وزارت امور خارجه عراق در روز ۲۶ اوت ۲۰۲۶ (۴ شهریور ۱۴۰۵) اعلام کرد که در پی انتشار برخی نقشهها و مطالب جنجالبرانگیز در حسابهای رسمی شماری از نمایندگیهای دیپلماتیک ایران در خارج از کشور، محمدکاظم آلصادق، سفیر ایران در بغداد، را برای ارائه توضیحات فراخوانده است.
مقامات دیپلماتیک عراقی تصریح کردهاند که متنها و ادعاهای همراه این نقشهها با ماهیت و عمق روابط میان دو کشور همسایه همخوانی ندارد.
دیدار دیپلماتیک در وزارت خارجه عراق
به گزارش خبرگزاری آنادولو، شورش خالد سعید، معاون امور چندجانبه و حقوقی وزارت امور خارجه عراق، سفیر ایران را در مقر این وزارتخانه در بغداد پذیرفت تا جزئیات و دلایل انتشار این اطلاعات بررسی شود. در بیانیه رسمی منتشرشده، از اصطلاح دیپلماتیک «استیضاح» به معنای درخواست شفافسازی و توضیح استفاده شده و اشارهای به ارائه یادداشت اعتراض تند یا رسمی نشده است.
بیشتـــر: چالشهای همزمان بغداد در مهار دلار و سلاح
بر پایه گزارش وبسایت شبکه کردستان۲۴، موضوع اصلی این گفتوگو به تصاویری از نقشههای منطقه و تحلیلهای تاریخی مربوط میشود که طی روزهای گذشته در رسانههای اجتماعی متعلق به برخی سفارتخانههای ایران بازتاب یافته بود. مقامهای عراقی در این نشست تأکید کردند که موضعگیریهای همراه با این نقشهها میتواند به ایجاد حساسیتهای غیرضروری در فضای عمومی و سیاسی منطقه دامن بزند.
جنجال پیرامون هویت تاریخی و جغرافیایی
بر اساس گزارشهای منتشرشده در پایگاههای خبری جهان عرب نظیر رأیالیوم و خبرگزاری رسمی عراق، بخش عمده اعتراضها متوجه مطلبی بود که در صفحه سفارت ایران در کنیا بازتاب یافت. در این مطلب، نقشهای از منطقه همراه با اشاره به نام تاریخی خلیج فارس و طرح ادعاهایی درباره ریشهشناسی واژههای «عراق» و «بغداد» درج شده بود؛ موضوعی که واکنشهایی را در میان محافل رسانهای و پارلمانی عراق برانگیخت.
رسانههای منطقه یادآور شدهاند که این رویداد در امتداد برخی حساسیتهای پیشین بر سر نامگذاریهای جغرافیایی رخ داده است. چندی پیش نیز در جریان دیدارهای دوجانبه مقامهای ارشد ۲ کشور، استفاده از نقشههای متضمن نام خلیج فارس در برابر کاربرد نام خلیج عربی در ادبیات رسمی کشورهای عربی، به بحثهای نمادین در رسانهها انجامیده بود. با این حال، وزارت امور خارجه عراق در بیانیه مکتوب خود به صورت مستقیم وارد جزئیات متنی و تصاویر منتشرشده نشد و تنها به ناکافی بودن تناسب این ادبیات با روابط دوجانبه اشاره کرد.
تأکید بغداد بر گفتوگو و حفظ آرامش
معاون وزیر امور خارجه عراق در جریان این دیدار بر لزوم حلوفصل هرگونه اختلاف یا ابهام از مسیر گفتوگو و کانالهای دیپلماتیک تأکید کرد. وی همچنین خواستار استمرار رایزنیهای مشترک تهران و بغداد پیرامون رویدادهای منطقه و پیامدهای امنیتی، اقتصادی و سیاسی آنها بر ثبات خاورمیانه بهویژه خاک عراق شد. طرف عراقی تصریح کرد که حفظ حاکمیت ملی و احترام متقابل به هویت کشورها، رکن اساسی مناسبات همسایگی به شمار میرود.
بیشتــــر: عراق پس از جنگ ایران؛ الزیدی در نبرد با سلاحِ بیضابطه و پولِ ایران
به گزارش وبسایت خبری عراق أوبزروِر، محمدکاظم آلصادق نیز در این نشست با اشاره به پیوندهای تاریخی، اجتماعی و جغرافیایی میان ۲ ملت، بر آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای تداوم هماهنگیهای نزدیک در حوزههای گوناگون سیاسی، امنیتی و اقتصادی تأکید کرد. سفیر ایران همچنین از استمرار دیدارهای دورهای و تبادل نظر میان مقامات ۲ کشور در مجامع بینالمللی و منطقهای استقبال کرد. تا این لحظه، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران بیانیه عمومی جداگانهای پیرامون ماهیت نقشههای مورد مناقشه صادر نکرده است.
مرزهای حساسیت در روابط راهبردی
این تحول دیپلماتیک در شرایطی شکل میگیرد که عراق در سالهای اخیر میکوشد نوعی توازن در سیاست خارجی خود ایجاد کند. بغداد از یک سو به دنبال حفظ پیوندهای اقتصادی، خطوط انتقال انرژی و مبادلات تجاری گسترده با تهران است و از سوی دیگر، نسبت به حفظ تمامیت هویتی و پرهیز از دخالت در پروندههای حاکمیتی خود حساسیت نشان میدهد. کارشناسان منطقهای معتقدند مباحث مرتبط با نامگذاری آبراهها و قلمروهای باستانی همواره از موضوعات حساس و برانگیزاننده افکار عمومی در خاورمیانه بوده است.
بیشتـــــــر: فرماندهان عراقی حامی گروههای مسلح دعوت حضور در پارلمان را رد کردند
در سطح دیپلماتیک، اقدام دولت عراق در مرحله کنونی صرفاً در قالب درخواست اداری توضیح باقی مانده و هیچ تصمیمی مبنی بر کاهش سطح روابط دیپلماتیک، احضار اعتراضی شدید یا اخراج نمایندگان اتخاذ نشده است. ناظران رسانهای بر این باورند که اصلاح مواضع در حسابهای سفارتخانهها و تداوم ارتباطات مستقیم اداری میتواند مانع از تبدیل این مناقشه متنی به یک بحران سیاسی عمیقتر میان تهران و بغداد شود.
