هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، اعلام کرد که این کشور در چارچوب “پیمان دفاع جمعی مکه” در حال ارزیابی نحوه ارائه کمک‌های نظامی و پدافندی به پادشاهی عربستان سعودی برای دفع حملات شبه‌نظامیان حوثی مورد حمایت جمهوری اسلامی است، هرچند مشارکت آنکارا در هرگونه عملیات تهاجمی برون‌مرزی منتفی خواهد بود. وزیر امور خارجه ترکیه با تأکید بر ماهیت کاملاً بازدارنده و دفاعی این معاهده امنیتی سه‌جانبه که میان آنکارا، ریاض و اسلام‌آباد منعقد شده است، تصریح کرد که کارشناسان نظامی در حال حاضر ابعاد دقیق نیازمندی‌های عملیاتی عربستان سعودی را بررسی می‌کنند. این موضع‌گیری در پی تشدید تجاوزات پهپادی و موشکی حوثی‌های وابسته به سپاه پاسداران علیه اهداف غیرنظامی و زیرساخت‌های حیاتی در خاک عربستان اتخاذ شده است.
بر اساس گزارش اختصاصی خبرگزاری رویترز، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، در جریان یک نشست خبری مشترک با آنیتا اوربان، وزیر امور خارجه مجارستان، در شهر آنکارا خاطرنشان کرد که همکاری‌های نظامی پیش‌بینی‌شده بر تقویت سامانه‌های پدافند هوایی، عملیات جنگ الکترونیک و انتقال پشتیبانی‌های فنی متمرکز خواهد بود.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، با رد گمانه‌زنی‌ها درباره اعزام نیروی رزمی برای درگیری‌های زمینی گفت: “این یک توافق دفاعی است؛ هنگامی که یکی از کشورهای عضو پیمان مورد حمله قرار گیرد، شما در موضع دفاع در کنار آن می‌ایستید. این پیمان یک توافق تهاجمی نیست و ترکیه هرگز نیرویی برای انجام حمله به خاک کشوری دیگر اعزام نخواهد کرد.”
فعال‌سازی پیمان دفاعی مکه؛ همبستگی منطقه‌ای در برابر تجاوزات نیابتی تهران
پیمان دفاع مشترک مکه در مردادماه سال جاری توسط رهبران عالی‌رتبه سه کشور شامل عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در شهر مکه امضا شد؛ معاهده‌ای راهبردی که با الگوبرداری از اصل پنجم پیمان ناتو تصریح می‌کند هرگونه حمله مسلحانه به یکی از اعضا، به منزله تهاجم به تمامی کشورهای عضو تلقی خواهد شد. امضای این سند تاریخی نمایانگر تلاش قدرت‌های منطقه‌ای برای شکل‌دهی به یک ساختار بازدارندگی بومی در برابر تهدیدات ناشی از گروه‌های نیابتی رژیم ایران است. این پیمان در ماه‌های اخیر با برگزاری نشست‌های منظم سیاسی و امنیتی میان نمایندگان ارشد سه کشور وارد فازهای عملیاتی و اجرایی شده است.
در همین راستا، کمیته اجرایی این پیمان روز دوشنبه در شهر ریاض با حضور شاهزاده فیصل بن فرحان آل سعود، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، و محمد اسحاق‌دار، معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه پاکستان، تشکیل جلسه داد. وزرای حاضر در این نشست توافق کردند که تعهدات دفاع جمعی خود را بلافاصله وارد مرحله اجرایی کنند و تدابیر لازم را برای “استقرار سریع” قابلیت‌های نظامی مورد توافق در قلمرو عربستان به اجرا بگذارند. این شتاب عملیاتی واکنشی مستقیم به اقدامات تحریک‌آمیز شبه‌نظامیان حوثی است که با چراغ سبز تهران، امنیت پایدار خلیج فارس و تأسیسات غیرنظامی را آماج حملات خود قرار داده‌اند.
پشتیبانی فنی و پدافندی آنکارا بدون ورود به نبردهای زمینی یمن
ترکیه به عنوان دومین ارتش بزرگ در ساختار ائتلاف نظامی ناتو و دارنده صنایع دفاعی پیشرفته، ظرفیت‌های گسترده‌ای در حوزه سامانه‌های ضدهوایی، پهپادهای شناسایی و سامانه‌های راداری پیشرفته در اختیار دارد. دو مقام آگاه به خبرگزاری رویترز اطلاع دادند که کمک‌های ارسالی آنکارا به ریاض عمدتاً شامل ادوات پدافندی و مستشاران فنی برای خنثی‌سازی تهدیدات هوایی حوثی‌ها است. هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، در تشریح وضعیت میدانی جنگ یمن یادآور شد: “نیروهای وابسته به دولت قانونی یمن هم‌اکنون به نبرد در صحنه زمینی ادامه می‌دهند و عربستان سعودی از آنها حمایت می‌کند، اما نقش ترکیه صرفاً محدود به دفاع از حریم هوایی و تمامیت ارضی شرکای خود در پیمان خواهد بود.”
از منظر سازوکارهای حقوقی و داخلی، ارائه این کمک‌ها در مقطع فعلی در قالب توافقات دوجانبه نظامی دنبال می‌شود، چرا که متن کامل پیمان مکه هنوز به تصویب نهایی مجلس ملی کبیر ترکیه نرسیده است. هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، در این خصوص اعلام کرد که تدوین اسناد قانونی برای ارسال این معاهده به پارلمان در مراحل پایانی قرار دارد و دولت قصد دارد لایحه مربوطه را “در سریع‌ترین زمان ممکن” برای اخذ رأی اعتماد به نمایندگان ارائه کند. این پیگیری دیپلماتیک تعهد جدی آنکارا به حفظ ثبات شبه‌جزیره عربستان در برابر خرابکاری‌های برون‌مرزی جمهوری اسلامی را به تصویر می‌کشد.
کارزار ترور شبه‌نظامیان حوثی؛ هدف‌گیری زیرساخت‌های غیرنظامی و انرژی
تشدید اخیر درگیری‌ها در امتداد مرزهای جنوبی عربستان ناشی از تهاجمات موشکی و پهپادی متعددی است که گروه شبه‌نظامی حوثی علیه تأسیسات شهری، فرودگاه‌ها و مراکز انرژی به راه انداخته است. در تازه‌ترین رویدادها، منابع دفاعی سعودی از هدف قرار گرفتن یک پست انتقال برق در حومه مدینه خبر دادند؛ تأسیساتی که برق مسجد پیامبر را تأمین می‌کرد و اقدام حوثی‌ها خشم گسترده‌ای را در جهان اسلام برانگیخت. علاوه بر این، در پی حملات پهپادی به پایانه‌های فرودگاهی عربستان طی روزهای اخیر، دست‌کم ۳ غیرنظامی جان خود را از دست دادند که نشان‌دهنده جنایات کور این گروه علیه اهداف کاملاً غیرنظامی است.
دستگاه‌های اطلاعاتی غربی و منطقه‌ای بارها اسناد غیرقابل انکاری از ارسال محموله‌های تسلیحاتی، قطعات موشک‌های بالستیک، پهپادهای انتحاری و آموزش‌های فنی توسط نیروی قدس سپاه پاسداران به حوثی‌های یمن ارائه کرده‌اند. رژیم ایران با بهره‌گیری از حوثی‌ها به عنوان ابزار باج‌خواهی، می‌کوشد دامنه فشارهای امنیتی را در جغرافیای منطقه بگستراند تا توجه افکار عمومی را از ناکامی‌های عمیق داخلی و ضربات سنگین راهبردی به کانون حاکمیت خود در تهران منحرف سازد. شلیک مداوم این پرتابه‌ها به سمت مراکز جمعیتی نشان می‌دهد که حوثی‌ها صرفاً مجری نیات مخرب سران تهران برای برهم زدن موازنه‌های امنیتی خاورمیانه هستند.
ائتلاف دریای سرخ و انزوای راهبردی شبکه‌های وابسته به سپاه پاسداران
علاوه بر همکاری‌های زمینی و پدافندی، بعد دریایی ناامنی‌های ناشی از رفتارهای رژیم ایران و گروه‌های نیابتی‌اش نیز محور همکاری‌های جدید منطقه‌ای قرار گرفته است. ترکیه رسماً موافقت کرده است که به ائتلاف دریایی تحت رهبری عربستان سعودی برای تأمین امنیت دریانوردی در دریای سرخ و مقابله با راهزنی دریایی حوثی‌ها ملحق شود. اختلالات مداوم این شبه‌نظامیان در مسیر عبور و مرور کشتی‌های تجاری در باب‌المندب و دریای سرخ، زنجیره تأمین جهانی را دچار آسیب‌های گسترده کرده و اقدامات ائتلاف دفاعی جدید در پی اعاده آرامش به این معبرهای حیاتی بین‌المللی است.
هم‌گرایی نظامی ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان در قالب پیمان مکه، حامل پیامی بنیادین به سران جمهوری اسلامی است؛ مبنی بر اینکه تداوم استراتژی تروریسم نیابتی و تسلیح گروه‌های یاغی نه تنها به عقب‌نشینی کشورهای همسایه منجر نشده، بلکه زمینه‌ساز ایجاد ائتلاف‌های بازدارنده نظامی قدرتمند علیه تهران شده است. حاکمان ایران با اصرار بر فتنه‌انگیزی‌های منطقه‌ای از طریق حوثی‌ها، انزوای ژئوپلیتیک خود را بیش از هر زمان دیگری تسریع کرده‌اند. با استقرار شبکه‌های پدافندی پیشرفته و سامانه‌های هشدار سریع در خاک عربستان، توهم پیروزی از طریق شلیک کور پهپادها بیش از پیش رنگ خواهد باخت و خطای محاسباتی اتاق‌های جنگ سپاه پاسداران بار دیگر برای افکار عمومی جهان آشکار خواهد شد.
- سقوط تاریخی تراز دریای خزر به کمترین حد در ۵۰۰ سال گذشته؛ انفعال تهران در برابر بحران زیست‌محیطی شمال
- از هرمز تا باب‌المندب؛ عقب‌نشینی نفوذ ایران و احتمال ورود سوریه به پرونده یمن
- حفظ توان موشکی رژیم ایران در سایه وقفه حملات آمریکا؛ تهدید جنگ نامتقارن و باج‌خواهی منطقه‌ای
- دستاوردهای باب‌المندب، بحث درباره نقش آمریکا در یمن را داغ کرد
- «هرمز» میان دو روایت؛ آیا ایران کنترل این گذرگاه حیاتی را از دست داده است؟
