در آخرین تحولات مربوط به تنش‌های هسته‌ای میان ایران و اسرائیل، یوسی کوهن، رئیس پیشین سازمان اطلاعات و عملیات ویژه اسرائیل (موساد)، در روز ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ (۱۱ اوت ۲۰۲۶) مدعی شد که نیروهای تحت امر این سازمان بارها از تاسیسات غنی‌سازی فردو در ایران بازدید کرده‌اند تا شناخت دقیقی از این مجموعه به دست آورند.
کوهن که در جریان سخنرانی در نشست مجمع الجلیل در شهر صفد سخن می‌گفت، از ارائه هرگونه جزئیات درباره زمان، شیوه یا ماهیت این بازدیدها خودداری کرد؛ موضوعی که سبب شده است راستی‌آزمایی مستقل این ادعا در حال حاضر غیرممکن باشد. این اظهارات جنجالی در شرایطی مطرح می‌شود که تنش‌های نظامی و دیپلماتیک در منطقه همچنان در سطحی بالا ادامه دارد.
ابهام در ابعاد و شیوه نفوذ اطلاعاتی موساد
به گزارش رسانه‌های اسرائیلی از جمله وای‌نت، جروزالم‌پست و تایمز اسرائیل، ادعای تازه رئیس پیشین موساد بازتاب وسیعی در محافل خبری داشته است. با این حال، کارشناسان نظامی و اطلاعاتی به ابهام‌های جدی در خصوص ماهیت این اظهارات اشاره می‌کنند. مشخص نیست که منظور کوهن از «بازدیدهای مکرر»، نفوذ فیزیکی و حضور مستقیم مأموران در اعماق زمین و داخل این مجتمع امنیتی بوده یا اینکه این ادعا صرفاً به پایش الکترونیک، تصویربرداری‌های هوایی دقیق، نفوذ از طریق منابع انسانی یا روش‌های نفوذ سایبری اشاره دارد. تا این لحظه هیچ سند رسمی، گزارش دولتی یا تاییدیه مستقلی برای تایید فرضیه حضور فیزیکی عوامل اطلاعاتی اسرائیل در داخل مجموعه فردو منتشر نشده است. تاسیسات فردو به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه و ساختار مستحکم خود در دل کوه‌های نزدیک قم، همواره تحت شدیدترین تدابیر پدافندی و امنیتی قرار داشته و نفوذ به آن از چالش‌های بزرگ اطلاعاتی به شمار می‌رود.
پیامدهای حمله نظامی سال گذشته و رویاهای کوهن
بخش دیگری از سخنرانی کوهن به ستایش عملیات نظامی ارتش ایالات متحده علیه تاسیسات هسته‌ای ایران اختصاص داشت. رئیس پیشین موساد بمباران این سایت را «تحقق تمامی رویاهای خود» توصیف کرد. اشاره او به حملات هوایی ۱ تیر ۱۴۰۴ (۲۲ ژوئن ۲۰۲۵) است که در جریان جنگ ۱۲ روزه رخ داد. در این عملیات، نیروهای ارتش ایالات متحده با استفاده از بمب‌افکن‌های پنهان‌کار بی-۲ و بمب‌های سنگرشکن غول‌پیکر خود، سه مرکز هسته‌ای ایران در فردو، نطنز و اصفهان را هدف قرار دادند.
با این حال، ارزیابی میزان خسارت‌های واقعی ناشی از این حملات همچنان مورد اختلاف است. به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، در حالی که مقامات اسرائیلی و آمریکایی پس از حمله بر ویرانی گسترده این مراکز راهبردی تاکید داشتند، سازمان انرژی اتمی ایران در بیانیه‌های خود اعلام کرد آسیب‌های وارد شده محدود بوده و تجهیزات اصلی پیش از آغاز بمباران به نقاط امن انتقال یافته بود.
چالش‌های غنی‌سازی ۶۰ درصدی و ذخایر اورانیوم
موضوع میزان ذخایر هسته‌ای ایران و میزان غنی‌سازی آن‌ها نیز از دیگر محورهای اصلی اظهارات کوهن در صفد بود. او با تعدیل مواضع تند معمول ادعا کرد که «اورانیوم غنی‌شده با غلظت ۶۰ درصد هنوز فاصله زیادی با بمب اتمی دارد». این تحلیل با ارزیابی‌های فنی برخی نهادهای علمی جهان مغایرت دارد. به گزارش وب‌سایت خبری رویا نیوز، دیوید آلبرایت، رئیس موسسه علم و امنیت بین‌المللی، پیش‌تر تصریح کرده بود که اورانیوم غنی‌شده ۶۰ درصدی را می‌توان در یک بازه زمانی کوتاه چند هفته‌ای یا حتی چند روزه به اورانیوم ۹۰ درصدی با درجه تسلیحاتی تبدیل کرد.
علاوه بر این، سرنوشت حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده با غلظت بالا که پیش از حمله در این تاسیسات نگهداری می‌شد، همچنان نامشخص است. به گزارش روزنامه تایمز اسرائیل، برخی منابع اسرائیلی معتقدند این ذخایر در جریان حملات سال گذشته در زیر آوار مدفون شده است، در حالی که گزارش‌های دیگری مدعی هستند که ایران توانسته است پیش از تخریب، بخشی از این ذخایر را به کوه کلنگ منتقل کند؛ ادعاهایی که از سوی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به صورت مستقل تایید نشده است.
سابقه افشاگری‌های جنجالی رئیس سابق موساد
یوسی کوهن که در فاصله سال‌های ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۰ (۲۰۱۵ تا ۲۰۲۱ میلادی) ریاست موساد را بر عهده داشت، پیش از این نیز سابقه طولانی در علنی کردن عملیات‌های اطلاعاتی اسرائیل داشته است. او مدت کوتاهی پس از بازنشستگی، در یک مصاحبه کم‌سابقه با برنامه مستند «اودا» در شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل، جزئیات دقیقی از عملیات‌های نفوذ به خاک ایران را افشا کرد. وی در آن زمان به تشریح چگونگی سرقت آرشیو هسته‌ای ایران از انباری در منطقه تورقوزآباد تهران در سال ۱۳۹۷ (۲۰۱۸ میلادی)، دخالت در خرابکاری‌های تاسیسات نطنز و ترور محسن فخری‌زاده، دانشمند ارشد هسته‌ای ایران در ۷ آذر ۱۳۹۹ (۲۷ نوامبر ۲۰۲۰) پرداخت که در جریان یک حمله مسلحانه در جاده دماوند کشته شد.
تلاش برای جلب توجه افکار عمومی در اسرائیل
کارشناسان رسانه‌ای و ناظران سیاسی بر این باورند که سابقه کوهن در طرح ادعاهای عمومی نشان می‌دهد اظهارات جدید او درباره «بازدیدهای مکرر مأموران از فردو»، فراتر از یک واقعیت تاییدشده میدانی، می‌تواند تلاشی برای تقویت جایگاه سیاسی او در داخل اسرائیل باشد. کوهن که از چهره‌های نزدیک به بنیامین نتانیاهو به شمار می‌رود، بارها از تمایل خود برای ورود به دنیای سیاست اسرائیل سخن گفته است.
بیشتر بخوانید:
از تهدید به نابودی «کوه کلنگ» تا هشدار «نبرد چشم در چشم»؛ بررسی تقابل جدید واشینگتن و تهران
تنش در اعماق زاگرس؛ کوه کلنگ، کانون جدید مناقشه میان واشینگتن و تهران
به گزارش خبرگزاری فرانسه، این مقام پیشین اطلاعاتی همواره تلاش کرده است تا با برجسته کردن نقش خود در عملیات‌های ضد ایرانی و پرونده‌های راهبردی مانند توافق‌های ابراهیم، خود را به عنوان یکی از رهبران آینده جریان راست‌گرا مطرح سازد. بنابراین، ادعاهای اخیر او بدون ارائه شواهد ملموس نباید به عنوان یک گزاره اطلاعاتی قطعی پذیرفته شود. مراجع بین‌المللی نظیر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همچنان تنها منابع معتبر برای راستی‌آزمایی فنی فعالیت‌های هسته‌ای به شمار می‌روند.
