تنشها در تنگه هرمز، یکی از حیاتیترین آبراههای جهان، به اوج خود رسیده است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در ۳ مه (۱۳ اردیبهشت) از آغاز “پروژه آزادی” برای کمک به تردد کشتیهای بیطرف در این تنگه خبر داد و در صورت حمله ایران به کشتیهای آمریکایی، جمهوری اسلامی را به “محو شدن از صفحه روزگار” تهدید کرد. این اظهارات، همزمان با گزارشهایی مبنی بر حملات و درگیریهای فزاینده، نگرانیها از وقوع یک درگیری گسترده را به شدت افزایش داده است.
https://truthsocial.com/@realDonaldTrump/posts/116517438678419639
“پروژه آزادی” و اقدامات نظامی آمریکا
با آغاز “پروژه آزادی”، سنتکام (فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا) بلافاصله اعلام کرد که نیروهای دریایی این کشور در حال عملیات در خلیج فارس هستند و از این پروژه پشتیبانی میکنند. دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، در ۴ مه (۱۴ اردیبهشت) به خبرنگاران گفت که در ۱۲ ساعت گذشته، با دهها کشتی و شرکت کشتیرانی تماس گرفته شده تا عبور از تنگه هرمز را آغاز کنند. وی تاکید کرد که دو کشتی تجاری با پرچم آمریکا با موفقیت از تنگه هرمز عبور کرده و به سمت مقصد خود در حرکتند. سنتکام همچنین اعلام کرد که شش قایق کوچک ایرانی را منهدم کرده و موشکهای کروز و پهپادهای شلیکشده از سوی ایران را رهگیری کرده است. کوپر به نیروهای ایرانی “به شدت توصیه” کرد که در جریان اجرای این عملیات از داراییها و تجهیزات نظامی آمریکا فاصله بگیرند. محاصره ایالات متحده علیه ایران، که مانع ورود یا خروج کشتیها از قلمرو این کشور میشود، همچنان برقرار و حتی فراتر از حد انتظار عمل کرده است.
واکنش و اقدامات ایران
در مقابل، سپاه پاسداران ادعای عبور موفقیتآمیز کشتیهای آمریکایی از تنگه هرمز را رد کرده و اعلام کرده است که از ۲۸ فوریه (۹ اسفند) سال گذشته، عملاً هیچ شناوری نتوانسته از این تنگه عبور کند. روابط عمومی ارتش جمهوری اسلامی نیز مدعی شد که با “اخطار قاطع و سریع” نیروی دریایی ارتش، از ورود ناوشکنهای آمریکایی به محدوده تنگه هرمز جلوگیری شده است. این در حالی است که سنتکام این ادعا را تکذیب کرده است.
خبرگزاری فارس به نقل از منابع خبری محلی در جنوب ایران، از “اصابت دو موشک به یک ناوچه نیروی دریایی آمریکا” خبر داد. خبرگزاریهای فارس و تسنیم گزارش دادند که این ناوچه پس از بیتوجهی به هشدار نیروی دریایی ارتش ایران و مورد اصابت موشک قرار گرفتن، “عقبگرد” کرده است. با این حال، سنتکام با انتشار پیامی این گزارش را تکذیب و اعلام کرد که “هیچ کشتی نیروی دریایی ایالات متحده مورد حمله قرار نگرفته است.” خبرگزاری تسنیم نیز با انتشار نقشهای، مدعی گسترش مناطق تحت کنترل ایران در نزدیکی تنگه هرمز شده است که شامل بنادر فجیره و خورفکان در امارات و همچنین سواحل امارت امالقیوین میشود.
حملات پهپادی و تشدید تنش در امارات
مقامات امیرنشین فجیره در امارات متحده عربی در ۴ مه (۱۴ اردیبهشت) اعلام کردند که “منطقه صنعتی نفت فجیره” پس از “حمله پهپادی با منشا ایران” دچار آتشسوزی شده است. در این حمله، سه تبعه هندی دچار جراحات خفیف شدند. وزارت دفاع امارات نیز پیشتر اعلام کرده بود که سه موشک شلیک شده از سوی ایران را بر فراز آبهای سرزمینی خود رهگیری کرده و موشک چهارم در دریا سقوط کرده است. این کشور این حملات را “تشدید خطرناک تنشها” توصیف کرده و حق خود را برای پاسخگویی محفوظ میداند. در همین حال، خبرگزاری صداوسیما به نقل از یک “منبع نظامی” جمهوری اسلامی نوشت که “ایران برنامهای برای هدف قرار دادن امارات نداشته است”.
از سوی دیگر، امارات در ۴ مه (۱۴ اردیبهشت) اعلام کرد که ایران دو پهپاد به سوی یک نفتکش وابسته به شرکت دولتی نفت ابوظبی (ادنوک) در تنگه هرمز شلیک کرده و این حمله را “دزدی دریایی” از سوی سپاه پاسداران ایران خوانده است. سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) نیز هشدار داد که یک نفتکش در ۷۸ مایلی شمال فجیره هدف “پرتابههایی با منشا نامشخص” قرار گرفته است. گزارشهای دیگری نیز حاکی از حمله چند شناور کوچک به یک کشتی باری بزرگ در تنگه هرمز، در فاصله ۱۱ مایلی سواحل ایران است.
رخدادهای ۴ مه (۱۴ اردیبهشت) خطرناکترین تشدید تنش از زمان آغاز آتشبس نامحدود سه هفته پیش (۸ آوریل / ۱۹ فروردین) بین آمریکا و ایران به شمار میرود. با وجود گزارشهای متناقض از سوی طرفین درگیر، واقعیت این است که تنگه هرمز اکنون به صحنه درگیریها و تهدیدات مستقیم تبدیل شده است. اظهارات تند ترامپ، حملات پهپادی، درگیریهای دریایی و واکنشهای متقابل، منطقه را در لبه پرتگاه یک درگیری گستردهتر قرار داده است. در این میان، کشورهای منطقه و قدرتهای جهانی با نگرانی عمیق وضعیت را رصد میکنند، در حالی که مسیر دیپلماسی بیش از هر زمان دیگری دشوار به نظر میرسد.
