حکم اعدام علیرضا سپاهی و علیرضا رئیسی، دو تن از متهمان حوادث دی‌ماه سال گذشته، در بامداد روز دوشنبه ۵ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۳ مهر ۱۴۰۵) در زندان دستگرد اصفهان به اجرا درآمد. بر اساس گزارش‌های منتشرشده از سوی رادیو فردا، پایگاه خبری ایران‌وایر و تشکل‌های حقوق‌بشری، این دو شهروند از بازداشت‌شدگان مرتبط با اعتراضات دی ۱۴۰۴ بودند که پرونده آن‌ها در دستگاه قضایی تحت عنوان وقایع میدان علیخانی پیگیری می‌شد. شهرزاد شهبازی، وکیل دادگستری که در مرحله اعاده دادرسی وکالت علیرضا سپاهی را بر عهده داشت، خبر اجرای حکم موکل خود را به صورت رسمی تأیید کرده است. اجرای این احکام در شرایطی صورت گرفت که تا لحظه مخابره این خبر، قوه قضاییه و رسانه‌های وابسته به این نهاد، بیانیه تفصیلی یا توضیحات مستقلی درباره جزئیات دادگاه و اجرای این دو حکم صادر نکرده‌اند و بیشترین اطلاعات موجود بر پایه اظهارات وکلای پرونده، خانواده‌های محکومان و گزارش‌های نهادهای ناظر حقوق‌بشری استوار است.
جزئیات پرونده میدان علیخانی اصفهان
پرونده موسوم به میدان علیخانی به رخدادهای شامگاه ۸ ژانویه ۲۰۲۶ (۱۸ دی ۱۴۰۴) در منطقه میان ملک‌شهر و خیابان کاوه اصفهان مربوط می‌شود. در جریان درگیری‌های گسترده آن شب میان معترضان و نیروهای انتظامی، چهار تن از مأموران یگان ویژه به نام‌های حسین رمضانی، محمد همتی، سیدعلی خشوعی و ولی‌الله صفری جان خود را از دست دادند. به دنبال این واقعه، نهادهای امنیتی ده‌ها نفر از جوانان منطقه را شناسایی و بازداشت کردند. مقامات قضایی پس از تحقیقات اولیه، اتهام‌هایی نظیر محاربه، افساد فی‌الأرض و مشارکت در قتل مأموران امنیتی را به شماری از بازداشت‌شدگان نسبت دادند و پرونده با سرعت در شعبه‌های دادگاه انقلاب اصفهان مورد رسیدگی قرار گرفت.
بیشتر بخوانید: دادستانی تهران از توقیف اموال ۳۹۴ نفر از «مخالفان» خبر داد؛ تسلیح ابزار مالی علیه منتقدان
روند دادرسی و ابهامات حقوقی
بررسی‌های کانون حقوق بشر ایران و دیگر سازمان‌های دیده‌بان حقوقی نشان می‌دهد که روند رسیدگی به این پرونده از ابتدا با انتقادهای حقوقی فراوانی همراه بوده است. گزارش‌های دریافتی حاکی از آن است که محاکمه متهمان پشت درهای بسته و در جلسات غیرعلنی برگزار شده و متهمان در دوران بازجویی و دادرسی اولیه از دسترسی به وکیل انتخابی محروم بوده‌اند. همچنین وکلای پرونده و بستگان متهمان تأکید کرده‌اند که اعترافات اخذشده تحت شرایط سخت بازجویی و بدون حضور مستندات فنی و کارشناسی شفاف در متن احکام دادگاه گنجانده شده است. هرچند مسئولان قضایی به طور کلی انتقادهای نهادهای بین‌المللی درباره نقض تشریفات دادرسی منصفانه در پرونده‌های امنیتی را رد می‌کنند، اما در این پرونده مشخص، تاکنون هیچ‌گونه مدارک بالینی، تصاویر دوربین‌های مداربسته شهری یا ادله روشن فنی از نقش مجزای هر یک از متهمان در اختیار رسانه‌ها یا کارشناسان مستقل قرار نگرفته است.
بیشتر بدانید: اجرای حکم اعدام در بهشهر و بازداشت گروهی شهروندان در اهواز
وضعیت علیرضا سپاهی پیش از اجرای حکم
علیرضا سپاهی، متولد سال ۲۰۰۱ (۱۳۸۰ خورشیدی)، در تاریخ ۱۰ ژانویه ۲۰۲۶ (۲۰ دی ۱۴۰۴) یعنی دو روز پس از وقایع ملک‌شهر دستگیر شد. شبکه تلویزیونی ایران اینترنشنال گزارش داد که نامبرده در روز یکشنبه ۴ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۲ مهر ۱۴۰۵) از بند عمومی به سلول انفرادی زندان دستگرد اصفهان منتقل شد و مسئولان زندان طی تماسی کوتاه، خانواده وی از جمله مادرش را برای انجام آخرین ملاقات به این محل فراخواندند. پیش از این، تاریخ اجرای حکم اعدام علیرضا سپاهی برای روز ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۶ (۶ مرداد ۱۴۰۵) تعیین شده بود، اما او در ساعات پیش از رفتن به پای چوبه دار به دلیل حمله شدید قلبی از هوش رفت و با تدابیر امنیتی به بیمارستانی خارج از زندان انتقال یافت. وکلای او با استفاده از این توقف غیرمترقبه، تقاضای اعاده دادرسی را در دیوان عالی کشور ثبت کردند و پرونده به یک شعبه هم‌عرض در دادگاه تجدیدنظر ارجاع شد. با این حال، به گفته منابع حقوق‌بشری و وکیل مدافع او، شعبه مذکور بدون تعیین وقت رسیدگی حضوری و بدون شنیدن دفاعیات تکمیلی وکلا، درخواست را مردود اعلام کرد و پرونده را دوباره برای اقدام نهایی به اجرای احکام سپرد.
پیشینه اجرای احکام در پرونده مشترک
با اجرای حکم علیرضا سپاهی و علیرضا رئیسی، شمار اعدام‌شدگان پرونده میدان علیخانی به ۷ نفر رسید. پیش از این، در مراحل مختلف رسیدگی به این رویداد، احکام اعدام سایر متهمان این پرونده در تابستان سال جاری به اجرا درآمده بود. بر پایه مستندات منتشرشده در پایگاه‌های حقوق‌بشری:
– عرفان اسفندیاری و گل‌محمد محمدی در تاریخ ۱۹ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۸ تیر ۱۴۰۵) در زندان دستگرد اصفهان اعدام شدند.
– ابوالفضل سپاهی بادجانی و امیرحسین صفری حسین‌آبادی در تاریخ ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۶ (۶ مرداد ۱۴۰۵) به دار آویخته شدند.
– قائم حسینی نیز در تاریخ ۲۰ اوت ۲۰۲۶ (۲۹ مرداد ۱۴۰۵) به عنوان پنجمین متهم این پرونده اعدام شد.
اجرای پی‌درپی این احکام طی کمتر از ۳ ماه، نشان‌دهنده تصمیم قاطع مراجع امنیتی و قضایی در صدور و اجرای مجازات‌های سنگین برای پرونده‌های مرتبط با اعتراضات شهری است.
پیامدهای اجتماعی و بین‌المللی پرونده
پرونده میدان علیخانی اصفهان به دلیل سرعت بالای صدور و اجرای احکام، همواره در کانون توجه سازمان‌های نظارتی حقوق‌بشر قرار داشته است. نهادهایی مانند عفو بین‌الملل و دیده‌بان حقوق بشر در بیانیه‌های پیشین خود بارها نسبت به شتاب‌زدگی در فرایند صدور احکام اعدام برای متهمان حوادث دی ۱۴۰۴ هشدار داده بودند. در سطح اجتماعی نیز اجرای این احکام موجی از نگرانی را در میان فعالان مدنی نسبت به سرنوشت دیگر بازداشت‌شدگان باقی‌مانده از تجمعات دی‌ماه ایجاد کرده است. فقدان اطلاع‌رسانی رسمی و شفاف از سوی دادگستری استان اصفهان درباره محتوای گزارش‌های کارشناسی و بازسازی صحنه، این پرونده را به یکی از پرتنش‌ترین پرونده‌های قضایی سال‌های اخیر تبدیل کرده است. ناظران مسائل قضایی ایران معتقدند رویه کنونی دستگاه قضایی در عدم پاسخگویی به ابهامات پرونده‌های حساس امنیتی، شکاف میان روایت‌های رسمی و داده‌های سازمان‌های مدنی را عمیق‌تر می‌کند.
بیشتر بخوانید: گزارش دیدبان حقوق بشر؛ تبدیل اعدام معترضان و اقلیتهای اتنیکی به ابزار ارعاب حکومتی
