در پی یورش مسلحانه به پادگان رنجرز در کراچی و دستگیری یک تبعه افغان، مناسبات دیپلماتیک کابل و اسلامآباد وارد فاز جدیدی از تنشهای امنیتی شد.
تشدید تنشهای امنیتی در شبهقاره هند بار دیگر پایتخت اقتصادی و تجاری پاکستان را در صدر اخبار بینالمللی قرار داده است. یورش مسلحانه به یکی از پایگاههای حساس نظامی در پرجمعیتترین شهر پاکستان، نه تنها آرامش نسبی این کلانشهر را پس از ماهها ثبات شکننده به چالش کشید، بلکه بار دیگر گسلهای امنیتی و سیاسی میان اسلامآباد و همسایگانش را فعال کرد. این رخداد خونین که واکنشهای گستردهای را در سطوح عالی حکومتی و نظامی به همراه داشته، فراتر از یک درگیری محلی، نشاندهنده پیچیدگیهای روزافزون در نبردهای نیابتی و چالشهای مداوم مقابله با گروههای شبهنظامی در مرزهای غربی پاکستان است.
جزئیات یک شبیخون انتحاری در قلب کراچی
بر پایه گزارشهای منتشر شده از سوی خبرگزاریهای بینالمللی، به ویژه خبرگزاری رویترز و شبکه خبری الجزیره، حمله یادشده به پایگاه نیروهای شبهنظامی رنجرز سند (سپاه تکاوران سند) در منطقه پرتردد گلستان جوهر واقع در شرق کراچی صورت گرفت. این رخداد در شامگاه شنبه ۲۷ ژوئن ۲۰۲۶ (۶ تیر ۱۴۰۵) به وقوع پیوست؛ جایی که مهاجمان با کوبیدن یک خودروی بمبگذاری شده به ورودی اصلی این اردوگاه نظامی، انفجاری مهیب ایجاد کردند تا راه را برای نفوذ مستقیم به داخل محوطه هموار سازند. در پی این انفجار که صدای آن در بخشهای وسیعی از شهر شنیده شد، درگیری مسلحانه شدیدی آغاز شد که برای دقایق طولانی ادامه داشت. طبق اعلام رسمی ارتش پاکستان، واکنش سریع تکاوران مانع از پیشروی کامل تروریستها به عمق مقر نظامی شد، اما در جریان این تبادل آتش، سه تن از نیروهای رنجرز جان باختند و چهار تن دیگر به شدت زخمی شدند.
شاهدان عینی در گفتگو با رسانههای محلی، شدت این رخداد را بسیار هولناک توصیف کردهاند. به نقل از روزنامه قدیمی و معتبر دان چاپ پاکستان، یکی از شهروندان که در مسجدی در نزدیکی محل حادثه مشغول نماز بود، لرزش شدیدی مانند زمینلرزه احساس کرده و پس از خروج، با حجم عظیمی از دود و تیراندازی ممتد روبرو شده است که حدود ۱۵ دقیقه به طول انجامید. مجاورت این مقر نظامی با چند دانشگاه بزرگ و اداره هواشناسی پاکستان، نگرانیها را درباره احتمال وقوع فاجعه انسانی بزرگتر میان شهروندان غیرنظامی افزایش داد. پس از وقوع این درگیری، نیروهای ویژه پلیس و تکاوران ارتش با پشتیبانی پهپادهای نظارتی، منطقه را به طور کامل محاصره کرده و عملیات پاکسازی را آغاز نمودند.
روایتهای ضد و نقیض و اعترافات متهم بازداشتی
در خصوص شمار تلفات مهاجمان کشتهشده، گزارش مراجع امنیتی و رسانهها در ابتدا تفاوتهایی را نشان میداد. جاوید عالم اودهو، بازرس کل پلیس ایالت سند، در ساعات اولیه پس از حادثه به رسانهها اعلام کرد که چهار مهاجم کشته شدهاند. با این حال، روابط عمومی ارتش پاکستان با انتشار بیانیهای تصریح کرد که سه مهاجم کشته شده و نفر چهارم که زخمی شده بود، زنده بازداشت شده است. برخی از منابع محلی نیز در گزارشهای خود به خبرگزاری شینهوا اشاره کردند که تعداد مهاجمان کشته شده بیشتر بوده است، اما بیانیه رسمی ارتش بر آمار سه کشته و یک بازداشتی پافشاری دارد.
بر اساس گزارش خبرگزاری پژواک افغانستان و مراجع امنیتی پاکستان در روز یکشنبه ۲۸ ژوئن ۲۰۲۶ (۷ تیر ۱۴۰۵)، متهم بازداشتشده که عثمان علی نام دارد، تحت بازجوییهای اولیه اعتراف کرد که تبعه افغانستان است و در شهر جلالآباد آموزشهای نظامی دیده است. او فاش ساخت که با سه همراه خود به نامهای عبدالهادی، جانان و عمر فاروق این عملیات را طراحی کرده بودند. او همچنین مدعی شد که بمب استفادهشده توسط یکی از همراهانش به نام جانان پرتاب شده و مواد منفجره را خودشان در یک ساختمان نیمهکاره در کراچی آماده کرده بودند. این اعترافات، فرضیه ارتش پاکستان مبنی بر سازماندهی حملات از داخل خاک افغانستان را تقویت کرده است.
اتهامات فرامرزی و پیوندهای گروهی
مسئولیت این حمله را گروه تروریستی جماعتالاحرار، که شاخهای منشعب از تحریک طالبان پاکستان به شمار میرود، رسماً بر عهده گرفت. با این حال، روابط عمومی ارتش پاکستان موسوم به ISPR در بیانیهای، این گروه را یک «نیروی نیابتی هند» توصیف کرد. به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، ارتش سندی برای اثبات دخالت مستقیم هند در این حمله ارائه نداده و دولت هند نیز در گذشته همواره هرگونه اتهام مبنی بر حمایت از تروریسم در پاکستان را به شدت رد کرده است. همچنین، آصف علی زرداری، رئیسجمهور پاکستان، در پیامی با محکوم کردن شدید این حمله، تأکید کرد که عناصر تروریستی تحت حمایتهای خارجی هرگز نخواهند توانست امنیت کشور را متزلزل کنند.
چالشهای راهبردی روابط اسلامآباد با کابل
روابط میان اسلامآباد و کابل که از زمان بازگشت طالبان به قدرت همواره با فراز و نشیبهای فراوانی همراه بوده، با این حمله تروریستی وارد دور جدیدی از تیرگی شده است. مقامات ارشد نظامی، از جمله عاصم منیر، فرمانده کل ارتش پاکستان، مکرراً کابل را متهم کردهاند که به پناهگاهی امن برای فرماندهان تحریک طالبان پاکستان تبدیل شده است. بر پایه گزارشهای منتشر شده از سوی خبرگزاری مهر، ارتش پاکستان تهدید کرده است که اقدامات تلافیجویانه و سختی را علیه عاملان این حمله در دستور کار قرار خواهد داد و عملیات راهبردی خود موسوم به «عزم استحکام» را با قاطعیت ادامه خواهد داد.
در مقابل، حکومت طالبان در کابل همواره این ادعاها را بیاساس خوانده و بر این باور است که مشکلات امنیتی پاکستان، مسائلی کاملاً داخلی است. شبکه خبری طلوعنیوز پیش از این به نقل از سردار احمد شکیب، سفیر طالبان در اسلامآباد، گزارش داده بود که موضع رسمی کابل همواره حل اختلافات از طریق گفتگوهای دوجانبه است، چرا که استمرار این تنشهای راهبردی به معیشت و امنیت ساکنان دو سوی مرز آسیب میزند. معرفی یک تبعه افغان به عنوان یکی از عاملان اصلی حمله در کراچی، زنگ خطر را برای جامعه پناهجویان افغان مقیم پاکستان به صدا درآورده و میتواند به اعمال محدودیتهای شدیدتر علیه مهاجران عادی منجر شود.
