جایزه تازه آمریکا در بغداد جنجال سیاسی و امنیتی به پا کرده است. وزارت خارجه آمریکا از طریق برنامه «پاداش برای عدالت» اعلام کرده تا ۱۰ میلیون دلار در ازای اطلاعاتی که به بازداشت هاشم رحیم السراجی، دبیرکل شبهنظامیان «کتائب سید الشهداء» معروف به «ابو آلاء الولائی» منجر شود، پرداخت میکند؛ اقدامی که بار دیگر پرونده شبهنظامیان و سلاح آنها را به صدر بحث عمومی بازگردانده است.
این وزارتخانه افزون بر جایزه نقدی، امکان اقامت در داخل آمریکا را نیز برای کسی که اطلاعات تعیینکننده ارائه کند مطرح کرده است. وزارت خارجه آمریکا در اعلامیه خود، این گردانها را به کشتن غیرنظامیان عراقی و انجام حملات علیه تأسیسات دیپلماتیک و پایگاههای نظامی آمریکا در عراق و سوریه متهم کرده است؛ موضوعی که باعث شد این اعلامیه بیش از آنکه صرفاً یک اقدام امنیتی باشد، شبیه پیامی سیاسی به نظر برسد.
جایزه آمریکا و ابعاد سیاسی آن
این اقدام از آن جهت حساسیت بیشتری دارد که ابو آلاء الولائی از چهرههای نزدیک به «چارچوب هماهنگی» به شمار میرود؛ جریانی که بیشترین وزن را در پارلمان عراق دارد. همین مسئله دولت را در برابر آزمونی دشوار قرار میدهد: موازنه میان الزامات شراکت با واشنگتن و ملاحظات داخلی در قبال نیروهای مسلح همپیمان ایران.
شماری از ناظران در پلتفرم «ایکس» این اعلامیه را به روندی گستردهتر از تشدید فشار آمریکا بر بغداد مرتبط دانستهاند؛ روندی که ابزارهای مالی و امنیتی، از جمله سخن گفتن از تعلیق محمولههای دلار و توقف تأمین مالی امنیتی اختصاصیافته به عراق را در بر میگیرد و هدف آن، واداشتن مقامهای عراقی به کاهش نفوذ گروههای مسلحی است که واشنگتن آنها را مورد حمایت تهران میداند.
در حالی که نه دولت عراق و نه نیروهای «چارچوب هماهنگی» واکنش رسمی فوری نشان ندادند، بحثها در «ایکس» حول یک پرسش متمرکز شد: چرا سکوت؟ در این میان، نظرسنجیهایی منتشر شد که دولت را به کوتاهی متهم میکرد؛ در برابر این دیدگاه که پاسخ علنی ممکن است بحران را تشدید کند و آن را به رویارویی مستقیم با واشنگتن بکشاند.
در توییتی دیگر که کاربران آن را بازنشر کردند، بار دیگر تأکید شد که اعلامیه آمریکا فرمانده کتائب سید الشهداء را به دلیل ارتباطش با حملات علیه تأسیسات آمریکایی هدف گرفته است؛ مسئلهای که این برداشت را تقویت کرد که واشنگتن میخواهد پیش از هرگونه تفاهم سیاسی احتمالی، یک چارچوب امنیتی برای این پرونده تثبیت کند.
برخی تحلیلگران بر این باورند که این جایزه ممکن است بهعنوان اهرمی برای بازچینی آرایش سیاسی در درون خود «چارچوب هماهنگی» به کار گرفته شود؛ آن هم در شرایطی که صحبتها درباره اختلافنظرها میان محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، و نوری المالکی، رهبر «ائتلاف دولت قانون»، بر سر محاسبات مرحله پیش رو افزایش یافته و این پرسش مطرح است که آیا پرونده سلاح به شرطی خارجی برای تعیین شکل ائتلافها تبدیل خواهد شد یا نه.
پیامدهای امنیتی و مالی این اقدام
در مقابل، گروهی دیگر هشدار میدهند که فشار آمریکا ممکن است برخی گروهها را به بالا بردن سطح تنش امنیتی برای اثبات حضور خود سوق دهد؛ امری که میتواند بر ثبات داخلی و روابط منطقهای عراق اثر بگذارد، بهویژه با مطرح شدن روایتهایی درباره حملات پهپادی که از خاک عراق انجام شده و به مواضع مرزی کویت خسارات مادی وارد کرده، بیآنکه تلفاتی بر جای بگذارد.
از نظر اقتصادی، ناظران میان این تشدید تنش و脆弱 بودن صحنه مالی عراق در برابر هرگونه محدودیت بر گردش دلار ارتباط میبینند و میگویند اختلال در عرضه یا گسترش تنش منطقهای میتواند هزینه ریسک در بازار را بالا ببرد؛ همزمان با هشدارهایی درباره فشارهایی که ممکن است به قیمت انرژی وارد شود، در حالی که برآوردهایی از رسیدن بهای نفت به ۱۰۱ دلار مطرح شده است.
پرسشی که اکنون میان ناظران تکرار میشود این است: آیا واشنگتن واقعاً خواهان بازداشت ابو آلاء الولائی است، یا میخواهد بغداد را به اعلام گامهای ملموس علیه گروهها برای کاهش فشار وادار کند؟ در مقابل، پرسش دیگری در داخل عراق مطرح است: آیا دولت از توان سیاسی و امنیتی لازم برای گشودن این پرونده بدون ایجاد شکاف داخلی یا واکنش مسلحانه برخوردار است؟
تا زمانی که پاسخها روشن شود، به نظر میرسد جایزه آمریکا عراق را وارد مرحلهای تازه کرده که عنوان آن آزمون حاکمیت و حدود شراکتهاست؛ و هر تصمیم رسمی بعدی نه بهعنوان اقدامی امنیتیِ منفرد، بلکه بهمثابه نشانهای از جهتگیری بغداد میان واشنگتن و تهران خوانده خواهد شد.
