پس از ۱۳ شب متوالی از حملات سنگین هوایی ایالات متحده آمریکا به مواضع جمهوری اسلامی، منابع خبری از توقف موقت درگیریهای مستقیم در شامگاه جمعه خبر میدهند. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در دفتر بیضی کاخ سفید به خبرنگاران اعلام کرد که اگرچه هنوز تصمیم نهایی برای آغاز عملیات نظامی گسترده را اتخاذ نکرده، اما معتقد است مقامات تهران تحت فشارهای سنگین، در مذاکرات “جدیتر” شدهاند. رئیسجمهور آمریکا تأکید کرد که حکومت ایران اکنون بر سر دوراهی انتخاب میان یک توافق فراگیر یا مواجهه با سطحی بسیار بالاتر از حملات نظامی قرار دارد.
با وجود این وقفه کوتاه، سایه یک جنگ تمامعیار همچنان بر منطقه سنگینی میکند. سونیا دریدی، خبرنگار شبکه خبری “لشن اینفو” فرانسه، در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی “اکس” فاش کرد که در گفتوگوی تلفنی با دونالد ترامپ، از وی درباره احتمال بازگشت به یک جنگ فراگیر علیه ایران پرسیده است. ترامپ در پاسخ به این خبرنگار به صراحت تأکید کرده است: “اگر ما ۱۰۰ درصد آنچه را که میخواهیم به دست نیاوریم، قطعاً جنگی بزرگ و گسترده شروع خواهد شد.” وی همچنین در پیامی به متحدان اروپایی خود گفت که آنها باید از داشتن دوستی چون او خوشحال باشند.
دریای سرخ؛ کانون جدید درگیری حوثیها و ائتلاف سعودی
در حالی که جبهه مستقیم میان واشنگتن و تهران شب آرامی را سپری کرد، نایب جنگ در یمن به شدت شعلهور شده است. شبهنظامیان حوثی مورد حمایت جمهوری اسلامی با شلیک موشکهای بالستیک و پهپاد، تأسیسات نفتی آرامکو در ینبع و جیزان عربستان سعودی را هدف قرار دادند. به گزارش خبرگزاری “رویترز”، سامانههای پدافند هوایی پاتریوت که توسط نیروهای نظامی یونان در عربستان اداره میشوند، موفق شدند دو موشک بالستیک و یک پهپاد را پیش از اصابت به پالایشگاهها سرنگون کنند. با این حال، تصاویر منتشر شده در شبکههای اجتماعی نشاندهنده برخاستن ستونهای دود سیاه از منطقه جیزان است.
در واکنش به این ماجراجوییهای موشکی، نیروهای ائتلاف به رهبری عربستان سعودی مواضع حوثیها در شهر بندری حدیده را هدف حملات هوایی قرار دادند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، طبق روال معمول هرگونه دخالت تهران در حملات حوثیها را تکذیب کرده و خواستار گفتوگو شده است. این در حالی است که گزارشهای اطلاعاتی “رویترز” و “تایمز اسرائیل” تایید میکنند که افسران سپاه پاسداران به همراه تجهیزات پیشرفته موشکی برای هدایت این حملات و مسدود کردن احتمالی تنگه بابالمندب به یمن اعزام شدهاند.
ضربه اوکراین به شریان نظامی ایران در دریای خزر
در تحولی بیسابقه، جنگ به مرزهای شمالی ایران و دریای خزر کشیده شده است. ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، اعلام کرد که نیروهای این کشور در حملاتی دوربرد موفق شدهاند یک ناو جنگی روسیه و چندین کشتی مرتبط با جمهوری اسلامی را هدف قرار دهند. به گفته زلنسکی، این کشتیها مستقیماً در انتقال محمولههای نظامی و پهپادی میان ایران و روسیه مشارکت داشتهاند. سرویس امنیتی اوکراین نیز تأیید کرد که پهپادهای این کشور به دو کشتی باری به نامهای “پورت اولیا ۲” و “بگی” و همچنین یک سکوی نفتی متعلق به شرکت “لوکاویل” در دریای خزر حمله کردهاند.
این حملات نشاندهنده فروریختن امنیت در مسیری است که تهران تصور میکرد برای انتقال سلاح به روسیه امن باقی خواهد ماند. دونالد ترامپ نیز پیشتر هشدار داده بود که اگر چین و روسیه به حمایت نظامی از جمهوری اسلامی ادامه دهند، عواقب بدی در انتظار آنها خواهد بود. این درگیریهای پراکنده در دریای خزر و دریای سرخ، نشاندهنده آن است که حتی با وجود توقف موقت حملات مستقیم آمریکا، فشارهای بینالمللی بر بازوهای نظامی و تدارکاتی رژیم ایران در سراسر جغرافیای منطقه در حال افزایش است.
مجتبی خامنهای و سودای کلاهکهای هستهای پیشرفته
همزمان با این تحولات میدانی، روزنامه “نیویورکتایمز” در گزارشی به نقل از مقامهای اطلاعاتی آمریکا فاش کرد که مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، تمایل بسیار بیشتری نسبت به پدرش برای دستیابی به سلاح هستهای دارد. بر اساس این ارزیابیهای اطلاعاتی، مجتبی خامنهای و طیف تندرو حاکم، به دنبال توسعه کلاهکهای هستهای پیشرفتهای هستند که قابلیت نصب بر روی موشکهای دوربرد را داشته باشد. این گزارش تأکید میکند که رهبر جدید رژیم برخلاف لفاظیهای گذشته، تردید کمتری برای عبور از مرزهای هستهای و ساخت بمب اتمی دارد.
این ارزیابی اطلاعاتی، استدلال کاخ سفید برای تشدید فشارهای نظامی و اتمی بر تهران را تقویت کرده است. اگرچه مقامات آمریکایی میگویند هنوز نشانهای از آغاز فیزیکی فعالیتهای تسلیحاتی دیده نشده، اما اقدامات پدافندی رژیم برای حفظ داراییهای هستهای پس از حملات اخیر واشنگتن، نگرانیها را دوچندان کرده است. طبق گزارش “نیویورکتایمز”، این تغییر رویکرد در رأس هرم قدرت تهران، احتمال دستیابی به یک توافق دیپلماتیک پایدار را به شدت کاهش داده و گزینه برخورد نظامی قاطع را به اولویت اصلی واشنگتن تبدیل کرده است.
دیپلماسی در سایه تهدید و بازگشایی مشروط تنگه هرمز
در جبهه دیپلماتیک، کشورهای قطر و عمان فشارهای سنگینی را بر تهران وارد کردهاند تا با ارائه امتیازات جدی، مانع از آغاز عملیات بزرگ و ویرانگر آمریکا شوند. روزنامه “واینت” گزارش داد که اسرائیل پیشبینی کرده بود حمله بزرگ آمریکا شامگاه جمعه آغاز شود، اما ترامپ در لحظات آخر تصمیم گرفت فرصت کوتاهی به دیپلماسی بدهد. در این میان، وزارت حملونقل قطر اعلام کرد که دریانوردی در تنگه هرمز و خلیج فارس از روز یکشنبه به طور کامل از سر گرفته میشود؛ مسیری که در دو هفته گذشته به دلیل ماجراجوییهای سپاه پاسداران و محاصره دریایی آمریکا عملاً مسدود شده بود.
با این حال، مقامات اسرائیلی از جمله بنیامین نتانیاهو که قرار است روز دوشنبه راهی واشنگتن شود، نسبت به پایداری هرگونه توافق با جمهوری اسلامی ابراز تردید کردهاند. از نظر اورشلیم، تهران تنها به دنبال خرید زمان است و یادداشت تفاهمهای موجود عملاً اعتبار خود را از دست دادهاند. با توجه به تهدید صریح دونالد ترامپ مبنی بر شروع جنگی “بسیار بزرگ” در صورت عدم دستیابی به خواسته ۱۰۰ درصدی آمریکا، به نظر میرسد که این وقفه ۱۳ روزه تنها آرامشی پیش از طوفان باشد. جمهوری اسلامی اکنون در برابر واقعیتی قرار گرفته که در آن نه تنها پایگاههایش در منطقه، بلکه شریانهای تدارکاتیاش در دریای خزر و اعتبار هستهایاش در داخل، تحت محاصره و حملات دقیق قرار دارند.
- بازتولید زیرزمینی بازدارندگی؛ معمای بقای توان موشکی ایران در میانه آتشبس شکننده
- بازگشت سایه فصل هفتم منشور ملل متحد؛ صفآرایی در نیویورک و هشدار تهران پیرامون خروج از انپیتی
- عزم راسخ اسلامآباد در همگامی با ریاض و مقابله با تهدیدهای حوثیها
- دلار در آستانه ورود به کانال ۲۴۰ هزار تومانی؛ رکوردشکنی همزمان در بازار طلا و سکه
- نبرد در آستانه بابالمندب؛ تکیه ترامپ بر «حمایت مشورتی» به جای مداخله مستقیم
