دفتر نخستوزیری عراق در تازهترین بیانیه رسمی خود در ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۳ شهریور ۱۴۰۵) اعلام کرد که شرکت فرانسوی توتالانرژیز در حال برنامهریزی برای افزایش سقف سرمایهگذاریهای خود در بخش انرژی این کشور از ۱۲ میلیارد دلار به ۱۶ میلیارد دلار است.
این تصمیم در جریان مذاکرات دوجانبه میان محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، و پاتریک پویانه، مدیرعامل شرکت توتالانرژیز، در جریان سفر هیئت عراقی به پاریس اتخاذ شد. بر پایه این گزارش، هر دو طرف بر سر گسترش همکاریهای مشترک در حوزههای نفت، گاز، نیروگاههای برقی و انرژیهای تجدیدپذیر توافق کردهاند، هرچند جزئیات زمانبندی پرداختها و سازوکار نهایی تأمین مالی در ماههای آینده تکمیل خواهد شد.
جزئیات مذاکرات پاریس برای افزایش ۴ میلیارد دلاری سرمایه
به گزارش خبرگزاری ملی عراق (نینا) و رسانههای رسمی بغداد، افزایش در نظر گرفتهشده رقمی معادل ۴ میلیارد دلار برآورد میشود که به بسته اولیه سرمایهگذاری این غول انرژی فرانسوی در عراق اضافه خواهد شد. به گفته منابع آگاه اقتصادی در پاریس، این عدد نشاندهنده چشمانداز توسعهای توتالانرژیز است و مراحل اداری و حقوقی آن برای تبدیل شدن به قراردادهای اجرایی ادامه دارد.
در این نشست مشترک، دو طرف درباره بهرهبرداری بهینه از مخازن نفتی، تسریع در جمعآوری و پالایش گازهای همراه نفت، ساخت نیروگاههای جدید و کاهش وابستگی عراق به واردات سوخت و برق به تبادل نظر پرداختند. مقامات عراقی در این دیدار تأکید کردند که بغداد قصد دارد با استفاده از فناوریهای نوین شرکتهای بینالمللی، هدررفت منابع گازی خود را متوقف کند. پاتریک پویانه نیز ضمن ابراز تمایل برای حضور فعالتر در طرحهای زیربنایی عراق، اعلام کرد که این شرکت آمادگی دارد سرمایهگذاریهای فنی و مهندسی خود را در حوزه بالادستی و پاییندستی انرژی گسترش دهد.
ابعاد طرح یکپارچه توسعه گاز و میدان ارطاوی
حضور گسترده توتالانرژیز در عراق بر پایه توافقنامه بزرگ «پروژه یکپارچه توسعه گاز» موسوم به جیجیآیپی استوار است که در سال ۲۰۲۳ میلادی (۱۴۰۲ خورشیدی) با ارزش پایه ۱۰ میلیارد دلار نهایی شد. در ترکیب سهامداری این طرح کلان، شرکت توتالانرژیز ۴۵ درصد، شرکت نفت بصره ۳۰ درصد و شرکت قطرانرژی ۲۵ درصد سهم دارند.
به گزارش خبرگزاریهای بینالمللی حوزه نفت و انرژی، این طرح بزرگ دارای چهار محور اساسی است: جمعآوری گازهای مشعل در میدانهای نفتی جنوب عراق، توسعه جامع میدان نفتی ارطاوی، ساخت یک نیروگاه خورشیدی بزرگ با ظرفیت ۱ گیگاوات و احداث تأسیسات عظیم تصفیه و انتقال آب دریا برای تزریق به مخازن نفتی. هدف اصلی از اجرای بخش گازی این طرح، مهار مشعلسوزی، جلوگیری از آسیبهای زیستمحیطی و تأمین سوخت پایدار برای نیروگاههای برق عراق است؛ کشوری که سالهاست با ناترازی تولید برق و خاموشیهای گسترده فصلی روبهرو بوده است.
اهداف تولیدی عراق در بازار جهانی نفت
نخستوزیر عراق در بخش دیگری از سفر خود به فرانسه، به راهبرد کشورش برای افزایش ظرفیت تولید نفت خام طی ۵ سال آینده اشاره کرد و رسیدن به سقف ۱۰ میلیون بشکه در روز را هدفگذاری میانمدت بغداد نامید. تحلیلگران بازار انرژی خاطرنشان میکنند که دستیابی به این حجم از تولید، مستلزم ارتقای پایانههای صادراتی در خلیج فارس، نوسازی خطوط لوله انتقال، جذب دهها میلیارد دلار سرمایهگذاری خارجی و هماهنگی دقیق با سیاستها و سهمیهبندیهای سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) است.
شرکت توتالانرژیز نیز اعلام کرده است که توان مهندسی خود را برای افزایش بازدهی میدانهای تحت مدیریت خود به کار خواهد گرفت، اگرچه جزئیات تفکیکشده سهم نفت، گاز و انرژی پاک از ۴ میلیارد دلار سرمایه تکمیلی هنوز به طور کامل نهایی نشده است.
دیدار با مکرون و تفاهمنامههای همکاریهای زیرساختی و دفاعی
سفر دو روزه هیئت بلندپایه عراقی به فرانسه در روزهای ۱۳ و ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۲ و ۲۳ شهریور ۱۴۰۵) فقط به مسائل نفت و گاز خلاصه نشد. کاخ الیزه در بیانیهای پیرامون دیدار امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، با نخستوزیر عراق گزارش داد که رهبران دو کشور توافق کردند گفتوگوها پیرامون توسعه زیرساختهای راهبردی و انرژی را در بالاترین سطح ادامه دهند. در این بیانیه، تقویت امنیت انرژی، مسیرهای جدید صادرات نفت به اروپا و سرمایهگذاری در بخشهای آب، بهداشت و ترابری ریلی و شهری از اولویتهای پاریس و بغداد معرفی شده است.
همچنین بر اساس گزارش وزارت دفاع عراق، در جریان این سفر یک تفاهمنامه اولیه برای همکاری با شرکت فرانسوی «هارماتان ایآی» در زمینه سامانههای هوشمند پدافند هوایی امضا شد. دو کشور علاوه بر این، نقشه راهی را برای بررسی تأمین تجهیزات دفاعی پیشرفته از جمله سامانههای ضدپهپاد، ادوات توپخانهای و تجهیزات راداری و پایش هوایی تدوین کردند که مذاکرات تکمیلی آن در ماههای پیشرو دنبال میشود.
روند اجرایی و الزامات تحقق تفاهمها
افزایش تعهدات مالی توتالانرژیز تا رقم ۱۶ میلیارد دلار، تحولی برجسته در روند جذب سرمایهگذاری خارجی برای بازسازی اقتصادی عراق به شمار میرود. با این حال، کارشناسان اقتصادی تأکید میکنند که اجرای کامل این تفاهمها نیازمند تصویب در مراجع قانونی عراق، سادهسازی روندهای اداری و تأمین امنیت بلندمدت طرحها در مناطق جنوبی این کشور است. به گزارش منابع عراقی، نشستهای کارشناسی میان هیئتهای فنی دو کشور برای تدوین متن نهایی پیوستهای قرارداد تا پایان سال جاری میلادی ادامه خواهد داشت.
