران که پیش از این با تخفیف‌های سنگین فروخته می‌شد، اکنون با قیمت‌هایی بالاتر از شاخص نفت برنت عرضه شود. این تغییر ناگهانی قیمت، پالایشگاه‌های کوچک چینی موسوم به “تی‌پات” را وادار کرده است تا به دنبال جایگزین‌هایی در برزیل و عراق باشند. در حالی که مقامات تهران همچنان بر طبل پیروزی‌های خیالی نظامی می‌کوبند، واقعیت میدانی نشان‌دهنده فروپاشی تدریجی شریان‌های حیاتی اقتصاد کشور است که هزینه‌های آن مستقیماً بر دوش مردم رنج‌دیده ایران سنگینی می‌کند.
راهبرد “دی-دی اقتصادی” واشینگتن برای فروپاشی رژیم
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری ایالات متحده، روز پنج‌شنبه در پیامی قاطع به متحدان واشینگتن اعلام کرد که زمان انتخاب میان آمریکا و رژیم ایران فرا رسیده است. وی در گفتگو با شبکه “سی‌ان‌بی‌سی” تأکید کرد که دولت دونالد ترامپ قصد دارد با اعمال “سخت‌ترین تحریم‌های تاریخ”، اقتصاد این “رژیم قاتل” را درهم بکوبد. اسکات بسنت خاطرنشان کرد که واشینگتن از تحریم‌های ثانویه برای جریمه هر شرکت یا کشوری که با تهران تجارت کند، استفاده خواهد کرد. وی این راهبرد را یک “یک-دو” قدرتمند (ترکیب محاصره دریایی و تحریم‌های خردکننده) نامید که هدف نهایی آن فروپاشی کامل ساختار مالی رژیم است.
وزیر خزانه‌داری آمریکا که قرار است جزئیات این برنامه موسوم به “دی-دی اقتصادی” را روز دوشنبه منتشر کند، پیش‌بینی کرد که با خشک شدن منابع مالی، رژیم تهران دیگر قادر به پرداخت حقوق نیروهای نظامی و حمایت از تروریسم منطقه‌ای نخواهد بود. به گزارش “نیویورک پست”، مقامات کاخ سفید بر این باورند که این سطح از فشار اقتصادی، نیاز به عملیات نظامی گسترده را کاهش می‌دهد، چرا که رژیم از درون با ورشکستگی مطلق روبرو خواهد شد. رژیم ایران در حالی ادعای پیروزی دارد که حتی در تأمین نان و داروی مردم ناتوان مانده و ثروت ملی را صرف جنگ‌های بی‌پایان در خاورمیانه کرده است.
مانور پکن میان فشارهای آمریکا و ذخایر استراتژیک
روزنامه “نیویورک تایمز” در تحلیلی از واکنش احتمالی پکن به تهدیدات ترامپ نوشت که چین به عنوان بزرگ‌ترین شریک تجاری ایران، با چالشی پیچیده روبروست. اگرچه چین در دهه‌های گذشته تحریم‌های غرب را نادیده گرفته، اما تحلیلگران چینی معتقدند که واشینگتن این بار با جدیت بیشتری به دنبال بستن مسیرهای پول‌شویی یوان و ردگیری بانک‌های همکار با تهران است. با این حال، پکن نیز ابزارهایی مانند قطع صادرات مواد معدنی حیاتی به صنایع تسلیحاتی آمریکا را در اختیار دارد که می‌تواند به عنوان اهرم فشار در دیدار آتی شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، از واشینگتن به کار گرفته شود.
وو شینبو، محقق دانشگاه فودان در شانگهای، معتقد است که تهدیدات ترامپ نشان‌دهنده استیصال واشینگتن در حل پرونده ایران است. با این وجود، انتقال ناو هواپیمابر “جورج واشینگتن” به خاورمیانه برای حمایت از محاصره دریایی، نشان‌دهنده عزم جدی ارتش آمریکا برای تثبیت برتری خود در منطقه است. چین در حالی که به طور رسمی با تحریم‌های یک‌جانبه مخالفت می‌کند، به صورت مخفیانه در حال افزایش خرید نفت از روسیه است تا در صورت قطع کامل نفت ایران، با بحران انرژی روبرو نشود؛ موضوعی که نشان می‌دهد حتی نزدیک‌ترین متحد تهران نیز بر روی اسب بازنده رژیم ایران شرط‌بندی طولانی‌مدت نخواهد کرد.
هزینه‌های سنگین ماجراجویی نظامی برای سفره مردم
پیامدهای این تقابل راهبردی بیش از همه گریبان‌گیر شهروندان ایرانی شده است. در حالی که مقامات ارشد نظام با “عملیات‌های سیلی” به دنبال حفظ وجهه خود هستند، قیمت کالاهای اساسی در داخل کشور به سطوح غیرقابل تحملی رسیده است. رژیم ایران با گروگان گرفتن امنیت تنگه هرمز، عملاً معیشت مردم خود را به حراج گذاشته است. تحلیلگران اقتصادی بر این باورند که “اقتصاد بقا” که تندروها در تهران از آن سخن می‌گویند، چیزی جز توزیع فقر و گسترش فلاکت در میان توده‌های مردم نیست.
در نهایت، واقعیت این است که رژیم ایران در یک نبرد فرسایشی گرفتار شده که در آن زمان به نفع واشینگتن عمل می‌کند. رژیم تهران با پافشاری بر برنامه‌های هسته‌ای و موشکی، کشور را به انزوای مطلق کشانده و اکنون در آستانه از دست دادن آخرین خریدار بزرگ نفت خود قرار دارد. تا زمانی که سران رژیم به جای بازگشت به میز مذاکرات واقعی، به دنبال دور زدن تحریم‌ها از طریق شبکه‌های تبهکار باشند، سفره مردم ایران کوچک‌تر و سایه فروپاشی اقتصادی بر سر کشور سنگین‌تر خواهد شد. اکنون چشم جهان به دوشنبه آینده دوخته شده است تا مشخص شود “سخت‌ترین تحریم‌های تاریخ” چه ابعادی از ماشین جنگی و مالی تهران را هدف قرار خواهد داد.
- تقارن سه پرونده امنیتی و بن‌بست دیپلماتیک؛ آیا احتمال حمله مجدد به ایران افزایش یافته است؟
- تشدید جنون‌آمیز اعدام‌ها در ایران؛ ۶۰۴ قربانی در ۹ ماه به عنوان ابزار ارعاب و بقای رژیم
- اولتیماتوم واشینگتن به تهران؛ توقف غنی‌سازی شرط پایان جنگ هفت‌ماهه
- ثبت رکورد بی‌سابقه در حملات موشکی به نفتکش‌ها و تهدید تازه سپاه پاسداران برای انسداد تنگه هرمز
- عملیات “فجر یمن”؛ آیا وابستگی به ایران پایان “حوثی‌ها” را تسریع می‌کند؟
