در تحولی چشمگیر در مسیرهای صادرات انرژی، عراق پس از وقفهای چند دههای، انتقال زمینی سوخت از طریق سوریه را دوباره فعال کرده است؛ اقدامی که در پی آشفتگیهای منطقهای و محدود شدن حملونقل دریایی، پس از آن صورت میگیرد که ایران تنگه هرمز را به روی رفتوآمد تجاری بسته است.
این اقدام در شرایطی انجام میشود که تولید بهدلیل پر شدن تأسیسات ذخیرهسازی کاهش یافته و بغداد را ناچار کرده است بهدنبال مسیرهای متفاوتی باشد. قراردادهای تازه منعقدشده از تلاشی سریع برای تخلیه مازاد حکایت دارد؛ همزمان با تحرکات راهبردی برای بازترسیم نقشه صادرات در آینده؛ بنا بر آنچه گزارش خبرگزاری «رویترز» امروز چهارشنبه فاش کرده است.
صادرات زمینی بهعنوان گزینهای اضطراری
شرکت دولتی بازاریابی نفت عراق (SOMO) در 31 مارس اعلام کرد که قراردادهای نهایی برای تأمین حدود 650 هزار تن متریک نفت کوره در ماه، در فاصله میان آوریل تا ژوئن، منعقد شده است؛ بهطوری که این محمولهها از راه زمینی و از طریق خاک سوریه منتقل خواهند شد؛ طبق سندی که «رویترز» و مقامهایی در بخش انرژی عراق آن را مشاهده کردهاند.
به گفته منابع آگاه، این مسیر دههها مورد استفاده قرار نگرفته بود، اما «پایان جنگ داخلی در سوریه» در کنار پیامدهای جنگ با ایران و آشفتگیهای بیسابقه ناشی از آن، بغداد را واداشته است با وجود هزینه بالاتر آن نسبت به حملونقل دریایی، این مسیر را بهعنوان گزینهای عملی بپذیرد.
دو منبع نیز خبر دادند که نخستین کاروانهای کامیونها از روز سهشنبه گذشته به راه افتادهاند؛ نشانهای از آنکه قراردادها بهسرعت وارد مرحله اجرا شدهاند. این ترتیبات در پی پیامدهای جنگ آمریکا و اسرائیل علیه نظام ایران انجام شد؛ جنگی که به اقدام تهران در بستن تنگه هرمز انجامید و جریان صادرات نفتی در منطقه را محدود کرد. شرکت «SOMO» نیز به درخواست «رویترز» برای اظهارنظر رسمی درباره این تحولات پاسخی نداد.
کاهش تولید و فشارهای ذخیرهسازی
روی آوردن به حملونقل زمینی همزمان با افت شدید تولید بود؛ بهطوری که سه مقام در بخش انرژی عراق تأیید کردند تولید میادین اصلی در جنوب عراق حدود 80 درصد کاهش یافته و به نزدیک 800 هزار بشکه در روز رسیده است؛ در نتیجه پر شدن مخازن ذخیرهسازی و دشواری در روانهسازی محمولهها. این افراد ترجیح دادند چون مجاز به اظهارنظر علنی نبودند، هویتشان فاش نشود.
پیش از این بحران، عراق عمدتاً برای صادرات نفت کوره به حملونقل دریایی از طریق بندر خور الزبیر در خلیج متکی بود و از خطوط کشتیرانی به بازارهای جهانی بهره میبرد.
اما محدودیتهای کنونی باعث شده است گزینههایی پیچیدهتر و پرهزینهتر از نظر لجستیکی، مانند حملونقل زمینی، در غیاب جایگزینهای فوری در پیش گرفته شود.
سند «SOMO» جزئیات قراردادها را نشان میدهد؛ بهطوری که دو تاجر، هر یک سهمیهای معادل 720 هزار تن متریک نفت کوره پرگوگرد در طول سه ماه دریافت کردهاند، با تأمین متوازن از پالایشگاههای شمال، مرکز و جنوب و با تخفیفهایی بین 160 تا 170 دلار برای هر تن.
همچنین تاجر سومی برای صادرات 401 هزار تن با تخفیفی نزدیک به 160 دلار قرارداد بسته، در حالی که به تاجر چهارم قراردادی کوچکتر به حجم 90 هزار تن و با تخفیفی در حدود 155 دلار برای هر تن اعطا شده است.
بازترسیم مسیرهای صادرات
همزمان با راهحلهای موقت، بغداد از برنامههای راهبردی خود برای بازسازی زیرساختهای صادراتی پرده برداشت. در اواسط مارس گذشته، حیان عبدالغنی، وزیر نفت، توضیح داد که گفتوگوها با طرف سوری به سمت ایجاد یک خط لوله جدید و یکپارچه تا بندر بانیاس در دریای مدیترانه پیش میرود، بهجای آنکه خط قدیمی میان کرکوک و بانیاس بازسازی شود.
وزیر نفت همچنین توضیح داد که مطالعات اولیه و ارزیابیهای مشترکی که پیشتر انجام شده، نشان داده است ایجاد یک خط جدید، با توجه به چالشهای فنی پیش روی زیرساخت کنونی، گزینهای با توجیه بیشتر است.
او همچنین اشاره کرد که دولت بهطور همزمان روی پروژه خط لولهای کار میکند که از بصره تا حدیثه امتداد مییابد و اکنون بهعنوان مرحله نخست در چارچوب طرحی گستردهتر برای متنوعسازی مبادی صادرات در حال اجراست؛ طرحی که علاوه بر بندر جیهان ترکیه، بانیاس سوریه را نیز در بر میگیرد.
این تحرکات در شرایطی صورت میگیرد که این درک بهطور فزایندهای تقویت شده است که جنگ علیه نظام ایران ممکن است واقعیتی بلندمدت تحمیل کند که مستلزم بازآرایی جامع مسیرهای صادرات نفت عراق باشد. نشانهها نیز رو به افزایش است که رفتار تهران به سمت تشدید بیشتر تنشهای منطقهای سوق میدهد، در حالی که تهدید کشتیرانی بینالمللی و گسترش دامنه رویارویی از طریق متحدانش در منطقه ادامه دارد.
- تحریم یک بانک ترکیهای توسط آمریکا در چارچوب فشار مالی بر ایران
- طرح چهار قدرت غربی برای ارجاع پرونده هستهای ایران به شورای امنیت
- کاهش کمسابقه تردد شناورها در تنگه هرمز و تشدید چالشهای نفتی و ارزی ایران
- تحقیق آمریکا درباره اصابت موشک به مراسم عروسی در سیریک
- ادامه مذاکرات بغداد و واشنگتن برای انحصار سلاح در دست دولت
