تحولات پیرامون پرونده امنیتی پایگاه هوایی «راف فرفورد» در بریتانیا با دستگیری هفتمین مظنون، ابعاد تازه‌ای به خود گرفته است. پلیس مبارزه با تروریسم بریتانیا روز سه‌شنبه اعلام کرد یک جوان ۲۲ ساله بریتانیایی را در منطقه وست‌مینستر لندن به ظن تدارک اقدامات تروریستی بازداشت کرده است؛ اقدامی که مستقیماً به تحقیقات درباره تحرکات مشکوک در اطراف این پایگاه راهبردی پیوند دارد. این تحول، در بحبوحه خروج ناگهانی بمب‌افکن‌های راهبردی «بی-۱» آمریکا از خاک بریتانیا و اوج‌گیری جنگ لفظی میان واشنگتن، لندن و تهران، زوایای پنهان یک پرونده پیچیده امنیتی و نظامی را آشکارتر کرده است.
هفت بازداشت، بدون کیفرخواست رسمی
پرونده امنیتی فرفورد از پنجم مهرماه (اواخر سپتامبر) با توقیف سه دستگاه خودروی «ون» در نزدیکی این پایگاه نظامی در منطقه گلاسترشر کلید خورد. پنج تبعه بریتانیا در محل حادثه دستگیر شدند و چند روز بعد، یک شهروند ۲۵ ساله دوتابعیتی ایرانی-بریتانیایی نیز در پایتخت بازداشت شد. با اضافه شدن فرد ۲۲ ساله در وست‌مینستر، شمار بازداشتی‌ها به هفت نفر رسید.
با این حال، داده‌های میدانی پلیس با ارزیابی‌های اولیه فاصله معناداری دارد. پلیس ضدتروریسم اعلام کرده که در بازرسی خودروها مواد منفجره کشف نشده، بلکه مقادیری سوخت (بنزین) به دست آمده است. افزون بر این، هر شش مظنون قبلی پس از بازجویی‌های اولیه با قید وثیقه آزاد شده‌اند و تاکنون هیچ کیفرخواست رسمی علیه آنان صادر نشده است. ویکی اوانز، هماهنگ‌کننده ارشد ملی پلیس ضدتروریسم بریتانیا، تأکید کرده که تحقیقات با مسیرهای متعددی در حال پیگیری است، اما سکوت نهادهای امنیتی در قبال جزئیات فنی پرونده، پرسش‌های فراوانی درباره ماهیت واقعی این رخداد ایجاد کرده است.
فرفورد؛ زیرساخت تهاجمی آمریکا در اروپا
پایگاه سلطنتی فرفورد، واقع در حدود ۱۶۰ کیلومتری غرب لندن، طی دهه‌های گذشته همواره از کلیدی‌ترین مراکز استقرار بمب‌افکن‌های سنگین و دوربرد ایالات متحده در اروپا بوده است. این پایگاه صرفاً یک مرکز پشتیبانی لجستیک به شمار نمی‌رود، بلکه بخشی از ستون فقرات عملیات هوایی واشنگتن در خاورمیانه است. در جریان مناقشات اخیر، لندن به پنتاگون اجازه داد از این پایگاه برای انجام حملات هوایی علیه اهدافی در ایران استفاده کند؛ امری که فرفورد را از یک پایگاه ناتو در عمق خاک اروپا به هدفی با حساسیت بالای راهبردی و اطلاعاتی بدل کرد.
همین پیشینه سبب شد تا بازگشت ناگهانی دست‌کم ۱۰ تا ۱۲ فروند بمب‌افکن بی-۱ از فرفورد به پایگاه‌های خود در خاک اصلی ایالات متحده توجه تحلیل‌گران را به خود جلب کند؛ به‌ویژه آنکه برخی از این هواپیماها تنها چند روز پیش از تخلیه به بریتانیا منتقل شده بودند. تحلیل رسانه‌های تحلیلی داخل ایران، از جمله بررسی روزنامه گاردین بازنشر شده در «فرارو»، نشان می‌دهد سرعت این خروج بیانگر اضطراری بودن تصمیم فرماندهی آمریکا تحت تأثیر هشدارهای فوری امنیتی بوده است؛ هرچند این عقب‌نشینی هوایی با گسیل همزمان ناوهای هواپیمابر آمریکایی مانند «یواس‌اس تئودور روزولت» به خاورمیانه همزمان شده است.
واگرایی در روایت‌های واشنگتن و لندن
نکته قابل تأمل در این پرونده، تضاد آشکار در روایت‌سازی مقام‌های رسمی است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در اظهاراتی در کاخ سفید صراحتاً خروج بمب‌افکن‌ها را ناشی از «تهدیدهای امنیتی مرتبط با ایران» توصیف کرد. ترامپ اظهار داشت که واشنگتن کسانی را که این تهدیدها را طراحی کرده‌اند شناسایی کرده و اگر آن‌ها اقدامی پهپادی در بریتانیا انجام داده باشند، «بهای سنگینی» پرداخت خواهند کرد. ترامپ تأکید کرد برای پیشگیری از آسیب، هواپیماها جابه‌جا شده‌اند.
در نقطه مقابل، روایت‌های درون دولت آمریکا و بریتانیا دچار چندگانگی است. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، پیوند مستقیم میان حادثه فرفورد و خروج هواپیماها را رد کرد و آن را بخشی از جابه‌جایی و چرخش ادواری و عادی تجهیزات نظامی پنتاگون خواند. از سویی، دفتر نخست‌وزیری بریتانیا و وزارت دفاع این کشور تأکید کرده‌اند که پایگاه فرفورد همچنان امن است؛ موضعی که با روایت بحرانی ترامپ هم‌خوانی ندارد. این شکاف نشان می‌دهد یا ارزیابی‌های اطلاعاتی آمریکا مبتنی بر داده‌های تأییدنشده بوده، یا لندن تمایلی ندارد خاک خود را در برابر تهدیدات نامتقارن، نفوذپذیر جلوه دهد.
واکنش قاطع تهران؛ تأکید بر فقدان مدارک مستند
جمهوری اسلامی ایران از همان ساعات نخست، هرگونه دخالت در وقایع فرفورد را مردود دانسته و آن را سناریوسازی با اهداف سیاسی ارزیابی کرده است. سفارت ایران در لندن اتهامات مطرح‌شده از سوی مقام‌های غربی را «بی‌اساس، ساختگی و در چارچوب پروژه ایران‌هراسی» توصیف کرد و در واکنش به این ادعاها، وزارت امور خارجه ایران سفیر بریتانیا در تهران را احضار کرد.
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در موضع‌گیری صریحی در شبکه اجتماعی ایکس، به بعد حقوقی این ماجرا پرداخت و نوشت که آزاد کردن مظنونانی با قید وثیقه که ادعا می‌شود تروریست‌های وابسته به یک دولت خارجی هستند، خود گویای بی‌اساس بودن این پرونده است. از نگاه دستگاه دیپلماسی ایران، تصمیم دستگاه قضایی بریتانیا برای صدور قرار وثیقه برای مظنونان پرونده‌ای با برچسب تروریسم دولتی، مهم‌ترین گواه بر فقدان ادله حقوقی و ملموس است.
رسانه‌های داخلی ایران نظیر «ایرنا» و «خبرگزاری فارس» نیز به بررسی تناقضات ساختاری این بحران پرداخته‌اند. رسانه‌های داخلی این نکته را برجسته کرده‌اند که در بیانیه‌های پلیس بریتانیا، کشف تنها چند گالن بنزین و بازداشت جوانان محلی گزارش شده است؛ موضوعی که فرسنگ‌ها با روایت ادعایی برخی رسانه‌های غربی درباره «طرح پیچیده حمله پهپادی مشابه عملیات‌های اوکراین» فاصله دارد. خبرگزاری فارس نیز با یادآوری اظهارات جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا—که پیش‌تر در موارد مشابهی چون حادثه پرواز فلای‌دبی بر عدم وجود شواهد مستدل علیه ایران تأکید کرده بود—اظهارات ترامپ را تلاشی برای متهم‌سازی تهران بدون پشتوانه اطلاعاتی دانست.
بررسی پرونده فرفورد حاکی از آن است که حادثه امنیتی اخیر، بیش از آنکه یک تهدید تثبیت‌شده و اثبات‌شده تروریستی با سازمان‌دهی خارجی باشد، به یک بحران سیاسی و ادراکی میان متحدان دو سوی آتلانتیک و تقابل با تهران تبدیل شده است. خروج پرشتاب بمب‌افکن‌های استراتژیک در واکنش به کشف مقداری بنزین در خودروهای پارک‌شده در حوالی پایگاه و سپس آزادی سریع مظنونان با قید وثیقه، آسیب‌پذیری ساختاری میزبانی بریتانیا از دارایی‌های تهاجمی ایالات متحده را برملا ساخت.
این پرونده ثابت کرد که مشارکت لجستیکی و پایگاهی لندن در تقابل نظامی با تهران، خاک بریتانیا را به فضایی با ریسک بالا و مستعد شوک‌های امنیتی تبدیل کرده است؛ وضعیتی که واشنگتن را به تخلیه سریع بمب‌افکن‌ها وادار می‌کند و در همان حال، لندن را در بن‌بست دفاع از امنیت سرزمینی خود و پذیرش مسئولیت هزینه‌های امنیتی هم‌پیمانی با آمریکا قرار می‌دهد.
- معمای امنیتی پایگاه فرفورد؛ هفتمین بازداشت در سایه تشدید تقابل اطلاعاتی واشنگتن، لندن و تهران
- موج کم‌سابقه درگیری‌ها در سیستان و بلوچستان؛ اعلام کشته‌شدن ۱۰ عضو گروه‌های مسلح و بازداشت ۱۴ نفر در گزارش‌های سپاه و وزارت اطلاعات
- آغاز اجرای عملیاتی پیمان دفاعی مکه میان عربستان، ترکیه و پاکستان
- موج گسترده اعتراض تشکل‌های حقوقی و وکلای مدافع به اعدام دو متهم پرونده میدان علیخانی در اصفهان
- چراغ سبز ترامپ برای مذاکره همزمان با تنش‌های امنیتی
