دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (اوفک) در تاریخ ۴ سپتامبر ۲۰۲۶ (۱۳ شهریور ۱۴۰۵) نام بانک سرمایهگذاری «گلدن گلوبال یاتیرِم بانکاسی» مستقر در استانبول و ۲ شرکت وابسته به آن را به فهرست نهادهای تحریمشده (اسدیان) اضافه کرد.
این تصمیم تازهترین اقدام واشنگتن در چارچوب تشدید تدابیر و فشارهای مالی علیه شبکههای مبادلات ارزی و تجاری مرتبط با ایران به شمار میرود. خزانهداری ایالات متحده همزمان با اعلام این تحریمها، مجوز عمومی موسوم به «سیسی» را صادر کرده است که به مؤسسات بینالمللی اجازه میدهد برخی معاملات و تعهدات مالی پیشین خود با این نهادها را تا تاریخ ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۸ شهریور ۱۴۰۵) متوقف و تسویه کنند.
محور تحریمها و شرکتهای تابعه
بر اساس بیانیه رسمی وزارت خزانهداری آمریکا، دو شرکت وابسته به این بانک که هدف تحریم قرار گرفتهاند، شامل شرکت مدیریت دارایی «گلدن گلوبال پورتفوی یونتیمی» و شرکت اجاره دارایی «گلدن گلوبال وارلیک کیرالاما» هستند. اعمال این تحریمها بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۹۰۲ صورت گرفته است که بخشهای مالی و اقتصادی مرتبط با ایران را هدف قرار میدهد. بر اساس مقررات تعیینشده از سوی اوفک، کلیه داراییها و منافع تحت مالکیت این مؤسسات که در خاک ایالات متحده یا در اختیار اشخاص و شرکتهای آمریکایی قرار داشته باشد، مسدود میشود و هرگونه تعامل مالی یا تجاری شهروندان و شرکتهای آمریکایی با این نهادها به طور کامل ممنوع خواهد بود.
ادعاهای مطرحشده از سوی واشنگتن
به گزارش خبرگزاری رویترز، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در بیانیهای ادعا کرد که این تحریمها بخشی از طرح جامع موسوم به «عملیات طرد اقتصادی» است که با هدف مسدودسازی مسیرهای مالی و درآمدهای نفتی ایران اجرا میشود. وزارت خزانهداری آمریکا مدعی است که بانک گلدن گلوبال در استانبول نقش یک کانال واسطه را در شبکه مالی ایران ایفا کرده و در انتقال درآمدهای نفتی از چین به ترکیه و تبدیل این وجوه به پول نقد و طلا مشارکت داشته است. مقامات آمریکایی همچنین ادعا کردهاند که این نهاد مالی تسهیلات و خدمات بانکی کارگزاری به ارزش دهها میلیون دلار را برای انتقال پول در اختیار نهادهای مالی ایران و شبکههای وابسته به نیروی قدس سپاه پاسداران قرار داده و با شبکههای بازرگانی مرتبط با مبادلات نفتی همکاری داشته است.
رد اتهامات و پیگیری حقوقی از سوی بانک
در مقابل، مسئولان بانک «گلدن گلوبال» با انتشار بیانیهای رسمی، اتهامات خزانهداری آمریکا را به طور کامل رد کردند. این بانک ترکیهای که خود را نخستین بانک سرمایهگذاری بدون بهره در ترکیه معرفی میکند، اعلام کرده است که کلیه فعالیتهای مالی و عملیاتی آن منطبق بر قوانین بانکداری محلی و معیارهای انطباق بینالمللی انجام میشود. در این بیانیه تأکید شده است که هیچکدام از اشخاص حقیقی و حقوقی ذکرشده در فهرست اوفک در این بانک حساب فعال نداشته و بانک هیچگونه ارتباط مستقیم یا غیرمستقیمی با شبکههای تحریمشده نداشته است. مدیریت گلدن گلوبال همچنین اعلام کرده است که به منظور احقاق حقوق خود و رفع این محدودیتها، اعتراض رسمی و اقدامات حقوقی لازم را از طریق مراجع قانونی مربوطه پیگیری خواهد کرد.
ابعاد اجرایی مجوز عمومی اوفک
به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، صدور مجوز عمومی «سیسی» از سوی اوفک به منزله لغو یا کاهش دامنه تحریمها نیست، بلکه یک سازوکار اداری کوتاهمدت است تا مؤسسات ثالث بتوانند تعاملات مالی جاری با این بانک را در چارچوب یک برنامه زمانبندیشده و تحت نظارت به پایان برسانند. طبق الزامات این مجوز، هرگونه وجوهی که در فرایند تسویه حسابها به طرفهای تحریمشده تعلق گیرد، باید به حسابهای مسدودشده و مشخصشده در مؤسسات مالی مجاز واریز شود تا امکان دسترسی آزاد به این مبالغ برای نهادهای تحریمشده وجود نداشته باشد.
ارزیابی کارشناسان از پیامدهای تحریم
شبکه الجزیره در گزارشی اشاره کرد که گلدن گلوبال نخستین مؤسسه مالی مستقر در یکی از کشورهای عضو پیمان ناتو است که در دور جدید فشارهای مالی آمریکا علیه ایران مورد تحریم قرار میگیرد. کارشناسان حوزه تحریمها، از جمله اندرو سوبوتکا، هماهنگکننده پیشین اوفک، در گفتگو با رسانهها اعلام کردند که این اقدام پیامی هشدارآمیز به بانکها و مؤسسات مالی کشورهای ثالث در منطقه است تا از انجام هرگونه تبادل مالی با طرفهای ایرانی خودداری کنند. تحریمهای ثانویه اوفک عملاً دسترسی مستقیم این مؤسسه را به چرخه مبادلات دلاری و سیستمهای تسویه بینالمللی قطع میکند و ممکن است تعامل بانکهای بینالمللی با این نهاد را با احتیاطهای شدیدی روبهرو سازد.
کاهش کمسابقه تردد شناورها در تنگه هرمز و تشدید چالشهای نفتی و ارزی ایران
اتکای لرزان تهران به متحد چینی؛ چرا پکن در میانه محاصره اقتصادی و نظامی از رژیم ایران عبور میکند؟
با این حال، تحلیلگران اقتصادی به گزارش نشریه جروزالم پست خاطرنشان میکنند که بانک گلدن گلوبال از نظر حجم دارایی و سهم بازار در مقایسه با بانکهای بزرگ ترکیه، یک مؤسسه مالی کوچک به شمار میرود. از این رو، ارزیابیها پیرامون میزان تأثیر عملی و راهبردی این اقدام بر ساختار مبادلات مالی خارجی ایران متفاوت است و مشخص نیست که آیا قطع همکاری این بانک بتواند مانعی بلندمدت و اساسی در چرخه تبادلات تجاری منطقه ایجاد کند یا صرفاً به تغییر مسیر کانالهای واسطهای منجر خواهد شد. مقامات رسمی دولت ترکیه هنوز به صورت عمومی موضع رسمی خود را درباره این تحریمها اعلام نکردهاند و بازارهای مالی منطقه واکنشهای بعدی آنکارا را دنبال میکنند.
بیشتر بخوانید:
تشدید بحران سوخت در ایران؛ گسترش صفهای طولانی و سردرگمی درباره سهمیهبندی بنزین
بررسی ابعاد بزرگترین تهاجم مالی واشنگتن و واکنش تهران در مرحله نهایی
