در تازهترین تحول رخداده در روز سهشنبه ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۶ (۳۰ تیر ۱۴۰۵)، گزارشهای رسمی حاکی از آن است که دامنه اعتراضهای معیشتی و صنفی در ایران گسترش یافته است. بر اساس گزارش خبرگزاری کار ایران (ایلنا)، کارزار اعتراضی بازنشستگان شرکت مخابرات ایران برای حفظ بیمه تکمیلی درمان و بازگرداندن مزایای رفاهی کاهشیافته، تا امروز به امضای ۵ هزار و ۳۳۲ نفر رسیده است.
این کارزار سراسری درست یک روز پس از برگزاری دستکم ۷ تجمع صنفی پر سر و صدا در استانهای تهران، کرمانشاه، اصفهان و کردستان به راه افتاد. این رویدادها نشان میدهند که مطالبات مرتبط با معیشت، مسکن و شغل، همزمان با تداوم فشارهای اقتصادی و سیاسی در کشور، نه تنها فروکش نکرده بلکه ابعاد جدیتری به خود گرفته است.
تقابل در وزارت علوم؛ تضاد مطالبات کارمندان و استادان
بر پایه گزارش خبرگزاری حقوق بشری هرانا، روز دوشنبه ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۹ تیر ۱۴۰۵)، کارمندان دانشگاههای مختلف کشور با حضور در پایتخت، مقابل ساختمان وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تجمع کردند. تجمعکنندگان با صدور بیانیهای خواستار افزایش «عدد مبنا» و «ضریب مدرک تحصیلی» کارکنان، همتراز با تغییرات اخیر حقوق اعضای هیئت علمی شدند. شورای صنفی کارمندان دانشگاهها در این بیانیه اعلام کرد نزدیک به یک سال برای برگزاری جلسه با وزیر علوم و معاونان او تلاش کرده، اما این درخواستها بینتیجه مانده است. معترضان مدعی هستند در برخی دانشگاهها، کارمندان منتقد با تهدید، توبیخ یا برکناری از مسئولیتهای اداری روبهرو شدهاند.
در سوی مقابل، فعالان صنفی اعضای هیئت علمی دانشگاهها ادعاهای مطرحشده درباره اختلاف فاحش و ۴ تا ۵ برابری حقوق استادان نسبت به کارمندان را رد کردند. به گزارش خبرگزاری ایلنا، این فعالان معتقدند افزایش حقوق استادان متناسب با مرتبه علمی، سابقه پژوهشی و محل خدمت آنها تعیین میشود و مقایسه دستمزد یک استاد باسابقه با یک کارمند تازهاستخدام، ارزیابی درستی از تفاوتهای دستمزدی به دست نمیدهد.
یک سال بیحقوقی؛ هشتمین تجمع استادان دانشگاه فرهنگیان
در تجمعی دیگر در تهران، گروهی از استادان دانشگاه فرهنگیان که به طور اجباری بازنشسته یا اخراج شدهاند، مقابل وزارت آموزشوپرورش تجمع کردند. بر اساس گزارش خبرگزاری ایلنا، این هشتمین تجمع اعتراضی این استادان در یک سال گذشته است. آنان میگویند با پایان تیر ۱۴۰۵، قطع حقوقشان وارد دوازدهمین ماه خود میشود.
معترضان تأکید دارند که با وجود نامهها و مصوبات صریح کمیسیونهای تخصصی مجلس شورای اسلامی از جمله کمیسیون آموزش، کمیسیون اصل ۹۰، معاونت حقوقی ریاستجمهوری و نمایندگان مجلس مبنی بر غیرقانونی بودن این اقدام، وزارت آموزشوپرورش تاکنون هیچ گام مؤثری برای بازگشت به کار آنان برنداشته است. به گفته نمایندگان معترضان، این تصمیمات بر زندگی معیشتی حدود ۴۰۰ خانواده سایه افکنده، اما واکنش مناسبی از سوی مسئولان دیده نشده است.
اعتراضات چهارگانه؛ طنین صدای بازنشستگان مخابرات
همزمان با این تجمعات، بازنشستگان شرکت مخابرات ایران در شهرهای اصفهان، کرمانشاه، سنندج و بیجار دست به تجمع کردند. به گزارش خبرگزاری هرانا، پرداخت معوقات مزدی بر اساس آییننامه رفاهی سال ۱۳۸۹ (سند ۲۴/۸۹) و برطرف شدن مشکلات بیمه تکمیلی درمان، از اصلیترین مطالبات این معترضان بوده است.
اعتراضهای میدانی روز گذشته، امروز به یک کارزار بزرگ امضا تبدیل شد. امضاکنندگان بر این باورند که حذف تدریجی مزایای رفاهی و تغییر ساختار بیمه تکمیلی درمان، سلامت و معیشت بازنشستگان را به خطر انداخته است. آنان از مدیریت شرکت مخابرات خواستهاند تا روند تصمیمگیریهای یکجانبه را متوقف کرده و مطالبات قانونی آنان را بپردازد.
بلاتکلیفی ۱۵ ساله؛ پرسنل هوانیروز ارتش در صف مسکن
در همین حال، در استان کرمانشاه، گروهی از کارکنان شاغل و بازنشستگان هوانیروز ارتش مقابل ساختمان استانداری تجمع کردند. به گزارش بخش فارسی صدای آمریکا، این معترضان اعلام کردند که در سال ۲۰۱۱ میلادی (۱۳۹۰ شمسی) با تشکیل تعاونی مسکن هوانیروز و پرداخت مبالغ مشخص اقدام به خرید زمین کردند، اما با گذشت نزدیک به ۱۵ سال، ساختوساز خانهها هنوز آغاز نشده است. معترضان میگویند با وجود اخذ تمامی مجوزهای اداری لازم، هیچ دستگاهی مسئولیت آغاز پروژه را نمیپذیرد و زندگی خانوادههای آنان در بلاتکلیفی کامل به سر میبرد.
حاشیه اما در متن؛ داستان محرومیت کارگران در چابهار
اگرچه شهرهای بلوچستان در روز دوشنبه شاهد تجمع نبودند، اما بررسی وضعیت معیشتی نیروی کار در این منطقه نشاندهنده عمق بحران معیشتی است. به گزارش خبرگزاری ایلنا، کارگران شرکتی شهرداری چابهار با تأخیرهای طولانیمدت در پرداخت حقوق، عدم واریز اضافهکار و اختلال در پوشش بیمه تأمین اجتماعی دستوپنجه نرم میکنند. این کارگران میگویند حتی در زمان بروز حوادث و حملات، پا به پای نیروهای امدادی فعالیت میکنند، اما هیچ حق سختی کار یا مزایای ویژهای دریافت نمیکنند.
این چالشهای کارگری در شرایطی رخ میدهد که آمارهای رسمی مرکز آمار ایران، نرخ بیکاری سیستانوبلوچستان را در بهار ۲۰۲۵ میلادی (۱۴۰۴ شمسی) ۱۰.۵ درصد اعلام کرده است که اختلاف معناداری با میانگین کشوری ۷.۳ درصدی دارد. این موضوع در کنار کمبودهای شدید زیرساختی مانند آب پایدار رخ میدهد؛ جایی که بر اساس گزارش خبرگزاری ایرنا، اگرچه طرحهای آبرسانی به ۲۴۲ روستا با جمعیت ۷۰ هزار نفر در ۲۹ مه ۲۰۲۶ (۸ خرداد ۱۴۰۵) به بهرهبرداری رسیده، اما شهرستانهایی مانند سرباز همچنان با مشکلات جدی در حوزه آب پایدار دستبهگریبان هستند.
خیابان به عنوان آخرین پناهگاه؛ نگاهی به آمارهای سراسری
تجمعات روزهای اخیر نشاندهنده یک بحران ساختاری عمیق در مناسبات کار و معیشت در ایران است. بر پایه گزارش سالانه خبرگزاری هرانا، در سال ۱۴۰۴ شمسی دستکم ۲ هزار و ۵۵۱ تجمع اعتراضی در سراسر ایران به ثبت رسیده است که از این میان، ۷۲۴ مورد اعتراض کارگری و ۷۵۷ مورد اعتراض صنفی بوده است. این ارقام نشان میدهند که مسائل معیشتی، مسکن، حقوق و بیمه دیگر به یک صنف یا جغرافیا محدود نیست، بلکه به عنوان یک مطالبه راهبردی ملی، اقشار گوناگون جامعه را از مدارس و دانشگاهها گرفته تا پادگانها و ادارهها به خیابانها کشانده است.
