ارتش پاکستان در تازه‌ترین تحول میدانی در روز ۹ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۷ مهر ۱۴۰۵) اعلام کرد که نیروهای امنیتی این کشور طی یک رشته عملیات اطلاعات‌محور در منطقه ناآرام وزیرستان شمالی، دست‌کم ۷ نفر از افراد مسلح وابسته به تحریک طالبان پاکستان را از پای درآورده‌اند. این درگیری‌ها بخشی از تشدید پرشتاب عملیات نظامی اسلام‌آباد در مناطق مرزی با افغانستان به شمار می‌رود؛ رویدادی که روابط شکننده میان دو کشور همسایه را وارد مرحله تازه‌ای از تنش‌های امنیتی و سیاسی کرده است.
به گزارش خبرگزاری رسمی پاکستان و روزنامه دان، نیروهای امنیتی این کشور علاوه بر کشتن این افراد مسلح، مقادیر فراوانی جنگ‌افزار، مهمات جنگی و تجهیزات انفجاری را از مخفیگاه‌های آنان کشف و ضبط کرده‌اند. دستگاه‌های امنیتی و نظامی پاکستان این افراد را زیر عنوان «فتنه‌الخوارج» طبقه‌بندی می‌کنند؛ عنوانی رسمی که دولت اسلام‌آباد به صورت هدفمند برای نامیدن اعضای تحریک طالبان پاکستان و هسته‌های هم‌پیمان با آن به کار می‌برد تا جایگاه مذهبی و سیاسی آنان را به چالش بکشد. با وجود اعلام رسمی ارتش، هنوز هویت دقیق کشته‌شدگان و میزان وابستگی سازمانی آن‌ها به صورت مستقل به تأیید نرسیده است.
بر پایه گزارش تفصیلی روزنامه دان، این درگیری خونین در واقع چهارمین عملیات متوالی و سنگین ارتش در وزیرستان شمالی طی روزهای اخیر محسوب می‌شود. پیش از این رویداد، رسانه‌های دولتی پاکستان از کشته شدن ۹ فرد مسلح در روز ۸ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۶ مهر ۱۴۰۵)، ۱۳ نفر دیگر در روز ۷ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۵ مهر ۱۴۰۵) و ۵ عضو مسلح در روز ۶ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۴ مهر ۱۴۰۵) خبر داده بودند. با جمع‌بندی داده‌های رسمی منتشرشده از سوی بخش رسانه‌ای ارتش پاکستان، نیروهای دولتی ظرف مدت ۴ روز گذشته دست‌کم ۳۴ تن از نیروهای شبه‌نظامی را در امتداد نوار مرزی از بین برده‌اند تا از این طریق مانع نفوذ گسترده آنان به دیگر شهرها شوند.
پیوندهای تاریخی و شکاف‌های عمیق راهبردی
تحریک طالبان پاکستان، معروف به «تی‌تی‌پی»، از منظر ساختاری تشکیلاتی مستقل از طالبان حاکم بر کابل دارد، اما دو جریان از پیوندهای فکری، مذهبی و تاریخی عمیقی بهره می‌برند. جنگجویان تحریک طالبان پاکستان طی دو دهه جنگ در افغانستان شانه به شانه طالبان افغان با نیروهای خارجی جنگیدند و در برهه‌های دشوار، مناطق قبایلی پاکستان را به پناهگاهی برای آنان بدل کردند. با این حال، پس از تسلط دوباره طالبان بر کابل در اوت ۲۰۲۱ (مرداد ۱۴۰۰)، معادلات امنیتی منطقه دگرگون شد. در حالی که کابل بر تثبیت حاکمیت خود تمرکز دارد، تحریک طالبان پاکستان حملاتش را به خاک پاکستان افزایش داده و در پی اجرای دیدگاه‌های تندروانه خود در ساختار حکومتی این کشور است.
بر اساس گزارش تحلیلی خبرگزاری رویترز در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ (۳ مهر ۱۴۰۵)، مناقشه روزافزون بر سر چگونگی برخورد با تحریک طالبان پاکستان، رابطه اسلام‌آباد و کابل را از یک همگرایی سنتی به سوی دشمنی آشکار و رویارویی نظامی سوق داده است. مقام‌های ارشد پاکستان ادعا می‌کنند که رهبران و شاخه‌های عملیاتی تی‌تی‌پی پناهگاه‌های امنی در خاک افغانستان برای خود برپا کرده‌اند و از آنجا حملات مرگبار داخل پاکستان را هدایت می‌کنند. در نقطه مقابل، حکومت طالبان افغانستان با رد قطعی این اتهامات تأکید دارد که مسئولیت چالش‌های امنیتی و ناتوانی‌های دفاعی پاکستان در درون مرزهای آن کشور متوجه کابل نیست و خاک افغانستان علیه هیچ همسایه‌ای استفاده نمی‌شود.
تلفات غیرنظامیان در آتش حملات هوایی
این اختلافات سرانجام به اقدامات مستقیم نظامی برون‌مرزی کشیده شد؛ چنان‌که ارتش پاکستان در ۱ اکتبر ۲۰۲۶ (۹ مهر ۱۴۰۵) بخش‌هایی از خاک افغانستان را هدف بمباران هوایی و شلیک‌های توپخانه‌ای قرار داد. به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از منابع محلی طالبان و ارزیابی‌های نهادهای نظارتی سازمان ملل متحد، در این حملات هوایی شماری از منازل مسکونی تخریب شد و دست‌کم ۱۰ غیرنظامی از جمله زنان و کودکان جان خود را از دست دادند. حکومت طالبان پیش‌تر تلفات غیرنظامیان را دست‌کم ۹ تن اعلام کرده بود. در سوی دیگر، ارتش پاکستان ادعا کرد که جنگنده‌های این کشور اردوگاه‌ها و مخفیگاه‌های فعال شبه‌نظامیان را هدف قرار داده و ۲۲ عضو مسلح گروه‌های تروریستی را نابود کرده‌اند.
دامنه بحران انسانی در مناطق همجوار مرز دو کشور طی یک سال اخیر ابعاد بسیار گسترده‌تری به خود گرفته است. به گزارش روزنامه واشنگتن‌پست، نهادهای سازمان ملل متحد ثبت کرده‌اند که از اکتبر ۲۰۲۵ (مهر ۱۴۰۴) تا پایان ژوئن ۲۰۲۶ (تیر ۱۴۰۵)، تبادل آتش مرزی، حملات هوایی و درگیری‌های ادامه‌دار میان دو کشور جان نزدیک به ۵۰۰ شهروند غیرنظامی در افغانستان را گرفته و بیش از ۱۰۰۰ زخمی بر جای گذاشته است. با وجود آنکه اسلام‌آباد حملات خود را صرفاً واکنشی بازدارنده علیه تروریسم توصیف می‌کند، نهادهای بین‌المللی حقوق بشری با انتقاد شدید از نقض قوانین جنگی، خواهان تشکیل گروه‌های تحقیق مستقل درباره هدف قرار گرفتن غیرنظامیان شده‌اند.
تلاش‌های دیپلماتیک در بن‌بست بی‌اعتمادی
در میانه این تنش‌های رو به تزاید، تلاش‌های دیپلماتیک منطقه‌ای نتوانسته است آتش درگیری‌ها را مهار کند. امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه طالبان افغانستان، در ۵ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۳ مهر ۱۴۰۵) طی سخنرانی خود در نشست منطقه‌ای مسکو اعلام کرد که تنها راه برون‌رفت از تنش‌ها، گفت‌وگوهای سازنده، تفاهم دوجانبه و درک نگرانی‌های متقابل است. متقی بار دیگر بر عدم تمایل کابل به تشدید تنش با اسلام‌آباد پای فشرد و از همسایگان خواست از روش‌های نظامی دوری کنند.
با وجود این لحن دیپلماتیک، هیچ سازوکار عملیاتی یا توافق مرزی تازه‌ای میان دو طرف شکل نگرفته است. ارتش پاکستان تدابیر سخت‌گیرانه‌تری در نوار مرزی به اجرا گذاشته و عملیات در وزیرستان شمالی نشان می‌دهد اسلام‌آباد مصمم است فارغ از اعتراض‌های کابل، عملیات پیش‌دستانه علیه نیروهای مسلح را تشدید کند. در غیاب یک راه‌حل جامع سیاسی و امنیتی، ادامه اصطکاک‌های مرزی می‌تواند امنیت سراسر منطقه را با خطرات پایدار و بحران انسانی عمیق‌تری روبه‌رو سازد.
