حسن روحانی، رئیسجمهور پیشین ایران، گفت اگر قرار است ایران ۲۰ سال دیگر هم به جنگ با قدرتهای بزرگ جهان ادامه دهد، باید ابتدا نظر مردم پرسیده شود.
وبسایتهای ایرانی شامگاه جمعه بخش تازهای از ویدئوهای دیدار روحانی با شماری از استانداران، معاونان استانداران و فرماندارانی را که در دوران دو دولت او فعالیت میکردند، منتشر کردند؛ دیداری که ۳۱ اوت گذشته برگزار شده بود.
لزوم پرسیدن نظر ایرانیان پیش از ادامه جنگ
روحانی در این دیدار گفت: «اگر مردم بگویند این را میپذیرند (جنگ با قدرتهای بزرگ)، بسیار خوب، راه را ادامه میدهیم. اما اگر مردم نپذیرند و راه دیگری به ما نشان دهند، آیا نباید آن را بپذیریم؟»
روحانی، بیآنکه از شخص یا مقام رسمی مشخصی نام ببرد، تأکید کرد: «هر کسی که در این کشور در هر سطحی مسئولیتی دارد، این مسئولیت را بهعنوان امانتی از مردم دریافت کرده است.»
روحانی افزود: «هیچکس از جانب خودش یا از جانب خدا حاکم نیست. مردم بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم رأی دادهاند و از طریق آرای آنان، قدرت و حکومت در اختیار افراد مختلف و در سطوح گوناگون قرار گرفته است.»
رئیسجمهور پیشین ایران در تأیید این دیدگاه، به آنچه «مشورت» پیامبر اسلام، محمد، توصیف کرد، اشاره کرد و گفت پیامبر «با مردم مشورت میکرد» و افزود: «آیا ما نباید آماده مشورت با مردم خود باشیم؟ با کسانی که این ولایت را به ما دادهاند؟»
این اظهارات روحانی چند ماه پس از جنگ آمریکا و ایران مطرح میشود؛ در حالی که ایران با فشارهای فزاینده اقتصادی و نظامی روبهرو است و گزارشهای تازه نشان میدهد تحریمها و محاصره صادرات نفت، فشار شدیدی بر اقتصاد ایران وارد کرده است.
افزایش دعوتها در ایران برای مذاکره با واشنگتن
روحانی اوایل سپتامبر جاری گفت پایان دادن به جنگ با ایالات متحده ضروری است و خواستار موفقیت مذاکرات شد. او همچنین گفت تنگه هرمز باید «پررونق» بماند و به گذرگاهی خالی از کشتی و تجارت تبدیل نشود.
روحانی همچنین از تجربههای پیشین سخن گفت که به گفته او، ایران در جریان آنها توانسته بود از ورود به جنگ مستقیم با ایالات متحده پرهیز کند. او آنچه را «چشمانداز راهبردی» خواند و به گفته خودش از سوی رهبری پیشین ایران برای جلوگیری از لغزش بهسوی یک رویارویی نظامی گسترده دنبال میشد، مطرح کرد؛ برخلاف وضعیت کنونی که تهران وارد تقابل نظامی مستقیم با واشنگتن شده و این امر به محاصره و فشارهای اقتصادی خفهکننده علیه ایران انجامیده است.
اظهارات روحانی همچنین همزمان با تغییر لحن رئیسجمهور مسعود پزشکیان بهسوی پایان دادن به جنگ مطرح میشود. پزشکیان ۲۳ اوت گذشته، در شرایط وخامت اقتصادی و فشارهای داخلی، خواستار پایان دادن «همین حالا» به جنگ با ایالات متحده شد؛ آن هم در حالی که نشانههایی از اختلافنظر در داخل حاکمیت درباره ادامه تقابل یا مذاکره وجود دارد.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران و رئیس هیئت مذاکرهکننده ایرانی با ایالات متحده، نیز پیشتر همراه با پزشکیان بر ضرورت مذاکره با واشنگتن تأکید کرده بود.
پزشکیان در ۲۶ اوت ۲۰۲۶ نیز خواستار پایان دادن به جنگ با ایالات متحده شد و تأکید کرد که «جنگ همیشه راهحل نیست و گرهی را که با دست میتوان باز کرد، نباید با دندان باز کرد.»
پزشکیان همچنین اوایل سپتامبر جاری گفت تهران آماده پاسخگویی به واشنگتن است، اگر طرف آمریکایی به توافق ژوئن پایبند بماند، و تأکید کرد که صلح به سود همه است.
در مجموع، اظهارات اخیر روحانی در چارچوب گفتمانی فزاینده در داخل ایران مطرح میشود که خواستار پایان دادن به جنگ و بازگشت به مذاکره است؛ هرچند تصمیم نهایی درباره جنگ و مذاکره همچنان به مراکز متعدد قدرت در داخل نظام ایران، از جمله «سپاه پاسداران» ایران، وابسته است.
- پس از ۱۳۴ کشته از آغاز سال؛ آیا سوریه میتواند انحصار سلاح را بازپس گیرد؟
- حمله به دانشجویان عراقی در ایران؛ داخل خوابگاه چه گذشت؟
- اجرای حکم اعدام در بهشهر و بازداشت گروهی شهروندان در اهواز
- موج تازه تحریمهای آمریکا علیه صنعت هوانوردی ایران
- توقیف گسترده اموال فعالان سیاسی و منتقدان به بهانه پروندههای امنیتی و جنگی
