صحنه سیاسی و امنیتی عراق در پرونده گروههای مسلح شاهد تحولی مهم بود؛ بهطوریکه جنبش «عصائب اهل الحق» به رهبری قیس الخزعلی، امروز سهشنبه، از آغاز عملی روند قطع ارتباط رسمی خود با تشکیلات «الحشد الشعبی» خبر داد و در مسیر سپردن کامل سلاح خود به دولت گام برداشت. این اعلام پس از نشست رهبران ائتلاف «چهارچوب هماهنگی» صورت گرفت؛ نشستی که در آن به دولت برای انحصار سلاح در دست خودش اختیار داده شد.
جاشوا هریس، کاردار سفارت آمریکا در بغداد، از تصمیم «چهارچوب هماهنگی» در حمایت از اقدامات دولت عراق برای انحصار سلاح در دست دولت تمجید کرد و آن را گامی در جهت ثبات کشور دانست. این موضع در دیدار او با قاسم الأعرجی، مشاور امنیت ملی، مطرح شد.
جزئیات بیانیه «العصائب»
اعلام «العصائب» در قالب یک تصمیم رسمی صورت گرفت که بر اساس آن، کمیتهای مرکزی و عالیرتبه به ریاست جواد الطلیباوی تشکیل شد؛ کمیتهای که مأموریت آن سرشماری و ثبت کامل همه نیروها، سلاحها و تجهیزات لجستیکی وابسته به این جنبش، در مقدمه تحویل آنها به نهادهای دولتی ذیربط، است.
این جنبش در بیانیهای که از طریق حسابهای رسمی خود منتشر کرد، تأکید کرد که این اقدام در راستای رهنمودها و دعوتهای مکرر مرجعیت عالی دینی در نجف و در پاسخ به موضع ملی واحدی است که «چهارچوب هماهنگی» در نشستهای اخیر خود اعلام کرده است.
این جنبش همچنین اشاره کرد که این تصمیم، اجرای عملی و تأکیدی دوباره بر مواضع و سخنرانیهایی است که دبیرکل آن، قیس الخزعلی، از اواخر سال ۲۰۱۷ مطرح کرده و در آنها خواستار ساماندهی سلاح و قرار گرفتن آن زیر پرچم نهاد رسمی نظامی دولت شده بود.
پوشش سیاسی از سوی «چهارچوب هماهنگی» و حمایت مطلق از الزیدی
این اقدام ترجمه فوری تصمیمهایی بود که از دل شبی پرتنش از رایزنیهای سیاسی بیرون آمد؛ بهطوریکه «چهارچوب هماهنگی» شامگاه دوشنبه تا بامداد سهشنبه اعلام کرد که اختیار کامل و مطلق به فرمانده کل نیروهای مسلح و نخستوزیر عراق، علی الزیدی، داده است تا همه تدابیر امنیتی و تصمیمهای قانونی لازم را برای اجرای طرح انحصار سلاح در دست دولت و پاکسازی شهرها از مظاهر مسلحانه غیررسمی اتخاذ کند.
این نشست سرنوشتساز و گسترده در منزل حیدر العبادی، نخستوزیر پیشین، و با حضور چهرههای ردهاول و سران «چهارچوب هماهنگی» برگزار شد؛ کسانی که همگی بر ضرورت حمایت از اجرای قانون و توانمندسازی نهادهای رسمی امنیتی تأکید کردند.
در همین زمینه، حسین الشیحانی، عضو دفتر سیاسی جنبش «الصادقون» که بازوی سیاسی «العصائب» به شمار میرود، فاش کرد که «چهارچوب هماهنگی» اکنون در حال آمادهسازی و تدوین پیشنویس یک تصمیم قانونگذاری و اجرایی یکپارچه برای ساماندهی روند انحصار سلاح است؛ پیشنویسی که سازوکارهای قانونی برخورد با حضور نظامی خارجی را روشن میکند و همچنین شامل طرحهایی برای تقویت کارایی رزمی نیروهای مسلح و توسعه سامانههای پدافند هوایی عراق است.
ادغام «سرايا السلام» و دیدار محرمانه الزیدی با الصدر
اقدام «العصائب» جدا از فضای گستردهتر اصلاحی و ساختاری در محیط سیاسی عراق نبود؛ بلکه این تحولات با شتاب، تنها چند روز پس از سفر نخستوزیر، علی الزیدی، به استان نجف در ۳۰ مه/مای گذشته رخ داد.
منابع آگاه و نزدیک به این پرونده نقل کردند که این سفر شامل دیدارهایی بسیار حساس و مهم بود که در صدر دستور کار آنها، بررسی پرونده «سرايا السلام» و سازوکارهای اجرایی ادغام کامل نیروها و تجهیزات آن در ساختار نیروهای مسلح رسمی قرار داشت. این موضوع در دیداری رو در رو و پشت درهای بسته میان مقتدی الصدر، رهبر «التيار الوطني الشيعي»، و نخستوزیر علی الزیدی بررسی شد.
الصدر پیشتر در اقدامی تعیینکننده، روز چهارشنبه ٦ خرداد (۲۷ مه/مای) گذشته، رسماً اعلام کرده بود که «سرايا السلام» بهطور کامل از بدنه «التيار الصدري» جدا شده و به وزارتخانههای امنیتی دولت ملحق میشود؛ اقدامی که او آن را با هدف پایان دادن به پیوند حزبی و سیاسی تشکیلات مسلح و تقویت اقتدار دولت توجیه کرد.
