شکاف فاحش و غیرقابل‌توجیه میان قیمت دام زنده و بهای سرسام‌آور گوشت قرمز در قصابی‌ها و فروشگاه‌های کشور، بار دیگر از فروپاشی سازوکارهای تنظیم بازار، دست‌اندازی دلالان حکومتی و شکست کامل سیاست‌های تنظیم قیمت در جمهوری اسلامی پرده برداشت. بر اساس گزارش میدانی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، در حالی که قیمت هر کیلوگرم دام زنده در میادین عرضه رقمی در حدود ۷۰۰ هزار تومان معامله می‌شود، نرخ هر کیلوگرم از برخی قطعات گوشت مصرفی در سطح شهر تهران از مرز ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان فراتر رفته و به ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان رسیده است.

این تفاوت فاحش نزدیک به ۴۰۰ درصدی در شرایطی بر سفره‌های مردم تحمیل می‌شود که نهادهای متولی از مازاد عرضه و آمادگی میلیون‌ها راس دام برای کشتار سخن می‌گویند؛ تناقضی آشکار که اثبات می‌کند مدیریت اقتصادی حاکمیت نه در خدمت معیشت شهروندان، بلکه در راستای تامین سودهای نامشروع شبکه‌های واسطه‌گری عمل می‌کند.

مشاهدات میدانی از مراکز توزیع در محدوده خیابان آزادی تهران در روز ۱۰ آبان نشان‌دهنده سقوط هولناک قدرت خرید مردم در برابر ویترین‌های گوشت قرمز است. هر کیلوگرم ماهیچه گوسفندی با بهای ۲ میلیون و ۱۵۰ هزار تومان، راسته بااستخوان گوسفندی ۲ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان و ران گوسفندی با قیمت ۲ میلیون و ۳۴۰ هزار تومان به خریداران عرضه می‌شود. در بخش گوشت گوساله نیز ارقام تکان‌دهنده‌تر است؛ به گونه‌ای که هر کیلوگرم ران گوساله به ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان، ماهیچه ممتاز به ۲ میلیون و ۴۷۶ هزار تومان و سردست و مغز ران ممتاز به ۲ میلیون و ۳۴۰ هزار تومان رسیده است. حتی کم‌کیفیت‌ترین اقلام نظیر گوشت چرخ‌کرده نیز با قیمت ۱ میلیون و ۵۲۰ هزار تومان و قلوه‌گاه با نرخ ۱ میلیون تومان فروخته می‌شوند؛ ارقامی نجومی که تامین پروتئین حیوانی را برای اکثریت کارگران و حقوق‌بگیران کشور به رویا تبدیل کرده است.

جدول آماری شماره ۱: نرخ خرده‌فروشی انواع قطعات گوشت قرمز در بازار مصرف تهران (۱۰ آبان)

اعتراف مسئولان به مازاد عرضه و بن‌بست ارزانی؛ سفره‌های خالی از پروتئین

منصور پوریان، رئیس شورای تامین دام کشور، در گفت‌وگو با خبرگزاری ایسنا با تایید وجود ثبات نسبی در بازار دام و وضعیت مناسب زایش‌های پاییزه، آماری ارائه داد که تناقض سیاست‌های حکومت را عریان‌تر می‌سازد. به گفته وی، نیاز ماهانه بازار مصرف سراسر کشور در بخش دام سبک حدود ۹۰۰ هزار راس و در بخش دام سنگین بین ۴۵ تا ۵۰ هزار راس است. با این حال، برآوردهای موجود نشان می‌دهد که هم‌اکنون بیش از ۵ میلیون راس دام سبک و بالغ بر ۱۱۰ هزار راس دام سنگین پرواری و پروارشده آماده کشتار در کشور وجود دارد. به بیان دیگر، حجم دام آماده عرضه در دامداری‌ها بیش از ۵ برابر نیاز ماهانه مصرف‌کنندگان است.

علاوه بر این مازاد عرضه دامی، رئیس شورای تامین دام اعلام کرد که از مجموع ۷۰ هزار تن مصرف ماهانه گوشت قرمز کشور، حدود ۵۰ هزار تن از محل تولید داخلی پاییز تامین می‌شود و ۲۰ هزار تن گوشت قرمز منجمد نیز در ذخایر استراتژیک سردخانه‌ها نگهداری می‌شود. با وجود این فراوانی مطلق در انبارها و مراتع، منصور پوریان صراحتاً اعتراف کرد که این افزایش عرضه “لزوماً به کاهش قیمت گوشت برای مصرف‌کننده نهایی ختم نخواهد شد”؛ اعترافی تلخ که نشان می‌دهد حلقه‌های مافیایی متصل به قدرت، فارغ از میزان تولید، قیمت‌ها را در بالاترین سطح ممکن دیکته می‌کنند و دولت نیز اراده‌ای برای مقابله با آنان ندارد.

جدول آماری شماره ۲: نرخ مصوب و معاملاتی انواع دام زنده در مبادی تولید

بهانه‌تراشی با شرایط جنگی؛ توجیه غارت معیشت مردم با کلیدواژه بحران

مسئولان حاکمیت برای تبرئه خود از ناتوانی در مهار تورم، بار دیگر به ابزار تکراری متوسل شده و شوک‌های ناشی از تنش‌های منطقه‌ای را دستاویزی برای توجیه گرانی قرار داده‌اند. منصور پوریان با اشاره به نوسانات شدید بازار در تابستان ادعا کرد که جهش‌های قیمتی ماه‌های گذشته “تحت تاثیر شرایط جنگی و نوسانات بازار” رخ داده است. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که بخش عمده نهاده‌های دامی بر اساس ادعای خود مسئولان از محل تولید داخل تامین شده است. بر پایه گزارش شورای تامین دام، سهم یونجه و علوفه بومی در جیره غذایی دام‌ها از ۱۲ درصد به ۴۷ درصد جهش یافته و به دلیل گرانی خوراک‌های وارداتی، دامداران حتی به پرورش گسترده گاومیش روی آورده‌اند تا هزینه‌های تمام‌شده را کاهش دهند.

بررسی قیمت‌های پایه در بازار دامپروری نیز واهی بودن ادعای گرانی نهاده‌ها به عنوان عامل گوشت ۲٫۶ میلیون تومانی را برملا می‌سازد. در حال حاضر قیمت هر کیلوگرم بره نر کشتاری سنگین در محدوده ۶۹۰ تا ۷۲۰ هزار تومان، بره ماده ۷۰۰ هزار تومان، میش و بز حدود ۵۰۰ تا ۵۲۰ هزار تومان، گاو زنده ۵۲۰ تا ۵۷۰ هزار تومان و گاومیش بین ۵۰۰ تا ۶۱۰ هزار تومان است. تبدیل این ارقام نشان می‌دهد که پس از کسر افت وزن ناشی از ضایعات کشتارگاهی و احتساب آلایش دامی، بهای تمام‌شده لاشه در خروجی کشتارگاه‌ها نباید از ۱٫۴ تا ۱٫۵ میلیون تومان فراتر رود؛ اما فقدان نظارت ساختاری موجب شده تا سوداگران گوشت را با حاشیه سودی فراتر از یک میلیون تومان در هر کیلوگرم به مردم تحمیل کنند.

جدول آماری شماره ۳: موازنه عرضه و تقاضا، ذخایر و نهاده‌های دامی در کشور

حاکمیت دلالان و مافیای توزیع در سایه بی‌عملی دستگاه‌های نظارتی

حلقه مفقوده در چرخه تولید تا مصرف، رانت انحصاری و عدم شفافیت در شبکه کشتارگاهی و زنجیره پخش است. منصور پوریان اذعان کرده است که بخشی از کشتارها در کشتارگاه‌های صنعتی و رسمی و بخش دیگر در مراکز سنتی و بدون نظارت انجام می‌پذیرد. این ساختار چندپاره و غیرشفاف، بستر ایده‌آلی برای تاخت‌وتاز دلالانی فراهم آورده که با تبانی در میدان‌های بهمن و کشتارگاه‌های حاشیه پایتخت، عرضه قطره‌چکانی راه می‌اندازند تا قیمت گوشت گرم را همواره در اوج نگه دارند.

دستگاه‌های تعزیراتی و وزارت جهاد کشاورزی که میلیاردها تومان بودجه سالانه برای تنظیم بازار دریافت می‌کنند، عملاً به تماشاچیان ورشکستگی اقتصادی مصرف‌کنندگان بدل شده‌اند. در حالی که از ابتدای سال تنها ۲۰ هزار تن گوشت قرمز به کشور وارد شده و ناترازی ارزی مانع از تامین نیازهای مکمل بازار بوده است، مدیریت ناکارآمد دولتی نتوانسته همان منابع موجود داخلی را به قیمت منصفانه به دست جامعه برساند. رهاسازی بازار گوشت و اتخاذ موضع بی‌تفاوتی از سوی وزارتخانه‌های اقتصادی نشان می‌دهد که نهادهای حاکم، بار کسری بودجه و هزینه‌های تورمی ناشی از ماجراجویی‌های خارجی را تماماً به گرده توده‌های محروم منتقل کرده‌اند.

جدول آماری شماره ۴: تحلیل شکاف قیمت دام زنده تا بازار مصرف و سنجش توان خرید کارگران

(چینش از راست به چپ بر اساس نسبت هزینه‌کرد ۱ کیلوگرم گوشت به حداقل دستمزد ماهانه ۲۶ میلیون تومانی خانوار کارگری)

گوشت ۲٫۶ میلیونی و دستمزدهای ناچیز؛ تعمیق سوءتغذیه در سایه سیاست‌های رژیم

پیامد مستقیم این سیاست‌های غارتگرانه، حذف رسمی پروتئین از رژیم غذایی طبقات حقوق‌بگیر و فرودست است. در شرایطی که حداقل حقوق ناخالص یک کارگر مجرد در سال جاری حدود ۲۱ میلیون تومان و یک کارگر متاهل با دو فرزند رقمی نزدیک به ۲۶ میلیون تومان تعیین شده است، خرید تنها یک کیلوگرم گوشت ران گوساله به بهای ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان، معادل بیش از ۱۰ درصد کل دریافتی ماهانه یک خانواده کارگری خواهد بود. در چنین وضعیتی، خرید گوشت قرمز برای میلیون‌ها خانواده به رویدادی سالانه یا ناممکن بدل شده و سرانه مصرف گوشت در ایران به پایین‌ترین رکوردهای تاریخی خود سقوط کرده است.

کارشناسان بهداشت عمومی هشدار می‌دهند که تداوم این روند به یک فاجعه امنیت غذایی و گسترش سوءتغذیه نسلی، به ویژه در میان کودکان و زنان باردار در مناطق محروم و حاشیه‌ای منجر خواهد شد. حکومت جمهوری اسلامی با ناتوانی در مهار تورم بالای ۷۰ درصدی و تخریب ارزش پول ملی، جامعه را به مرحله‌ای کشانده که حتی گوشت گاومیش که روزگاری ارزان‌ترین منبع پروتئینی به شمار می‌رفت، اکنون با قیمت‌های گزاف عرضه می‌شود و مردم به ناچار قطعات کم‌ارزشی چون استخوان و قلوه‌گاه را جایگزین منابع غذایی اصلی می‌کنند.

بحران کنونی گوشت قرمز در کشور گواهی غیرقابل‌انکار بر فساد نهادینه‌شده در الگوی توزیع ثروت و کالاهای اساسی در ایران است. در کشوری که مراتع و دامداری‌های آن با انباشت ۵ میلیون راس دام آماده کشتار مواجه است، رسیدن گوشت به کیلویی ۲٫۶ میلیون تومان نشانه‌ای از قحطی فیزیکی نیست، بلکه محصول قحطی تدبیر، سیطره باندهای واسطه‌گری نزدیک به حکومت و قربانی کردن امنیت غذایی یک ملت در پای منافع اقلیتی رانت‌خوار است. استمرار این روند، شکاف طبقاتی را به مرحله‌ای غیرقابل بازگشت رسانده و سفره‌های تهی‌شده کارگران را به کانون بالقوه انفجارهای اجتماعی ناشی از استیصال معیشتی تبدیل خواهد کرد.

• شکاف نجومی قیمت دام و گوشت در بازار مصرف؛ گوشت ۲٫۶ میلیون تومانی در سایه مافیای توزیع
• گروگان‌گیری جنازه کارگر جان‌باخته در بیمارستان دولتی پایتخت؛ کالایی‌سازی درمان و سقوط کرامت انسانی فرودستان
• بازگشت مذاکرەکنندگان ایرانی از قطر؛ آماده‌باش خاورمیانه در آستانه ضربات احتمالی آمریکا و اسرائیل
• گره خوردن تحویل سوخو-۳۵ به پایان جنگ؛ مسکو پرواز جنگند‌ها در آسمان ایران را به بعد از جنگ موکول کرد
• تلاش برای احیای روند صلح در ترکیه؛ مطالبات کُردها و چشم‌انداز خلع سلاح پ.ک.ک