برنامه «پاداش برای عدالت» وابسته به وزارت خارجه آمریکا برای اطلاعاتی که به روشن شدن جزئیات ربایش و بازداشت لیلا شویکانی، شهروند سوریآمریکایی، کمک کند، تا ۵ میلیون دلار پاداش تعیین کرد. او در سال ۲۰۱۶ به دست رژیم اسد بازداشت شد.
اعلام این پاداش، سالها پس از ثبت رسمی مرگ شویکانی، بار دیگر توجهها را به پرونده او جلب کرد. جزئیات بازداشت او و هویت مسئولان آنچه بر او گذشته، همچنان موضوع تحقیقات آمریکا است.
لیلا شویکانی کیست؟
بر اساس اطلاعاتی که شبکه حقوق بشر سوریه در بیانیهای در مارس ۲۰۱۹ ثبت کرده است، لیلا محمد علی شویکانی، مهندس سوری که تابعیت آمریکا را نیز داشت، در سال ۱۹۹۰ در آمریکا به دنیا آمد. او اصالتاً اهل دمشق بود و در محله مشروع دمر زندگی میکرد.

شویکانی در رشته مهندسی فناوری اطلاعات در دانشگاه بینالمللی عربی در سوریه تحصیل کرد و در سال ۲۰۱۲ فارغالتحصیل شد. بنا بر روایتی که یکی از آشنایانش در سال ۲۰۱۸ منتشر کرد، او در اعتراضات دانشجویی سال ۲۰۱۲ این دانشگاه شرکت داشت و به دلیل فعالیتهایش، نهادهای امنیتی از او بازجویی کردند و او را به اخراج از دانشگاه تهدید کردند.
بر اساس مستندات منتشرشده از سوی اتحادیه دانشجویان آزاد سوریه، این دانشگاه در آوریل همان سال شاهد اعتراضات دانشجویی بود و نیروهای امنیتی برای سرکوب این اعتراضات وارد عمل شدند. این مستندات از ضربوشتم و بازداشت دانشجویان در محوطه دانشگاه خبر میدهد.
به گفته برنامه «پاداش برای عدالت»، شویکانی در سال ۲۰۱۵ برای مشارکت در کمکرسانی بشردوستانه به غیرنظامیان در غوطه شرقی در حومه دمشق، به سوریه سفر کرد. این منطقه در آن زمان تحت کنترل گروههای مخالف رژیم بشار اسد بود.
در آن دوره، نهادهای امنیتی وابسته به رژیم در چارچوب تلاشهای رژیم برای بازپسگیری کنترل منطقه، در آنجا فعالیت میکردند. این برنامه آمریکایی میگوید این نهادها حقوق غیرنظامیان را نقض کردهاند و در شبکه زندانهای سازمان اطلاعات نیروی هوایی، شماری از افراد بازداشت و شماری دیگر ناپدید شدهاند. تعدادی از بازداشتشدگان نیز در این زندانها جان باختهاند.
بر اساس مستندات شبکه حقوق بشر سوریه، نیروهای رژیم پیشین سوریه در ۱۹ فوریه ۲۰۱۶ شویکانی را بازداشت کردند. به گفته این برنامه آمریکایی، او حدود ده ماه در بازداشت بود و در این مدت، پیش از ارجاع پروندهاش به دادگاه نظامی، شکنجه شد.
این برنامه احتمال میدهد که مقامهای رژیم، شویکانی را در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۶ در زندان نظامی صیدنایا اعدام کرده باشند. در اطلاعیه آمریکا از دو مسئول پیشین دستگاههای رژیم، جمیل حسن، رئیس اداره اطلاعات نیروی هوایی، و سرتیپ عبدالسلام فجر محمود، رئیس زندان، نام برده شده است. بر اساس این اطلاعیه، هر دو همچنان آزادند و احتمالاً اطلاعات مهمی درباره شویکانی و دیگر بازداشتشدگانی دارند که در شبکه زندانهای اطلاعات نیروی هوایی ناپدید شده، شکنجه شده یا به قتل رسیدهاند.
گواهی فوت، حدود دو سال پس از بازداشت
به اعلام شبکه حقوق بشر سوریه، خانواده شویکانی در ۱۸ نوامبر ۲۰۱۸ با مراجعه به اداره ثبت احوال دمشق، گواهی فوت او را دریافت کردند. در این گواهی، تاریخ مرگ او ۲۸ دسامبر ۲۰۱۶، یعنی حدود ده ماه پس از بازداشتش، ثبت شده بود.

این شبکه در بیانیهای که در ۱۹ مارس ۲۰۱۹ منتشر کرد، گفت مقامهای رژیم، با وجود ثبت مرگ شویکانی در اسناد ثبت احوال، مسئولیت قتل او را نپذیرفتهاند.
این شبکه افزود که خانواده او، به دلیل زندگی در منطقهای تحت کنترل نیروهای رژیم سوریه و ترس از پیگرد امنیتی، نتوانستند شکایت کنند.
این شبکه توضیح داد که در چارچوب پیگیری پروندههای بازداشتشدگان و قربانیان ناپدیدسازی قهری، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور اعدامهای فراقضایی را در جریان پرونده شویکانی قرار داده است.
برنامه «پاداش برای عدالت» در اطلاعیه آمریکا اعلام کرد که «برای اطلاعاتی که به روشن شدن جزئیات ربایش و بازداشت غیرقانونی» شویکانی منجر شود، «تا ۵ میلیون دلار پاداش در نظر گرفته است». این برنامه از افرادی که درباره این پرونده اطلاعاتی دارند خواسته است با آن تماس بگیرند و جزئیات یا اسنادی را که میتواند به روشن شدن شرایط بازداشت او کمک کند، در اختیارش بگذارند.
- لیلا شویکانی کیست که واشنگتن برای اطلاع از سرنوشتش ۵ میلیون دلار جایزه میدهد؟
- جهش ۶۹ درصدی رهن پیشنهادی در تهران؛ شکاف آمارهای رسمی و واقعیت بازار اجاره در سایه ضعف نظارت
- تشدید تنشها در جنوب ایران و خلیج فارس؛ تقابل محدود در سایه ابهام اطلاعاتی و دیپلماسی
- پیامدهای محاصره دریایی و وضعیت «نه جنگ و نه صلح» بر اقتصاد ایران
- هشدار قاطع واشنگتن در پی افشای طرح تروریستی رژیم ایران؛ تهدید بمب کثیف و سوءقصد پهپادی علیه مقامات ارشد آمریکا

