از چند روز پیش، نقشه نبرد در یمن دیگر شبیه تصویری نیست که جبههها در سالهای گذشته بر آن تثبیت شده بودند. عملیاتهای نظامی همزمان در الجوف، البیضاء، مأرب و تعز جریان دارد و حملات هوایی، مواضع و نیروهای کمکی گروه «الحوثی» همسو با تهران را هدف میگیرد؛ در همین حال، نیروهای دولتی میکوشند رخنههای اولیه را به دستاوردهای میدانی تبدیل کنند.
با این حال، این تحولات تا این لحظه برای آنکه بتوان گفت توازن جنگ بهطور قاطع علیه گروه «الحوثی» تغییر کرده، کافی نیست؛ اما از نظر زمانبندی و گستره، فراتر از درگیریهای پراکنده در چند جبهه است.
به بیان روشنتر، آنچه در جریان است، یک تحرک نظامی همزمان در چند جبهه است که گروه «الحوثی» را زیر فشار همزمان در بیش از یک محور قرار داده است؛ آن هم در شرایطی که نشانههایی از تلفات انسانی و مادی و تلاشهای فشرده برای جبران کمبود نیروهای رزمی دیده میشود.
الجوف؛ آزمون شتاب تازه
به گفته مرکز رسانهای نیروهای دولتی، این نیروها برای سومین روز پیاپی به پیشروی خود در شرق شهر الحزم، مرکز استان، ادامه دادهاند و توانستهاند مواضعی را در المطهفات، تپه المصاریه و ارتفاعات مجاور در شمال اللبنات العلیا به کنترل درآورند؛ افزون بر این، خطوط تدارکاتی گروه «الحوثی» در جبهههای شرقی را نیز قطع کردهاند.
این منبع نظامی گفت دامنه عملیات در امتداد خاکریزها و سنگرها، مسافتی نزدیک به ۲۰ کیلومتر را در بر گرفته است؛ از مواضع الدحیضة در مسیر السعراء تا بئر المرازیق.
در محور الحشوة نیز اطلاعات میدانی از حملهای به سمت اردوگاه «طیبة الاسم» حکایت دارد، در حالی که نبردها در اطراف اردوگاه اللبنات ادامه دارد؛ جایی که منابع میگویند نیروهای دولتی همزمان با گلولهباران هوایی و توپخانهای، گروههایی از نیروهای «الحوثی» را محاصره کردهاند.
البیضاء و مأرب؛ گسترش دامنه فشار
در البیضاء، نیروهای العمالقة دو روز پیش از آغاز حملهای گسترده خبر دادند که بنا بر اطلاعات میدانی، در جریان آن موفق شدند خطوط دفاعی نخست گروه «الحوثی» را در شهرستان الزاهر در هم بشکنند، حید الخزان، المجریش و سهراهی ذی أمخشب را به کنترل درآورند و بهطور جزئی بر حید المعلا مسلط شوند.
گروه «الحوثی» نیز با اعزام نیروهای کمکی به سمت الزاهر، ذی ناعم و دیگر مناطق استان واکنش نشان داد.
در مأرب نیز منابع نظامی امروز چهارشنبه اعلام کردند نیروهای دولتی مواضعی را در منطقه العکد در جنوب استان، و نیز مواضعی را در جبهه شمالغربی به سمت اردوگاه «ماس» بازپس گرفتهاند.
این منابع گفتند یگانهایی از منطقه نظامی هفتم حملهای سنگین انجام دادند که در جریان آن موفق شدند در خطوط دفاعی گروه «الحوثی» رخنه کنند و به سمت اردوگاه پیشروی کنند؛ همزمان جنگندهها نیز نیروهای کمکی این گروه را در صرواح هدف قرار دادند.
اگر این الگو ادامه یابد، گروه «الحوثی» نهتنها ناچار خواهد شد از مواضع خود دفاع کند، بلکه باید نیروها و پشتیبانیهایش را نیز بهطور همزمان میان چند جبهه توزیع کند.
تعز؛ جبههای برای حمله و دفاع بهطور همزمان
در غرب تعز، صحنه نبرد پیچیدهتر به نظر میرسد. در حالی که نیروهای دولتی، بنا بر منابع میدانی، عملیات نظامی برای بازپسگیری روستاهای واقع در محدوده میان مقبنة، جبل حبشی و المعافر را آغاز کردهاند و حملات هوایی نیز مواضع، تجمعات و نیروهای کمکی گروه «الحوثی» را در البرح و مناطق اطراف هدف قرار داده است، این گروه هم نیروهای کمکی گستردهای به جبهههای الوازعیة اعزام کرده است.
منابع میدانی به «الحل نت» گفتند گروه «الحوثی» حملات خود را به تپه السنترال، ارتفاعات القفل، تپه الخزان، سهراهی الکدحة و منطقه الغیل تشدید کرده است؛ تلاشی برای پیشروی به سمت الوازعیة و موزع و سپس المخا.
در مقابل، نیروهای دولتی با اعزام نیروهای کمکی از نیروهای درع الوطن و تیپهای العمالقة، بنا بر همین منابع، توانستند در جبهه الکدحة پیشروی کنند و جبل الکورة، واقع میان المعافر و الوازعیة، را بازپس بگیرند. رسانه نظامی همچنین از اسارت یک فرمانده «حوثی» مسئول آنچه «نیروی مداخله سریع» در جبهه البرح خوانده میشود، خبر داد.
شبکه «الجمهوریة» نیز به نقل از منابع نظامی از حملهای هوایی خبر داد که نشست فرماندهان «حوثی» را در البرح هدف قرار داد؛ از جمله یک مسئول ارشد در آنچه وزارت دفاع نامیده میشود، و گمانهزنیها از کشته شدن آنان حکایت دارد.
با وجود این، گروه «الحوثی» همچنان توان اجرای حملات متقابل و اعزام نیروهای کمکی گسترده را دارد، در حالی که الوازعیة، موزع و المخا به دلیل نزدیکی به ساحل غربی و تنگه بابالمندب، همچنان مناطقی با حساسیت راهبردی به شمار میروند.
از این رو، نبرد تعز میتواند یکی از مهمترین آزمونهای توان نیروهای دولتی برای جمع میان دفاع و حمله بهطور همزمان باشد.
تلفات انسانی و تلاش برای جبران نیروها
همزمان با تحولات میدانی، نشانههایی از فشار انسانی بر گروه «الحوثی» نیز پدیدار شده است. فارس الحمیری، روزنامهنگار، به نقل از مراجعهکنندگان به بیمارستان کویت در صنعا و ساکنان منطقه گفت شمار زیادی پیکر در ساعات گذشته به این بیمارستان منتقل شده و سردخانه دیگر گنجایش آنها را ندارد؛ موضوعی که به استفاده از کانتینرهای سردکن در محوطه بیمارستان انجامیده است.
این اطلاعات همچنین از رسیدن آمبولانسها و خودروهای نظامی حامل پیکرها خبر میدهد؛ از جمله خودروهایی وابسته به دفاتر بهداشتی در چند استان، افزون بر خودروهای متعلق به یک سازمان بینالمللی.
در همین زمینه، منابع قبیلهای و حقوقی به «یمن فیوتشر» گفتند گروه «الحوثی» روند جذب و بهکارگیری نیروهای تازه را در صنعا، عمران، حجة، صعدة، ذمار و إب تشدید کرده است؛ از جمله با فشار بر خانوادهها برای فرستادن فرزندانشان به خدمت. این منابع همچنین از جذب افراد کمسنوسال و دانشآموزان و انتقال برخی از نیروهای تازهجذبشده به دورههای آموزشی نظامی و سپس جبهههای نبرد خبر دادند.
اگر این گزارشها درست باشد، میتواند به این معنا باشد که گروه «الحوثی» در تلاش است شکاف انسانی رو به گسترشی را که در نتیجه گسترش نبرد و تلفات ایجاد شده، پر کند.
ایران در برابر آزمونی تازه در یمن
روزنامه «ذا جروزالیم پست» نوشت کاهش توان گروه «الحوثی» زیر فشار عملیات نظامی ممکن است به آزمونی برای توان ایران در ادامه حمایت از متحدانش در منطقه تبدیل شود. این روزنامه در تحلیلی به قلم سث فرانتزمان اشاره کرد که تهران اکنون با واقعیتی منطقهای متفاوت از یک دهه پیش روبهروست؛ واقعیتی که در آن توان شماری از گروههای وابسته به آن کاهش یافته است.
این فرضیه بر این اساس استوار است که فشارهای نظامی واردشده بر ایران و متحدانش، ممکن است توان آنها را برای انتقال سلاح، تخصص و قطعات لازم برای توسعه توان موشکی و پهپادی کاهش داده باشد.
گروه «الحوثی» در سالهای جنگ نشان داده است که توان توسعه تاکتیکهای خود، تولید بخشی از نیازهایش در داخل، و بهرهگیری از شبکهای گسترده از مسیرهای قاچاق و تجربههای فنی را دارد.
با این حال، ادامه فشار نظامی همزمان، این توان را در معرض آزمونی واقعی قرار میدهد؛ بهویژه اگر با حمایت هوایی و منطقهای همراه شود؛ حمایتی که به نیروهای دولتی امکان دهد رخنهها را بهجای توقف در همان نقطه، گسترش دهند.
در اینجا دیدگاه مایکل نایتس، کارشناس آمریکایی، برجسته میشود؛ او معتقد است گروه «الحوثی» در دفاع از شهرها و مناطق ساحلی آسیبپذیرتر است، در حالی که بیرون راندن آن از مناطق کوهستانی دشوارتر میشود، و موفقیت هر حملهای نیازمند تحرکی همزمان از چند جهت و توان اعزام نیروهای بیشتر پس از رخنه نخست است.
در همین راستا، سفارت آمریکا در یمن اعلام کرد گروه «الحوثی» و حامیان ایرانی آن «در محاسبات خود اشتباه کردند»؛ زمانی که عزم دولت یمن، که از سوی جامعه بینالمللی به رسمیت شناخته شده، برای پایان دادن به آنچه «تجاوز حوثی» توصیف کرد را دستکم گرفتند.
این سفارتخانه همچنین گفت اقدامات گروه مورد حمایت تهران در شعلهور شدن تشدید تنش کنونی نقش داشته است و در این ارزیابی به بیانیه شورای امنیت در هفتم اوت/آب گذشته استناد کرد که مسئولیت تنش را متوجه گروه «الحوثی» دانسته بود.
آیا توازن جنگ در یمن تغییر میکند؟
این بار، جبهههای یمن با ریتم یک درگیری گذرا پیش نمیروند؛ گروه «الحوثی» در الجوف، البیضاء، مأرب و تعز زیر فشار زمینی و هوایی قرار دارد، در حالی که خطوط تدارکاتی آن هدف قرار میگیرد و نیروهایش ناچارند در بیش از یک محور بجنگند.
اگر نیروهای دولتی بتوانند این آهنگ را حفظ کنند، مناطق بازپسگرفتهشده را تثبیت کنند و بر پایه آن پیش بروند، عملیات کنونی شاید صرفاً دور تازهای از جنگ نباشد، بلکه تلاشی واقعی برای به دست گرفتن ابتکار عمل و تغییر توازن قوا باشد.
در مقابل، گروه «الحوثی» همچنان توان اجرای حملات متقابل، اعزام نیروهای کمکی، استفاده از موشکها و پهپادها و حفظ مواضع مهم را دارد.
ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف عربی، اعلام کرد گروه «الحوثی» تأسیسات اقتصادی و غیرنظامی را در أبها، خمیس مشیط، جازان و نجران هدف قرار داده و گفت ۷۳ غیرنظامی، از جمله زنان و کودکان، زخمی شدهاند.
منابع «دیفانس لاین» نیز از رصد شلیک موشکهای بالستیک و پهپادها از مناطقی در حجة، صعدة، عمران، نهم، صرواح و الجوف خبر دادند. در مقابل، گروه «الحوثی» اعلام کرد طی ۱۲ ساعت در چند استان هدف ۴۸ حمله هوایی قرار گرفته و تهدید به پاسخ کرده است.
- جبهههای داغ و عقبنشینی حوثیها؛ آیا مرحله تازهای در یمن آغاز شده است؟
- تأیید رسمی آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره تحرکات کوه «کلنگگزلا»؛ عبور مناقشه اتمی از فاز حدس و گمان
- افزایش تحرکات عمرانی در «کوه کلنگ»؛ راههای آمریکا برای حملە به نفوذناپذیرترین سنگر گرانیتی ایران
- ارجاع پرونده هستهای ایران به شورای امنیت پس از ۲۰ سال؛ تشدید انزوای بینالمللی ایران
- شکست سد بازارساز در برابر تنشهای نظامی؛ عبور تاریخی دلار از مرز ۲۳۱ هزار تومان و چشمانداز اقتصاد ایران
