تشدید تنشهای تازهای میان تهران و تلآویو در افق نمایان شده است، زیرا عوامل داغتر شدن اوضاع بیش از هر زمان دیگری برجسته شدهاند.
اظهارات اخیر وزیر دفاع اسرائیل، یوآو گالانت، که بنا بر گزارش روزنامه «واشنگتن پست» از تکمیل ساخت باند یک فرودگاه نظامی وابسته به نفوذ ایران در لبنان و در نزدیکی مرزهای اسرائیل خبر داد، نشان میدهد و جای تردیدی باقی نمیگذارد که تشدید نظامی و سیاسی اسرائیل علیه تهران و نفوذ آن در جریان است.
احتمال میرود در دوره پیش رو حملات هوایی اسرائیل به خاک سوریه، با این بهانه که مناطق نفوذ ایران در آنجا را هدف میگیرد، افزایش یابد. این صحنه بیش از همه در معرض واکنشهای متقابل دو طرف بوده است، اما تکلیف لبنان چه میشود؟
خلأ ریاستجمهوری در لبنان، کشور همسایه سوریه، همچنان ادامه دارد؛ بحران اقتصادی پیچیده و لاینحلی برقرار است و دعوتهای متعددی برای ترمیم شکاف میان نیروهای ناهمسو مطرح میشود. پس آیا زمان کنونی دوره مناسبی برای شعلهور کردن دوباره جبهه جنوب لبنان خواهد بود؟ احتمالها به روی چندین سناریو باز است؛ در لبنان پروندهای حساس و مهم مانند تعیین مرزهای زمینی و دریایی میان بیروت و تلآویو وجود دارد. همچنین نقش عربستان سعودی در لبنان با حجم و تأثیر روابط نوپدید میان ریاض و تهران همسنگ است، همزمان با مطرح بودن شایعات یا گزارشهای درزکرده درباره عادیسازی روابط سعودی-اسرائیلی. بنابراین عربستان سعودی بر روند شعلهور شدن تشدید تنش میان اسرائیل و ایران تأثیرگذار است، هرچند این تأثیر به هیچوجه به معنای نقشی منفی نیست. در مقابل، حزبالله لبنان و رهبر آن حسن نصرالله نیز ممکن است در صورت شدت گرفتن بحران خفقانآور سیاسی و اقتصادیشان، خود به سمت تشدید تنش بروند تا برگ برندهای در عرصه سیاست داخلی به دست آورند.
در مقابل، اسرائیل نیز در عرصه داخلی و از نظر سیاسی با اعتراضات مستمر علیه دولتش روبهرو است و بحران سیاسی مزمن خود را دارد؛ در حالی که جبهه درگیری با گروههای فلسطینی در بهار گذشته شعلهور شده بود. دولت در تلآویو طی دوره گذشته چندین ضربه دریافت کرده که برجستهترین آنها از سوی بازوهای نفوذ ایران بوده است، در حالی که آخرینِ این ضربهها ناشی از توافق ایالات متحده با ایران و با میانجیگری عمان بود؛ جایی که زندانیان ایرانی آزاد شدند و همچنین داراییهای مسدودشده ایران در کره جنوبی آزاد شد.
آنچه اکنون اسرائیل را آزار میدهد، نتایج این توافق است و بر نگرانیهایش میافزاید که مبادا بخشهای تازهای مشابه سناریوی توافق اخیر در راه باشد؛ و در همان حال از نزدیکی واقعی میان عربستان سعودی و ایران به بهای روند عادیسازی میان ریاض و تلآویو بیم دارد.
در واقع، واشنگتن از طریق دولت کنونی در کاخ سفید تمایلی نخواهد داشت که در قبال طرف ایرانی خیلی پیشتر برود، هرچند این توافق نوعی آزمون اولیه نیتهاست که در دوره آینده به نتایج تازهای نخواهد انجامید. در مقابل، عربستان سعودی در روابط خود با ایران شروط و آزمونهایی دارد که شاید نیرومندترین آنها در یمن باشد. از سوی دیگر، ایران اساساً بر عامل زمان در دو مسیر روابطش با واشنگتن و ریاض بازی میکند و هیچ گشایش گسترده و جدیای نسبت به آن دو نشان نمیدهد؛ این یعنی پروندههای مشترک تهران با عربستان سعودی و ایالات متحده تا آغاز سال آینده در جای خود متوقف خواهند ماند. در همین حال، اسرائیل نیز روی عامل زمان برای پایان یافتن بحرانهای سیاسیای که دولت آنجا را دربر گرفته حساب باز کرده است؛ اما بیش از آنکه به انجام هرگونه اقدام نظامی علیه حزبالله در سه ماه آینده متمایل باشد، به سوق دادن واشنگتن به مجازات تهران به سبب گسترش نفوذ نظامیاش در لبنان گرایش دارد.
عامل زمان برای هر دو طرف بسیار مهم است، اما با آغاز سال، این عامل رو به پایان خواهد بود؛ بنابراین باقی ماندن اوضاع به همین شکل کنونی به این معناست که تشدید تنش میان اسرائیل و ایران قریبالوقوع خواهد بود، و برجستهترین صحنه بیتردید لبنان است؛ آن هم در سایه تداوم دو بحران سیاسی و اقتصادی در لبنان، بدون آنکه ارادههای خارجیای وجود داشته باشد که این بنبست را پیش از آنکه به عاملی مهم در شعلهور شدن درگیریهای مسلحانه، چه داخلی و چه خارجی، تبدیل شود، پایان دهد.
«ابعاد» یک ستون هفتگی/دورهای مطبوعاتی با رویکرد تحلیلی-سیاسی است که مالک الحافظ، سردبیر «الحل نت»، آن را مینویسد.
