تنشهای تازه در منطقه، دوباره اقتصاد ایران را در نقطهای حساس قرار داده است. افزایش بیش از ۳ درصدی قیمت نفت خام پس از نخستین حمله موشکی ایران به اسرائیل از زمان آتشبس شکننده ماه آوریل، نگرانی از اختلال در عرضه انرژی را بالا برده و همزمان بازارهای داخلی را عصبیتر کرده است. در این میان، کلیدواژه اصلی این روزها برای بسیاری از خانوادهها و سرمایهگذاران، “قیمت نفت” و اثر آن بر ارز، تورم و پسانداز است.
بر اساس گزارشهای اقتصادی، نفت برنت به ۹۶ دلار و ۱۵ سنت و نفت وست تگزاس اینترمدیت به ۹۳ دلار و ۴۸ سنت برای هر بشکه رسید. این جهش در شرایطی رخ داده که بازارها از یک سو احتمال درگیریهای بیشتر و از سوی دیگر پیامدهای آن بر مسیر صادرات و بیمه حملونقل انرژی در منطقه را دنبال میکنند. همزمان در داخل کشور، بورس تهران سقوط کرد و بخشی از نقدینگی به سمت داراییهای کمریسکتر حرکت کرد.
قیمت نفت و پیامدهای ژئوپلیتیک
یک منبع آگاه نظامی به خبرگزاری فارس گفته است در صورت ادامه حملات به زیرساختهای انرژی، تأسیسات نفت و گاز اسرائیل، آمریکا و همپیمانان منطقهای هدف قرار خواهند گرفت. همین نوع اظهارنظرها ریسک ژئوپلیتیک را در بازار انرژی بالا میبرد و به افزایش قیمتها دامن میزند.
بیبیسی فارسی رشد قیمت نفت را بازتاب نگرانی از فشار تازه بر آتشبس شکننده توصیف کرده است. تحلیلگران انرژی میگویند افزایش قیمت نفت میتواند در کوتاهمدت درآمدهای نفتی ایران را تقویت کند، اما تداوم تنشها به معنای افزایش هزینه مبادله، دشوارتر شدن فروش و انتقال پول و در نهایت فشار تورمی بیشتر در داخل است؛ فشاری که در سیاستهای اقتصادی حکومت، اغلب به جای درمان ریشهای، با مُسکنهای کوتاهمدت پاسخ داده میشود.
سقوط بورس و خروج نقدینگی
بازار سرمایه ایران امروز یکی از منفیترین واکنشها را نشان داد. شاخص کل بورس تهران ۶۷ هزار و ۵۸۳ واحد افت کرد و در سطح ۴ میلیون و ۴۲۶ هزار واحد ایستاد. کارشناسان بازار سرمایه میگویند خروج حدود ۶ هزار میلیارد تومان نقدینگی در معاملات امروز، نشانه افزایش ترس سرمایهگذاران از آینده نزدیک و بالا رفتن ریسکهای سیاسی است.
این واکنش تنها یک نوسان روزانه نیست. تجربه سالهای اخیر نشان داده که با هر موج تنش خارجی، سرمایهگذار خرد نخستین گروهی است که آسیب میبیند؛ چون ابزار پوشش ریسک ندارد و از سوی دیگر، سیاستهای ناپایدار و تصمیمهای ناگهانی، اعتماد عمومی به بازار را فرسوده کرده است. نتیجه، کوچ پول از بورس به سمت ارز، طلا، یا حتی رکود در بازارهای مسکن و خودرو است.
ارز و طلا؛ چرا واکنشها متفاوت است؟
در بازار ارز، قیمت تتر پس از نوسان رو به بالا در شب گذشته، در محدوده ۱۷۸ گزارش شده است. در مقابل، قیمت طلای داخلی در محدوده ۱۸.۱ میلیون تومان بدون واکنش شدید به تنشها مانده و صندوقهای طلا نیز حدود ۲ درصد منفی معامله میشوند. برخی ناظران این آرامش نسبی طلا را نشانه مدیریت انتظارات بازار توسط بانک مرکزی میدانند، اما این مدیریت زمانی قابل اتکا است که با شفافیت، ثبات سیاست ارزی و مهار کسری بودجه همراه باشد؛ موضوعی که مردم در زندگی روزمره کمتر اثر پایدار آن را میبینند.
برای شهروندان، پیام اصلی این تحولات روشن است: اگر افزایش قیمت جهانی نفت تداوم یابد، ممکن است درآمد صادراتی بالا برود، اما در کنار تحریمها و نوسانات ارزی، احتمال گرانتر شدن کالاهای وارداتی و تشدید تورم نیز بیشتر میشود. کاهش شاخص بورس و خروج نقدینگی، اعتماد سرمایهگذاران خرد را تضعیف کرده و سایه نااطمینانی را بر تصمیمهای خانوارها برای خرید خانه، خودرو و حتی کالاهای ضروری انداخته است.
- نفت برنت: ۹۶ دلار و ۱۵ سنت، افزایش ۳.۲۹ درصدی
- نفت وست تگزاس اینترمدیت: ۹۳ دلار و ۴۸ سنت، افزایش ۳.۲۵ درصدی
- شاخص کل بورس: ۴ میلیون و ۴۲۶ هزار واحد، افت ۶۷ هزار و ۵۸۳ واحدی
- خروج نقدینگی از بورس: حدود ۶ هزار میلیارد تومان
- تتر: حدود ۱۷۸
- طلای داخلی: حدود ۱۸.۱ میلیون تومان
