در حالی که مقامات میانرتبه رژیم ایران همواره بر بیاثر بودن فشارها تاکید میکردند، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، روز شنبه در اظهاراتی بیسابقه به موفقیت محاصره دریایی ایالات متحده آمریکا و انسداد مسیرهای تجاری کشور اعتراف کرد. همزمان با اعتراف پزشکیان، روزنامەی فاینانشنال تایمز بریتانیا، از توقف کامل صادرات نفت ایران خبر داد.
مسعود پزشکیان با اذعان به وضعیت بحرانی معیشت و اقتصاد، اعلام کرد که دولت او دیگر پولی برای واردات بنزین ندارد و راه ورود کالا به ایران به طور کامل بسته شده است. این اعتراف صریح در کنار گزارشهای بینالمللی مبنی بر تعطیلی کامل پایانه نفتی جزیره خارگ، نشاندهنده فروپاشی تدریجی شاهرگهای حیاتی رژیم تهران در پی ماجراجوییهای نظامی در تنگه هرمز است.
رئیسجمهور ایران در یک نشست خبری با تایید کاهش شدید منابع ارزی، اعلام کرد که دولت در سال گذشته ۶ میلیارد دلار صرف واردات بنزین کرده بود، اما اکنون به دلیل محاصره دریایی، نه منابع مالی کافی در اختیار دارد و نه مسیری برای ورود این کالای استراتژیک باقی مانده است.
مسعود پزشکیان در این باره گفت: “در شرایط محاصره قرار داریم و نمیتوانیم بنزین وارد کنیم؛ راه را برای ورود کالا بستهاند و باید بچرخیم تا کالا را از راه دیگر وارد کنیم.” این بنبست اقتصادی در حالی است که فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، پیشتر از قطعی بودن تغییر قیمت یا سهمیهبندی بنزین خبر داده بود؛ اقدامی که فشار مضاعفی بر دوش مردم رنجدیده ایران خواهد گذاشت.
تعطیلی شاهرگ صادراتی در جزیره خارگ و بنبست در خلیج فارس
همزمان با اظهارات ناامیدانه رئیسجمهور ایران، روزنامه “فاینانشنال تایمز” در گزارشی ویژه اعلام کرد که صادرات نفت ایران در پی محاصره دریایی آمریکا به طور کامل متوقف شده است. بر اساس دادههای ماهوارهای و ردیابی کشتیها توسط شرکتهای “کپلر” و “انرژی اسپکتس”، پایانه نفتی جزیره خارگ که بارگیری ۹۰ درصد نفت صادراتی ایران را بر عهده دارد، از تاریخ ۱۰ مرداد ۱۴۰۵ به طور کامل خالی مانده است.
تصاویر ماهوارهای شرکت “ویندوارد” نشان میدهند که هر سه اسکله اصلی بارگیری در جزیره خارگ برای مدتی طولانی خالی بودهاند و تعداد کشتیهای منتظر در اطراف این جزیره به کمترین میزان در ماههای اخیر رسیده است. این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، از نیمه تیرماه و در پاسخ به حملات منتسب به ایران علیه نفتکشها در تنگه هرمز، دستور برقراری مجدد این محاصره سنگین را صادر کرد.
ریچارد برونز، رئیس بخش ژئوپلیتیک در مؤسسه “انرژی اسپکتس”، در گفتگو با “فاینانشنال تایمز” تاکید کرد که محاصره دریایی آمریکا کاملاً موثر واقع شده و تردد نفتکشها به پایینترین سطح خود رسیده است. وی خاطرنشان کرد که اگرچه مقامات تهران مدعی تسلط بر تنگه هرمز هستند، اما برای حفظ این برتری خیالی، حاضرند فشار اقتصادی بیسابقهای را بر معیشت مردم خود تحمیل کنند.
به گفته این کارشناس، توقف فعالیت در خارگ لزوماً به معنای پر شدن مخازن ذخیرهسازی نیست، بلکه شواهد نشان میدهد که رژیم برای جلوگیری از سرریز شدن مخازن، ناچار به کاهش تولید نفت در میادین خود شده است که این امر آسیبهای فنی بلندمدتی به چاههای نفت وارد میکند.
گروه “اتحاد علیه ایران هستهای” که جابجایی نفت ایران را رصد میکند، اعلام کرده است که از تاریخ ۱۲ ژوئیه تاکنون هیچ نفتکش حامل نفت خام ایران موفق به خروج از خلیج فارس نشده است. اگرچه رژیم هنوز درآمدهایی از محمولههای ارسالی پیش از محاصره دریافت میکند که اکنون به خریداران آسیایی میرسند، اما ریچارد برونز هشدار میدهد که این جریان درآمدی در هفتههای آینده کاملاً متوقف خواهد شد. وی این وضعیت را به “ساعت شنی” تشبیه کرد که زمان تولید ثروت برای رژیم در آن به سرعت در حال اتمام است.
ناوگان سایه در بازارهای خاکستری مالزی و کاهش خرید چین
گزارشهای تحقیقی “الجزیره” پرده از تلاشهای ناکام رژیم برای دور زدن این محاصره از طریق بازارهای غیررسمی در جنوب شرق آسیا برمیدارد. بر اساس این گزارش، منطقهای به نام “بندر بیرونی شرقی” در نزدیکی سواحل مالزی به پناهگاهی برای “ناوگان سایه” ایران تبدیل شده است. نفتکشهایی نظیر “هیومنیتی” با خاموش کردن سیستمهای ردیابی خود، سعی میکنند محمولههای نفت را به صورت کشتی به کشتی به واسطهها منتقل کنند تا منشأ ایرانی آن پنهان بماند. اریکا داونز، محقق ارشد دانشگاه کلمبیا، معتقد است که ۹۰ درصد این صادرات پنهانی راهی پالایشگاههای مستقل چینی میشود که خارج از نظام مالی بینالمللی فعالیت میکنند.
با این حال، دست دراز قانون آمریکا حتی در این مناطق نیز گریبان رژیم را گرفته است. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده، اعلام کرد که خرید نفت ایران توسط چین در ماههای اخیر ۴۰ درصد کاهش یافته است. اگرچه چین همچنان از طریق سیستمهای پرداخت فرامرزی به تسهیل برخی مبادلات کمک میکند، اما محاصره فیزیکی دریا مانع از جایگزینی سریع ناوگان بارگیری شده است. ری پاول، مدیر پروژه “سیلایت” در دانشگاه استنفورد، اعلام کرد که بسیاری از کشتیهای ناوگان سایه به دلیل ناتوانی در بازگشت به بنادر محاصرهشده ایران، اکنون در سواحل سریلانکا و پاکستان سرگردان ماندهاند.
هراس از انفجار اجتماعی و هشدار نمایندگان مجلس
اعتراف مسعود پزشکیان به بسته بودن راههای ورود کالا و نبود بودجه برای بنزین، موجی از نگرانی را در میان مقامات رژیم برانگیخته است. علی حدادی، نماینده مجلس شورای اسلامی، در نامهای به رئیسجمهور هشدار داد که در شرایط فعلی به هیچ وجه صلاح نیست قیمت بنزین افزایش یابد.
نمایندگان مجلس نگراناند که تکرار سناریوی افزایش قیمت سوخت در میانه محاصره و گرانی افسارگسیخته کالاها، به جرقهای برای آغاز دور جدیدی از اعتراضات سراسری تبدیل شود. مسعود پزشکیان نیز با تایید گرانیها، تنها راه چاره را در “چرخیدن و یافتن راههای دیگر” دانست؛ جملهای که نشاندهنده عمق استیصال دولت در برابر محاصره دریایی است.
در نهایت، رژیم ایران که با حملات به نفتکشها در تنگه هرمز باعث بازگشت محاصره دریایی توسط دونالد ترامپ شد، اکنون در دامی گرفتار شده که خود پهن کرده است. لجاجت رژیم در پیشبرد سیاستهای تهاجمی، منجر به از دست رفتن درآمد ۶ میلیارد دلاری بنزین و تعطیلی صادرات نفت شده است؛ هزینهای سنگین که مسعود پزشکیان به صراحت آن را “شرایط محاصره” نامید.
- با تنگتر شدن راههای اقتصادی از سوی آمریکا؛ چین و روسیه تا کجا میتوانند ایران را نجات دهند؟
- عقبنشینی ناگزیر تهران از بلوف خروج از انپیتی؛ هراس حاکمیت از اجماع جهانی و فروپاشی چتر حمایتی شرق
- استیصال رژیم در مهار بحران انرژی و پناه بردن به همسایگان؛ فرافکنی جنگی در برابر ناترازی تاریخی برق
- فاجعه کمبود دارو و جهش ۵۰۰ درصدی قیمتها در ایران؛ تاوان ماجراجوییهای نظامی رژیم بر دوش بیماران
- «رئیسجمهور کارهای نیست»؛ خلعید از دیپلماسی در اوج جنگ و مناقشه بر سر «خیانت»
