حجم صادرات نفت خام از حوزه خلیج فارس به رغم موج گسترده حملات موشکی و پهپادی سپاه پاسداران در تنگه هرمز، نه تنها متوقف نشده بلکه از سطوح پیش از آغاز جنگ فراتر رفته است. بر اساس گزارش تحقیقی روزنامه وال‌استریت ژورنال به قلم بنوا فوکون، گئورگی کانچف و ربکا فنگ، برقراری یک سامانه نوین کشتیرانی تحت چتر حفاظتی و پشتیبانی هوایی ارتش آمریکا موجب شده است تا نفت‌کش‌های بین‌المللی با موفقیت محموله‌های انرژی را از این آبراهه حساس عبور دهند. این موفقیت چشمگیر لجستیکی ضربه‌ای راهبردی به رژیم تهران به شمار می‌رود که ماه‌ها تلاش کرده بود با ایجاد ناامنی سیستماتیک و گروگان‌گیری خطوط دریانوردی، جریان صادرات انرژی همسایگان را فلج کند و از جامعه جهانی باج‌خواهی نماید.
بر پایه داده‌های رسمی شرکت رهگیری شناورهای کپلر، جریان نفت خاورمیانه شامل محموله‌های عبوری از تنگه هرمز و مسیرهای ترانزیتی جایگزین، در هفته منتهی به ۱۸ اکتبر به میانگین بیش از ۲۴ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ رقمی که رکورد ۲۳٫۳ میلیون بشکه‌ای پیش از آغاز درگیری‌ها را پشت سر می‌گذارد. همچنین برآوردهای اولیه نشان می‌دهد جریان نفت عبوری از تنگه هرمز به همراه عملیات انتقال کشتی‌به‌کشتی در دریای عمان، به حدود ۱۴ میلیون بشکه در روز یعنی معادل ۸۲ درصد ظرفیت پیش از جنگ رسیده است. این تحول میدانی ثابت می‌کند که توان رژیم تهران در بازدارندگی کشتیرانی جهانی فروپاشیده و ادعاهای مکرر فرماندهان نظامی حکومت مبنی بر بستن قطعی این شاهرگ حیاتی انرژی، توهمی بیش نبوده است.
بی‌اثر شدن تروریسم دریایی سپاه و تضعیف اهرم فشار رژیم
سپاه پاسداران برای جبران ناکامی‌های خود، در ماه جاری میلادی به شیوه‌های چریکی و نامتقارن مشابه شبه‌نظامیان حوثی یمن روی آورده است. این نهاد نظامی با مستقر ساختن دیده‌بان‌ها در قایق‌های کوچک صیادی، اعزام قایق‌های تندرو و شلیک موشک‌ها و پهپادهای انتحاری تلاش کرده تا مسیر حرکت نفت‌کش‌ها را مسدود سازد. بر اساس آمارهای مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا و شرکت‌های امنیت دریانوردی، حدود ۳۰ مورد حمله به شناورها در ماه جاری میلادی به ثبت رسیده است. میشل ویزه بوکمن، تحلیل‌گر ارشد شرکت اطلاعات دریایی ویند‌وارد، خاطرنشان می‌کند که حوادث ماه اکتبر به تنهایی ۲۰ درصد از کل کشتی‌های هدف قرار گرفته در طول این جنگ ۸ ماهه را شامل می‌شود؛ آماری که نشان‌دهنده دست‌وپا زدن سراسیمه تهران برای اثبات نفوذ از دست رفته خود است.
با وجود این حجم از شرارت و تنش‌آفرینی، بازارهای انرژی تسلیم خواسته‌های رژیم تهران نشده‌اند.
حمد حسین، اقتصاددان ارشد کالا در موسسه کپیتال اکونومیکس، تاکید می‌کند که سیستم ایمن‌سازی تردد در تنگه هرمز اکنون کاملاً تثبیت شده و اشتیاق صادرکنندگان نفت برای پذیرش ریسک افزایش یافته است.کریستوفر لانگ، افسر پیشین نیروی دریایی بریتانیا در گروه امنیتی نپتون پی‌توپی، تصریح دارد که تلاش رژیم برای احیای محاصره دریایی شکست خورده است.
ناتوانی تهران در جلوگیری از انتقال نفت دیگر کشورها، اهرم فشار جمهوری اسلامی بر آمریکا را در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره به شدت تضعیف کرده و رژیم را در موضع انفعال مطلق قرار داده است.
خطوط لوله جایگزین و سقوط راهبردی گلوگاه هرمز
یکی از پیامدهای مستقیم اقدامات مخرب جمهوری اسلامی، سرعت گرفتن راهبردهای جایگزین توسط کشورهای منطقه برای بی‌نیاز شدن از تنگه هرمز بوده است. توسعه پرشتاب خطوط لوله انتقال نفت در عربستان سعودی و امارات متحده عربی حجم بی‌سابقه‌ای از نفت خام را بدون نیاز به ورود به خلیج فارس به بنادر دریای سرخ و دریای عمان منتقل می‌کند. شرکت اطلاعات انرژی کپلر برآورد کرده است که در ماه سپتامبر نزدیک به ۴۰ درصد از نفت خام غیرایرانی صادرشده از حوزه خلیج فارس، از مسیرهایی خارج از تنگه هرمز به بازارهای جهانی فرستاده شده است؛ در حالی که این سهم پیش از آغاز جنگ تنها ۱۷ درصد بود.
علاوه بر مسیرهای خشکی، راهبرد دریایی ائتلاف بین‌المللی نیز مانورهای تهاجمی رژیم را خنثی ساخته است. جنگنده‌ها و ناوهای جنگی آمریکا با ایجاد یک دالان حفاظتی هوایی در امتداد سواحل کشور عمان، عبور ایمن شناورها را تضمین می‌کنند. در این ساختار، نفت‌کش‌ها محموله‌های نفتی را درون بنادر خلیج فارس بارگیری کرده و غالباً با خاموش کردن سامانه‌های رهگیری خودکار از تنگه عبور می‌کنند. این شناورها محموله‌ها را در آب‌های امن دریای عمان به نفت‌کش‌های غول‌پیکر عازم بازارهای دوردست منتقل می‌کنند و سپس به چرخه ترانزیت بازمی‌گردند. این ابتکار عمل سبب شده است تا طرح‌های سپاه برای انسداد کامل خلیج فارس با شکستی مفتضحانه روبه‌رو شود.
اقتصاد جنگی نفت‌کش‌ها و ناکامی حملات ایذایی به شناورها
سودآوری بالای انتقال نفت در شرایط بحرانی، انگیزه شرکت‌های کشتیرانی و خدمه کشتی‌ها را برای به چالش کشیدن تهدیدهای توخالی رژیم تهران دوچندان کرده است. همایون فلکشاهی، مدیر بخش تحلیل نفت خام در شرکت کپلر، توضیح می‌دهد که بازرگانان از فروش مجدد هر بشکه نفت عراق حدود ۲۰ دلار سود بیشتر نسبت به دوران پیش از جنگ به دست می‌آورند که معادل ۴۰ میلیون دلار درآمد خالص برای یک ابرنفت‌کش است. به این ترتیب، درآمد حاصل از تنها ۳ سفر رفت‌وبرگشت می‌تواند هزینه ۱۰۰ میلیون دلاری خرید یک نفت‌کش دست‌دوم را به طور کامل جبران کند. هم‌زمان، پرداخت دستمزدهای ۲ تا ۳ برابری و پاداش‌هایی تا سقف ۲۵ هزار دلار برای سفرهای دوهفته‌ای، صادرکنندگان را در دور زدن تهدیدهای رژیم یاری کرده است.
حتی اقدامات تروریستی مستقیم علیه شناورها نیز نتوانسته جریان انتقال نفت را متوقف کند. به عنوان نمونه، ابرنفت‌کش “رویالتی” با پرچم تانزانیا که سال‌ها نفت ونزوئلا را به چین حمل می‌کرد، از ماه سپتامبر تاکنون دو بار برای بارگیری نفت خام عراق وارد خلیج فارس شده است. این نفت‌کش در اوایل ماه جاری میلادی ۲ میلیون بشکه نفت عراق را در دریای عمان تخلیه کرد و مجدداً به خلیج فارس بازگشت. بر پایه گزارش شرکت امنیت دریایی وانگارد، اگرچه این شناور در روز ۱۶ اکتبر با یک راکت ضدزره شلیک‌شده از سوی یک قایق ناشناس هدف قرار گرفت و مخزن آب شیرین آن آسیب دید، اما عملیات انتقال ۲ میلیون بشکه نفت خام بدون وقفه ادامه یافت؛ رخدادی که نماد بارز بی‌اثری حملات کور نظامی رژیم است.
هزینه‌تراشی رژیم برای مصرف‌کنندگان جهانی و انزوای فزاینده تهران
اگرچه سیاست‌های ماجراجویانه جمهوری اسلامی نتوانسته مانع از صادرات نفت منطقه شود، اما هزینه‌های غیرضروری و سنگینی را بر اقتصاد جهان و مصرف‌کنندگان نهایی بنزین تحمیل کرده است. بهای نفت خام برنت در روز سه‌شنبه به مرز ۱۰۸ دلار در هر بشکه رسید و نرخ کرایه ابرنفت‌کش‌ها برای انتقال نفت خام از خلیج فارس به چین به رقم بی‌سابقه ۳۷٫۳۷ دلار به ازای هر بشکه صعود کرد.
میشل ویزه بوکمن از موسسه ویند‌وارد گزارش می‌دهد که نرخ بیمه خطرات جنگی از کمتر از ۳ درصد به حدود ۱۰ درصد ارزش هر فروند کشتی افزایش یافته است. ناتاشا کانوا، رئیس تیم راهبرد کالاهای جهانی در بانک جی‌پی‌مورگان، تاکید می‌کند که در حال حاضر بحران اصلی بازار، کمبود عرضه فیزیکی نفت نیست، بلکه هزینه‌های سرسام‌آور حمل آن است.
واقعیت‌های میدانی آبراهه خلیج فارس پرده از یک تناقض خفت‌بار برای رهبران جمهوری اسلامی برمی‌دارد. علی خامنه‌ای و فرماندهان نظامی حکومت بارها تهدید کرده بودند که “اگر نفت ایران صادر نشود، نفت هیچ کشوری از خلیج فارس صادر نخواهد شد”؛ اما امروز در حالی که صادرات نفت ایران به دلیل محاصره دریایی همه‌جانبه ارتش آمریکا به صفر مطلق سقوط کرده، کشورهای همسایه حتی بیش از دوران صلح در حال پمپاژ و فروش نفت خود به بازارهای بین‌المللی هستند. اصرار رژیم بر تداوم دزدی دریایی و حمله به شناورهای تجاری تنها به بی‌آبرویی بیشتر، تخریب زیرساخت‌های درآمدی کشور و فراهم ساختن زمینه لازم برای نابودی پایگاه‌های نظامی خود در آینده‌ای نزدیک منجر خواهد شد.
- پایان توهم انسداد هرمز؛ جریان نفت فراتر از دوران پیش از جنگ
- نشست آمریکا و اسرائیل؛ آیا رویارویی تازه‌ای با ایران نزدیک است؟
- سایه درگیری‌های منطقه‌ای بر ترتیبات امنیتی خاورمیانه؛ از توافق مکه و حضور نظامی بریتانیا تا شکاف‌های دیپلماتیک تهران
- دیپلماسی نفت، خطوط قرمز هسته‌ای و سوءظن محافظه‌کاران؛ ابعاد پیام عاصم منیر در تهران
- تهدید سپاه پاسداران به هدف قرار دادن کابل‌های اینترنتی در تنگه هرمز
