وزیر امور خارجه ایران در پیامی صریح به دبیرکل حزبالله، هرگونه توافق احتمالی با ایالات متحده را به برقراری آتشبس در جبهه جنوب لبنان مشروط کرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در پیامی راهبردی خطاب به شیخ نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان، ضمن بازتبیین حمایتهای همهجانبه جمهوری اسلامی ایران از این جنبش، اعلام کرد که تهران سرنوشت مذاکرات دیپلماتیک با واشینگتن را بهطور مستقیم به توقف درگیریها در مرزهای لبنان پیوند زده است. این موضعگیری در حالی اتخاذ میشود که منطقه تحت تأثیر تغییرات موازنه قدرت و فشارهای فزاینده قرار دارد.
بر اساس گزارشهای رسمی، ایران در پیشنهادی که از طریق میانجیگری پاکستان به طرف آمریکایی ابلاغ شده، صراحتاً تأکید کرده است که بدون تضمین آتشبس پایدار در لبنان، هیچ توافقنامهای را امضا نخواهد کرد. وزیر امور خارجه در این پیام، با توصیف حزبالله به عنوان پیشرو در مسیر حقطلبی، اطمینان داد که تهران در تمامی مراحل نبرد و بازسازی در کنار متحدان خود خواهد ماند.
بحرانهای ساختاری و چالشهای داخلی
این اتخاذ موضع سختگیرانه در شرایطی صورت میگیرد که حزبالله لبنان از پاییز ۲۰۲۳ (۱۴۰۲) درگیر نبردی سنگین با اسرائیل بوده است. این تنشها پس از ترور حسن نصرالله و فرماندهان ارشد در سال ۲۰۲۴ (۱۴۰۳)، وارد فازی بحرانی شد که منجر به تخریب زیرساختها و آوارگی بیش از ۱ میلیون نفر گردید. اکنون در سال ۲۰۲۶ (۱۴۰۵ شمسی)، برآوردها از محدودیتهای جدی در بازسازی توان نظامی این گروه حکایت دارد.
در جبهه داخلی نیز ایران با چالشهای متعددی روبروست. پیامدهای ترور علی خامنهای در فوریه ۲۰۲۶ (بهمن ۱۴۰۴) و اعتراضات ناشی از فشارهای معیشتی، فضای سیاسی کشور را تحت تأثیر قرار داده است. با نرخ تورم مواد غذایی فراتر از ۱۰۰ درصد، رشد اقتصادی منفی ۶ درصد و خسارات جنگی بالغ بر ۲۷۰ میلیارد دلار، اصرار بر تداوم حمایتهای مالی و نظامی با واکنشهای متفاوتی در سطوح مختلف مواجه شده است.
تغییر موازنه قدرت و فروپاشی الگوهای پیشین
تحلیلگران امور بینالملل معتقدند الگوی نفوذ منطقهای ایران پس از سقوط دولت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ (آذر ۱۴۰۳)، با چالش موجودیت روبرو شده است. از دست رفتن سوریه به عنوان پل ارتباطی راهبردی، موقعیت ایران در عراق و لبنان را تضعیف کرده و دولت جدید دمشق نیز رویهای متفاوت از گذشته در قبال تهران در پیش گرفته است. در حالی که برخی ناظران از اضمحلال شبکه نفوذ منطقهای سخن میگویند، مقامات تهران همچنان بر بازسازی این پیوندها در قالب الگوهای نوین تأکید دارند.
معمای امنیت در واشینگتن و تلآویو
تاکنون ایالات متحده واکنش رسمی به شرط جدید تهران مبنی بر پیوند مذاکرات به آتشبس لبنان نشان نداده است، اما شواهد نشان میدهد واشینگتن با چالشی دوگانه روبروست؛ پذیرش این درخواست میتواند از سوی منتقدان به عنوان امتیازی بزرگ تلقی شود که به بازسازی توان راهبردی حزبالله منجر خواهد شد.
از سوی دیگر، محافل سیاسی در تلآویو بر این باورند که اسرائیل احتمالاً گزینه تداوم عملیات نظامی تا خلع سلاح کامل مناطق شمالی را بر هرگونه توافق سیاسی ترجیح خواهد داد. هدف اصلی اسرائیل در این مقطع، جلوگیری از احیای توان نظامی حزبالله و ممانعت از تثبیت مجدد نقش ایران در معادلات مرزی است.
منطقه در آستانه تصمیمی سرنوشتساز با دو سناریوی از هم دور
۱. سناریوی تضعیف ساختاری: در صورت شکست مذاکرات میانجیگرانه، احتمال تشدید فشارهای داخلی و فرسایش بیشتر شبکههای نفوذ منطقهای افزایش مییابد.
۲. سناریوی احیای راهبردی: در صورت حصول توافقی شامل رفع تحریمها و آتشبس، تهران فرصت خواهد یافت تا منابع خود را صرف بازسازی نفوذ منطقهای و تقویت اهرمهای فشار نماید.
اکنون خاورمیانه در انتظار پاسخ نهایی واشینگتن و واکنشهای میدانی اسرائیل است؛ پاسخی که تعیین خواهد کرد منطقه به سوی ثباتی نسبی حرکت میکند یا فصلی نوین از رویاروییهای گسترده در راه است.
