خبرگزاری «رویترز» به نقل از منبعی آگاه از مذاکرات گزارش داد که توافق میان ایالات متحده و ایران شامل ایجاد صندوقی سرمایهگذاری به ارزش ۳۰۰ میلیارد دلار است؛ صندوقی که هدف آن تحریک سرمایهگذاری در ایران و پشتیبانی از دستیابی به توافقی نهایی برای پایان دادن به جنگ میان دو طرف است.
به گفته این منبع که به شرط فاش نشدن هویتش با این خبرگزاری گفتوگو کرده، بیش از نیمی از ارزش این صندوق تاکنون تعهد شده و قرار است این طرح بهطور رسمی پس از امضای یادداشت تفاهم مورد انتظار میان واشنگتن و تهران در روز جمعه آینده اعلام شود.
صندوقی جدا از تحریمها
«رویترز» نوشت این صندوق در چارچوب برنامههای غرامت یا بازسازی دولتی نمیگنجد، بلکه سازوکاری برای سرمایهگذاری خصوصی است که بهطور کامل بر منابع مالی بخش خصوصی تکیه دارد و شرکتهایی از ایالات متحده، کشورهای خلیج، آسیا، آفریقا و آمریکای جنوبی در آن مشارکت خواهند داشت.
این منبع افزود سرمایهگذاریهای وعدهدادهشده بر بخشهای انرژی، خدمات لجستیکی، تولید و حملونقل متمرکز است؛ تلاشی برای ایجاد مشوقهای اقتصادی که مسیر تفاهم سیاسی میان دو طرف را تقویت کند.
به گزارش «رویترز»، این صندوق از مسیر مذاکرات مربوط به رفع تحریمهای آمریکا و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران در خارج جدا خواهد بود؛ زیرا این منبع این دو مسیر را دو سازوکار مالی متفاوت با اهداف و جدولهای زمانی مستقل توصیف کرده است.
این منبع اشاره کرد که صندوق تنها پس از دستیابی به توافقی نهایی و رضایتبخش برای دو طرف اجرایی خواهد شد، در حالی که ۶۰ روز آینده که در یادداشت تفاهم پیشبینی شده، به نهاییسازی طرحهای پروژههای سرمایهگذاری و تعیین اولویتهای آن اختصاص مییابد.
ترامپ سرمایهگذاری آمریکا را رد کرد
در مقابل، این خبرگزاری به نقل از دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گزارش داد که او مخالف توصیف این صندوق بهعنوان سرمایهگذاری مستقیم آمریکا است و در حاشیه نشست گروه هفت در فرانسه گفت: «ما سرمایهگذاری نمیکنیم… حتی ده سنت هم تزریق نکردهایم.»
ترامپ همچنین گفت واشنگتن از کشورهای خلیج نخواسته است در این صندوق مشارکت کنند و افزود هرگونه سرمایهگذاری آینده همچنان به آنچه او «رفتار ایران» توصیف کرد و میزان پایبندی تهران به تفاهمهای امضاشده بستگی خواهد داشت.
در همین زمینه، «رویترز» به اظهارات جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، اشاره کرد که گفته بود ایران در صورت پایبندی به شروط توافق، ممکن است از صندوقی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی که مورد حمایت کشورهای خلیج است بهرهمند شود؛ از جمله کنار گذاشتن برنامه هستهای نظامی، حذف مواد غنیشده و پذیرش نظام نظارتی سختگیرانه.
مطالبات ایران و غرامت جنگ
در همین راستا، «رویترز» به نقل از یک منبع ارشد ایرانی گزارش داد که تهران در ابتدا خواستار غرامتی تا سقف ۴۰۰ میلیارد دلار برای خسارتهای ناشی از جنگ شده بود، اما واشنگتن این پیشنهاد را رد کرد و سپس ایده ایجاد صندوق بازسازی و توسعه بهعنوان جایگزینی عملی مطرح شد.
این منبع ایرانی توضیح داد که مشارکت کشورهای منطقه میتواند اشکال مختلفی داشته باشد؛ از جمله وام، خطوط اعتباری و تأمین مالی بازسازی تأسیسات آسیبدیده مانند پالایشگاههای نفت، فرودگاهها و زیرساختها.
شرطبندی بر اقتصاد
«رویترز» یادآور شد که ایران با وجود در اختیار داشتن دومین ذخایر اثباتشده گاز طبیعی و چهارمین ذخایر نفتی جهان، در چهار دهه گذشته بهدلیل تحریمهای پیدرپی آمریکا و بینالمللی نتوانسته است سرمایهگذاری مستقیم خارجی قابلتوجهی جذب کند.
این کشور همچنین بازاری با بیش از ۹۲ میلیون نفر جمعیت و پایهای صنعتی متنوع دارد؛ موضوعی که در صورت رفع محدودیتهای اقتصادی و بازگشت ثبات سیاسی، آن را به مقصدی بالقوه برای شرکتهای بینالمللی تبدیل میکند.
این منبع آگاه به «رویترز» تأکید کرد که شرکتهایی از کره جنوبی، ژاپن، سنگاپور، مالزی و ایالات متحده تاکنون تعهدات اولیهای برای مشارکت ارائه کردهاند، در حالی که سازوکارهای اداره صندوق و نهاد ناظر بر آن همچنان در دست بررسی است.
