مذاکره‌کنندگان رژیم جمهوری اسلامی روز یکشنبه برای سومین روز پیاپی گفت‌وگوهای فشرده‌ای را با میانجی‌گران قطری در دوحه با هدف دستیابی به توافقی برای متوقف ساختن جنگ ویرانگر هشت‌ماهه ادامه دادند. بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز به نقل از منابع آگاه، این تحرکات شتابان دیپلماتیک در شرایطی صورت می‌گیرد که هراس از آغاز دور تازه‌ای از حملات کوبنده آمریکا و اسرائیل پس از برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر در ایالات متحده، سران تهران را فراگرفته است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اگرچه آغاز هرگونه عملیات تهاجمی جدید را تا پیش از برگزاری انتخابات منتفی دانسته، اما تاکید کرده است که کلیه گزینه‌های نظامی برای خلع سلاح اتمی رژیم روی میز باقی مانده است.
این دور از گفت‌وگوها در پایتخت قطر پس از بیش از ۱۲ ساعت مذاکرات مقدماتی هیئت قطری در تهران آغاز شد و به گفته مقامات دیپلماتیک، در هماهنگی و تماس مداوم با کاخ سفید پیش می‌رود. جمهوری اسلامی در حالی هیئت دیپلماتیک خود را روانه دوحه کرده است که هم‌زمان با تشدید باج‌خواهی‌های اتمی و تهدید کشورهای همسایه، می‌کوشد تا با ایجاد بن‌بست و جنگ روانی، زمان لازم را برای فرار از ضربات نظامی بخرد؛ رویکردی مخرب که بازار انرژی جهان را دستخوش بی‌ثباتی کرده و امنیت ترانزیت بین‌المللی را به گروگان گرفته است.
باج‌خواهی اتمی و تهدیدهای مجتبی خامنه‌ای در سایه هراس از حملات آمریکا
سران حکومت در واکنش به تنگ‌تر شدن حلقه محاصره و خطر آغاز مجدد بمباران‌ها، لفاظی‌های نظامی و تهدیدهای امنیتی خود را شدت بخشیده‌اند. مجتبی خامنه‌ای، رهبر جدید جمهوری اسلامی که پس از کشته شدن پدرش در نخستین روزهای جنگ همچنان در انظار عمومی ظاهر نشده، در بیانیه‌ای رسمی در کانال تلگرام خود به نیروهای مسلح دستور آماده‌باش داد.
خامنەای با تکرار ادعاهای پیشین تاکید کرد: “به هر سطح و نوعی از تهدید باید پاسخی فوری، کوبنده و بدون محدودیت جغرافیایی داده شود.” وی همچنین ادعا کرد که یگان‌های ارتش و سپاه پاسداران در سواحل خلیج فارس، تنگه هرمز، دریای عمان و مرزهای شمال‌غربی و جنوب‌شرقی در آمادگی کامل به سر می‌برند؛ ادعایی که ناشی از هراس حاکمیت از غافلگیری در برابر سامانه‌های تهاجمی غرب است.
هم‌زمان با این پیام‌ها، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، بار دیگر پرونده تسلیحات کشتار جمعی را به ابزار تهدید بدل ساخت. او فاش کرد که نهادهای حاکمیتی در تهران مشغول بررسی لغو فتوای منع ساخت سلاح اتمی در صورت ازسرگیری درگیری‌ها هستند. رضایی با اتخاذ موضعی سرسختانه مدعی شد تا زمانی که واشینگتن شروط تهران را نپذیرد، هیچ‌گونه مذاکره‌ای بر سر برنامه هسته‌ای صورت نخواهد گرفت. این تهدیدات اتمی در حالی از سوی مقامات جمهوری اسلامی مطرح می‌شود که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه رژیم، در گفت‌وگو با شبکه الجزیره اعلام کرد تهران طرح پیشنهادی میانجی‌گران قطری را رضایت‌بخش نمی‌داند و تنها طرح هفت‌روزه رژیم مبنی بر لغو یک‌جانبه محاصره دریایی و کنترل تهران بر تنگه هرمز را به عنوان راه‌حل بازگشایی این آبراهه به رسمیت می‌شناسد.
دیپلماسی در بن‌بست؛ اولتیماتوم واشینگتن در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای
در نقطه مقابل زیاده‌خواهی‌های حکومت ایران، دولت ایالات متحده بر حل ریشه‌ای تهدیدات هسته‌ای و برقراری امنیت کامل دریانوردی پای می‌فشارد. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در حاشیه نشست وزیران امور خارجه گروه بیست در شهر آتلانتا با اشاره به اینکه تماس‌های مستقیم و غیرمستقیم با تهران ادامه دارد، تصریح کرد که دونالد ترامپ هنوز تصمیمی برای آغاز موج جدید حملات نگرفته و مسیر دیپلماتیک را ترجیح می‌دهد، اما ارتش آمریکا آمادگی کامل دارد تا در صورت لزوم کار را به شیوه نظامی به سرانجام برساند. روبیو تاکید کرد: “آنچه رئیس‌جمهور بیان می‌کند، اعتمادبه‌نفس فوق‌العاده نسبت به این واقعیت است که در صورت نیاز به اقدام نظامی، توانایی اجرای کامل آن را داریم.”
از سوی دیگر، ارسال نامه‌ای از سوی جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، خطاب به محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، گمانه‌زنی‌های زیادی را درباره آزمودن آخرین روزنه‌های دیپلماتیک رقم زد. اگرچه روزنامه‌های نیویورک تایمز و وال‌استریت ژورنال این نامه را تلاشی برای ازسرگیری مذاکرات مستقیم دانستند، اما دونالد ترامپ این مکاتبه را کم‌اهمیت جلوه داد و اعلام کرد که این نامه صرفاً برای فراهم ساختن امکان ارسال محموله‌های دارویی به دست مردم ایران بوده است. این ناهمگونی در پیام‌ها نشان می‌دهد که واشینگتن پیش‌شرط هرگونه صلح پایدار را انهدام کامل اهرم‌های تهدیدآفرین اتمی حکومت می‌داند؛ مطالبه‌ای که ساختار حاکم بر ایران از پذیرش آن طفره می‌رود.
تکاپوی منطقه‌ای اسلام‌آباد؛ خوش‌بینی محتاطانه پاکستان در برابر کارشکنی‌ها
در میان بن‌بست کنونی، اسلام‌آباد نقش میانجی‌گر اصلی منطقه‌ای را بر عهده گرفته است. ارتش پاکستان در مصاحبه‌ای اختصاصی با خبرگزاری رویترز اعلام کرد که نسبت به فرایند میانجی‌گری میان ایران و ایالات متحده “خوش‌بین اما محتاط” است. سرلشکر احمد شریف چودری، سخنگو و مدیرکل روابط عمومی ارتش پاکستان، در پادگان راولپندی اظهار داشت که فیلدمارشال عاصم منیر، فرمانده کل ارتش پاکستان، طی ماه اکتبر دو بار به تهران سفر کرده است؛ سفرهایی که آخرین مورد آن روز دوشنبه به همراه شاهزاده خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی، و ابراهیم کالین، رئیس سازمان اطلاعات ترکیه، صورت گرفت. سخنگوی ارتش پاکستان تاکید کرد که تکرار این سفرها نشانه وجود نقاط امیدبخش است، هرچند “خرابکاران و فرصت‌طلبانی قدرتمند” وجود دارند که منافع خود را در تداوم جنگ می‌بینند.
این رایزنی‌های چهارجانبه در چارچوب “پیمان دفاع مشترک مکه” ارزیابی می‌شود که در ۷ اوت گذشته میان عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه منعقد شد و تصریح دارد حمله به هر یک از امضاکنندگان، به منزله حمله به همه اعضا تلقی خواهد شد. سرلشکر احمد شریف چودری با اشاره به اینکه در متن این پیمان منعی برای عضویت اعضای جدید وجود ندارد و تهران نیز در صورت پذیرش اصول امنیت دسته‌جمعی می‌تواند به آن بپیوندد، تاکید کرد که ارتش پاکستان به طور مطلق متعهد به دفاع از خاک پادشاهی سعودی و حرمین شریفین در مکه و مدینه است، هرچند در درگیری‌های داخلی یمن دخالتی نخواهد داشت. این مرزبندی آشکار نشان می‌دهد که همسایگان قدرتمند ایران، با وجود تمایل به تنش‌زدایی، هرگز تسلیم ماجراجویی‌های موشکی نیروهای نیابتی تهران نخواهند شد.
بن‌بست هشت‌ماهه جنگ و آینده مبهم رژیم در لبه پرتگاه
با نزدیک شدن به روزهای پایانی منتهی به انتخابات آمریکا، جنگ هشت‌ماهه خاورمیانه به حساس‌ترین مقطع خود رسیده است. محاسبات رژیم تهران که گمان می‌کرد با تهدید به شلیک موشک به پایگاه‌های آمریکایی و اهداف اسرائیلی در کشورهای همجوار می‌تواند ماشین جنگی غرب را متوقف کند، حاصلی جز نابودی صادرات نفت، انزوای مطلق سیاسی و تورم ویرانگر داخلی نداشته است. طرح‌های پیشنهادی پیشین میانجی‌گران قطری مبنی بر اعتمادسازی روزانه در قالب برنامه‌ای هفت‌روزه نیز به دلیل انعطاف‌ناپذیری ایدئولوژیک حاکمیت به دیوار بن‌بست خورده است.
کارشناسان امنیتی بر این باورند که فرصت رژیم جمهوری اسلامی برای انتخاب میان عقب‌نشینی از غنی‌سازی تسلیحاتی یا رویارویی با ضربات همه‌جانبه نظامی به سرعت در حال پایان است. اصرار چهره‌های افراطی بر تغییر دکترین هسته‌ای و خروج ذخایر اورانیوم از دسترس بازرسان، تنها عزم واشینگتن و متحدان منطقه‌ای‌اش را برای پایان دادن به این کانون بحران تقویت کرده است. با پایان یافتن رای‌گیری در ایالات متحده، سران تهران در برابر واقعیتی گریزناپذیر قرار خواهند گرفت: جایی که نه لفاظی‌های مجتبی خامنه‌ای در شبکه‌های اجتماعی و نه تهدیدهای اتمی محسن رضایی نخواهد توانست مانع از پرداخت بهای سنگین دهه‌ها تروریسم و تخریب امنیت منطقه‌ای شود.
- مذاکرات دوحه در بن‌بست؛ هراس رژیم تهران از پایان مهلت انتخابات آمریکا
- از چین و روسیه تا اروپا؛ سپاه پاسداران چگونه زرادخانه خود را ساخت؟
- تشدید بی‌سابقه تنش‌ها: ایران نهادهای نظامی و اطلاعاتی بریتانیا را ‘متخاصم’ و ‘تروریستی’ نامید
- ترامپ: ایران به دنبال توافق است، اما “کوه کلنگ” در ۱۰ دقیقه قابل نابودی است
- تشدید فشارهای قضایی در ایران؛ از احکام اعدام جدید تا توقیف اموال مراکز فرهنگی
