تحولات امنیتی خاورمیانه این بار نه در پشت درهای بسته اتاق‌های جنگ، بلکه در تلاقی مستقیم با تقویم‌های سیاسی در واشنگتن و تل‌آویو پیگیری می‌شود. انتشار گزارش‌هایی مبنی بر هشدار ژنرال ایال زامیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، درباره احتمال تعویق انتخابات پارلمانی این کشور که برای ۲۷ اکتبر (۵ آبان) برنامه‌ریزی شده است، پرده از عمق تنیدگی محاسبات نظامی و بقای سیاسی برداشت. بر اساس ارزیابی‌های نهادهای نظامی، هرگونه دور جدید از درگیری گسترده و مستقیم میان ایالات متحده و ایران، با واکنش متقابل موشکی تهران علیه اهدافی در اسرائیل همراه خواهد شد؛ رخدادی که برگزاری انتخابات را از منظر لجستیکی و امنیتی با مانع مواجه می‌سازد.
آمادگی پنتاگون و معادله پاسخ متقابل تهران
به گزارش رسانه‌های آمریکایی از جمله پایگاه تحلیلی اکسیوس و شبکه ۱۲ اسرائیل، مقامات ارشد دفاعی ایالات متحده در گفت‌وگو با رئیس ستاد ارتش اسرائیل، او را در جریان آمادگی‌های ارتش آمریکا برای ازسرگیری احتمالی عملیات گسترده نظامی قرار داده‌اند. روزنامه نیویورک‌تایمز نیز با تکیه بر اطلاعات نظامی گزارش داده است که پنتاگون طرحی سه‌روزه را برای هدف قرار دادن زیرساخت‌های پهپادی، پایگاه‌های موشکی، تأسیسات انرژی و برخی مراکز راهبردی ایران آماده کرده و برای پشتیبانی از این سناریو، استقرار هم‌زمان سه ناو هواپیمابر در آب‌های خاورمیانه در دستور کار قرار گرفته است.
با این حال، تفاوت دور کنونی تنش با مقاطع پیشین، پیش‌بینی‌پذیر بودن پاسخ بازدارنده تهران است. هشدارهای صریح فرماندهان ارشد اسرائیلی به همتایان آمریکایی خود نشان می‌دهد که اتاق‌های عملیات مشترک واشنگتن و تل‌آویو سناریوی «حمله بدون پاسخ» را کاملاً منتفی می‌دانند. ارزیابی‌های دستگاه‌های اطلاعاتی نشان می‌دهد که در صورت اقدام نظامی واشنگتن، ایران بدون درنگ خاک اسرائیل را آماج حملات بالستیک و پهپادی قرار خواهد داد؛ معادله‌ای که فضای عمومی اسرائیل را وارد یک وضعیت اضطراری تمام‌عیار و نامحدود خواهد کرد.
مواضع ترامپ؛ تاکتیک فریب یا محاسبه ریسک بازار انرژی؟
در میانه انتشار این جزئیات، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، تلاش کرد با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی «تروث سوشیال» بخشی از التهاب شکل‌گرفته را مهار کند. ترامپ اظهار کرد که ایالات متحده پیش از برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در ۳ نوامبر (۱۳ آبان) هیچ حمله‌ای به ایران انجام نخواهد داد. وی ضمن بیان اینکه ایران در مضیقه شدید اقتصادی و تحت محاصره قرار دارد، اظهار داشت که گفتگوهایی میان طرفین جریان دارد، اما در عین حال با تکرار خطوط قرمز واشنگتن تاکید کرد اجازه دسترسی تهران به تسلیحات هسته‌ای را نخواهد داد.
با وجود این اظهارات، تحلیل‌گران نسبت به پایبندی واشنگتن به این جدول زمانی به دیده تردید می‌نگرند. پایگاه خبری-تحلیلی «انتخاب» در ایران در ارزیابی این تحولات گزارش داده است که محافل نظامی و سیاسی تهران نسبت به پیام‌های ترامپ عمیقاً بدگمان هستند و این مواضع را بخشی از یک «عملیات فریب روانی و تاکتیکی» می‌دانند که هدف آن کاهش هوشیاری پدافندی ایران برای وارد آوردن یک ضربه غافلگیرکننده است. علاوه بر فاکتور فریب، متغیرهای اقتصادی نیز مانع بزرگی بر سر راه کاخ سفید تلقی می‌شوند؛ هرگونه حمله به تأسیسات نفتی ایران یا اختلال در عبور و مرور نفت از تنگه هرمز، به جهش فوری بهای جهانی سوخت منجر می‌شود؛ رخدادی که برای حزب حاکم آمریکا در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای هزینه‌ای سیاسی سنگین خواهد بود.
ابزارسازی از پرونده‌های امنیتی برای گریز از شکست سیاسی
در داخل اسرائیل، شائبه تلاش برای برهم زدن روند دموکراتیک و سوءاستفاده از وضعیت جنگی از سوی احزاب مخالف دولت مطرح شده است. بنیامین نتانیاهو که در نظرسنجی‌ها وضعیت شکننده‌ای را تجربه می‌کند، بارها از سوی منتقدان به اتخاذ سیاست «جنگ دائمی» برای بقا در کرسی نخست‌وزیری متهم شده است.
در همین چارچوب، خبرگزاری دولتی ایران (ایرنا) با پوشش مواضع جریان‌های سیاسی منتقد در اسرائیل، به اظهارات احمد الطیبی، از رهبران فهرست مشترک عربی در کنست، پرداخته است. الطیبی با هشدار نسبت به دستکاری‌های سیاسی در فرآیند انتخابات تصریح کرده است که نتانیاهو و احزاب راست‌گرا در تلاش‌اند با بحران‌آفرینی‌های امنیتی جدید و تحریکات مرزی، انتخابات ۵ آبان را به تعویق بیندازند تا حتی در قالب یک دولت انتقالی یا در وضعیت فوق‌العاده در قدرت باقی بمانند. به گفته او، اتکا به جنگ‌های بی‌پایان به راهبرد اصلی راست‌گرایان برای فرار از پاسخگویی عمومی و جلوگیری از تغییر موازنه پارلمانی تبدیل شده است.
هم‌راستا با این فضای امنیتی، یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، با ارائه سناریوهایی به کابینه ادعا کرده است که ارتش باید برای خلع سلاح احتمالی نیروهای امنیتی تشکیلات خودگردان در کرانه باختری و اجرای یک عملیات «کوتاه و کوبنده» مشابه غزه و لبنان آماده شود؛ اظهاراتی که نشان‌دهنده تمایل ساختار حاکم تل‌آویو برای حفظ وضعیت تهاجمی در تمامی جبهه‌ها است.
موضع تهران؛ هوشیاری عملیاتی و رد خوش‌بینی‌های مقطعی
در تهران، نهادهای تصمیم‌ساز سیاسی و نظامی بدون توجه به وعده‌های تعلیق عملیات واشنگتن، بالاترین سطح آمادگی را حفظ کرده‌اند. مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، در ارزیابی واقع‌بینانه‌ای از شرایط منطقه اعلام کرده است که پایان جنگ و مهار بحران در آینده نزدیک قابل تصور نیست؛ دیدگاهی که حاکی از درک حاکمیت ایران از ماهیت فرسایشی و ساختاری این رویارویی است.
هم‌زمان با اظهارات رئیس‌جمهور، رسانه‌های داخلی ایران بر هوشیاری کامل یگان‌های دریایی و موشکی سپاه پاسداران و ارتش جمهوری اسلامی ایران تأکید کرده‌اند. توانمندی‌های دفاعی کشور به‌ویژه در حوزه تنگه هرمز و سایت‌های پرتاب موشک‌های دوربرد در حالت آماده‌باش مداوم قرار گرفته است تا مانع از اجرای سناریوی حمله غافلگیرکننده سوم شوند. مقامات دفاعی ایران هشدار داده‌اند که هرگونه مشارکت یا تسهیل‌گری تل‌آویو در تهاجم احتمالی آمریکا، پاسخی فوری و متمرکز را متوجه خاک اسرائیل خواهد کرد.
چرخه تنش در بن‌بست صندوق‌های رأی
هم‌پوشانی رویدادهای نظامی و مقاطع انتخاباتی، خاورمیانه را در وضعیتی به‌شدت ناپایدار قرار داده است. در شرایطی که واشنگتن نگران تأثیر منفی افزایش قیمت نفت بر انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر است، ائتلاف حاکم در تل‌آویو تداوم سایه جنگ را ابزاری برای تثبیت قدرت و شاید تعویق انتخاباتی می‌داند که نتایج آن مطلوبشان نیست. با این حال، متغیر اصلی که محاسبات هر دو پایتخت را دچار احتیاط اجباری کرده، توان پاسخگویی مستقیم موشکی تهران است؛ متغیری که نشان می‌دهد تکرار خطای محاسباتی، بهای سنگینی نه تنها در میدان نبرد، بلکه در صندوق‌های رأی به همراه خواهد داشت.
- سقوط تاریخی تراز دریای خزر به کمترین حد در ۵۰۰ سال گذشته؛ انفعال تهران در برابر بحران زیست‌محیطی شمال
- از هرمز تا باب‌المندب؛ عقب‌نشینی نفوذ ایران و احتمال ورود سوریه به پرونده یمن
- حفظ توان موشکی رژیم ایران در سایه وقفه حملات آمریکا؛ تهدید جنگ نامتقارن و باج‌خواهی منطقه‌ای
- دستاوردهای باب‌المندب، بحث درباره نقش آمریکا در یمن را داغ کرد
- «هرمز» میان دو روایت؛ آیا ایران کنترل این گذرگاه حیاتی را از دست داده است؟
