پرونده خلع سلاح حزبالله پس از گفتوگوی جوزف عون، رئیسجمهور لبنان، با شبکه «سیانان» بار دیگر به صدر تحولات سیاسی این کشور بازگشت؛ او در این مصاحبه ایران را متهم کرد که از لبنان بهعنوان برگ چانهزنی در مذاکراتش با ایالات متحده استفاده میکند.
رئیسجمهور لبنان همچنین پیامی مستقیم به «حزبالله» فرستاد و خواستار گفتوگو و کنار گذاشتن سلاح شد. او گفت لبنانیها «مردم آنها» نیستند؛ اشارهای به رهبری حزبالله که به مجادلهای علنی با تهران انجامید و بهسرعت به بحثی داخلی درباره نقش دولت و حدود تصمیمگیری در جنگ و صلح کشیده شد.
خلع سلاح حزبالله: اظهاراتی بیسابقه و جدالی منطقهای
جوزف عون، رئیسجمهور لبنان، گفت ایران «از لبنان بهعنوان برگ چانهزنی استفاده میکند» و افزود «حزبالله» چارهای جز نشستن پای میز گفتگو ندارد؛ موضعی که ناظران در «ایکس» آن را تندترین موضعگیری مقام اول لبنان علیه این حزب در سالهای اخیر توصیف کردند.
پاسخ ایران نیز بهسرعت از سوی عباس عراقچی، وزیر خارجه این کشور، مطرح شد؛ او به محتوای اظهارات جوزف عون حمله کرد و گفت تصویر کردن ایران بهعنوان عامل مستقیم اشغال و آوارگی، بمباران روزانه لبنان را نادیده میگیرد. او همچنین خطاب بە بیروت گفت: «لبنان را از دشمن واقعیات نجات بده».
این مجادله همزمان با انتشار آمارهای سنگین از جنوب لبنان مطرح شد؛ جایی که نواف سلام، نخستوزیر لبنان، گفت نیمی از منطقه واقع در جنوب رود لیتانی اکنون در اشغال اسرائیل است؛ توصیفی که سطح نگرانی رسمی از تبدیل خطوط درگیری به واقعیتی جغرافیایی و بلندمدت را افزایش میدهد.
فعالان در «ایکس» همچنین برآوردهایی را دستبهدست کردند که از آوارگی بیش از یک میلیون لبنانی در پی ویرانی گسترده خانهها و روستاهای جنوب و بقاع حکایت دارد؛ همراه با گزارشهای مکرر از هزاران قربانی، دهها روستای ویرانشده و وخامت اوضاع بهداشتی و اقتصادی که توان دولت و نهادهای آن را تحت فشار قرار داده است.
در رویکردی موازی از سوی دولت، نواف سلام، نخستوزیر، تأکید کرد که لبنان به جنگ دیگران کشانده شده است و گفت مذاکرات از سوی رئیسجمهور اداره میشود؛ او در عین حال تأکید کرد که «حزبالله» یک طرف لبنانی است، اما تصمیم نهایی با دولت است.
در بحثهای مردمی و اقتصادی نیز انتقادهای مستقیمی متوجه حزبالله شد و آن را عامل کشاندن لبنان به درگیری ایران و اسرائیل دانستند؛ درگیریای که بیروت نفعی در آن ندارد. همچنین این اتهام مطرح شد که حزبالله کشور را به پایگاهی نظامی تبدیل کرده که بر اولویتهای نجات اقتصاد و حفاظت از امنیت غذایی و انسانی پیشی گرفته است.
در زاویهای دیگر که از سوی برخی دنبالکنندگان مطرح میشود، نام نبیه بری، رئیس مجلس نمایندگان، بهعنوان کانال ارتباطی برجسته شده که به باور برخی، گزینه مطلوب آمریکاییها، قطریها و سعودیهاست؛ همراه با این گمانەزنی که پیوستن او به موضع جوزف عون و نواف سلام میتواند بلوکی داخلی و گستردهتر برای پیشبرد مسیر خلع سلاح ایجاد کند.
این بحثها پرسشهایی فراتر از جدال لفظی مطرح میکند؛ از جمله اینکه آیا دولت میتواند دعوت به گفتوگو را به مسیری عملی تبدیل کند که خروج اسرائیل و بازگشت آوارگان را به تضمینهای امنیتی پیوند بزند، و نیز اینکه اگر «حزبالله» خلع سلاح را خواستهای تحمیلی تحت فشار بداند، چه واکنشی نشان خواهد داد.
در برابر این رویکرد، دیدگاهی دیگر هشدار میدهد که بالا بردن سطح تقابل سیاسی با ایران ممکن است شکاف داخلی را تشدید و هرگونه راهحل را پیچیدهتر کند؛ اما منتقدان پاسخ میدهند که ادامه وجود سلاح خارج از چارچوب دولت است که جنگ را طولانی میکند، به اشغال بهانه میدهد و جامعه و مالیه عمومی را فرسوده میسازد.
در نهایت، جمعبندی این است که سخنان جوزف عون، رئیسجمهور لبنان، بحث را از مدیریت بحران به بازخواست از نقش سلاح در شکلگیری بحران منتقل کرده است؛ و آزمون روزهای آینده، توان دولت در تثبیت مرجعیت خود و جلوگیری از تبدیل هزینه انسانی به سرنوشتی دائمی خواهد بود.
