یک کارزار فشرده و تهاجمی دیپلماتیک از سوی وزارت خزانهداری آمریکا، آخرین روزنههای ارتباطی جمهوری اسلامی با اقتصاد بینالمللی را مسدود کرده و رژیم تهران را در انزوایی مرگبار قرار داده است. بر اساس گزارش تحقیقی روزنامه والاستریت ژورنال در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶، جاناتان برک، دستیار وزیر خزانهداری آمریکا در امور تامین مالی تروریسم، در یک سفر محرمانه و چندمرحلهای به پایتختهای خاورمیانه و اروپا، هشداری قاطع به شرکای تجاری ایران ابلاغ کرد: “یا با تهران تجارت میکنید یا با واشینگتن.” این فشار تجاری کارساز بوده و طی چند روز گذشته، خطوط هوایی جمهوری اسلامی از مسیرهای حیاتی منطقه اخراج شده و بزرگترین بانکهای تجاری حکومت در امارات متحده عربی و ترکیه متوقف شدهاند.
موفقیت چشمگیر این کارزار ناشی از بیاعتمادی فزاینده کشورهای حوزه خلیج فارس به رژیم ایران در پی اقدامات مخرب ماههای اخیر است. حملات سپاه پاسداران به زیرساختهای انرژی در امارات، گروگانگیری خطوط کشتیرانی در تنگه هرمز که معبر یکپنجم نفت جهان است، و تاختوتاز حوثیهای وابسته به تهران در تنگه بابالمندب و حمله به تاسیسات نفتی عربستان سعودی، کشورهای منطقه را به همکاری با واشینگتن مصمم کرده است. واشینگتن حتی با وجود امتیازدهیهای دیپلماتیک رژیم، از جمله پیشنهاد آتشبس هفتروزه برای دریافت تنفس اقتصادی، استراتژی سرسختانه خود را بدون عقبنشینی ادامه میدهد.
شکست سنگین راهبرد منطقهای؛ سقوط دومینووار خطوط هوایی و بانکهای رژیم
نایجل کوشنر، وکیل بریتانیایی و کارشناس تحریمهای ایران که دو دهه سابقه مشاوره در حوزه تحریمها را دارد، تاکید کرد هرگز چنین فشار خردکنندهای را بر بخشهای بانکی و هوانوردی ایران ندیده است. نایجل کوشنر، وکیل بریتانیایی و کارشناس تحریمهای ایران، تصریح کرد: “آمریکا ظرف چند هفته تاثیری به مراتب فراتر از کارزارهای طولانیمدتی که از سال ۲۰۱۰ آغاز شده بودند، بر جای گذاشته است.” در همین حال، جاناتان برک، دستیار وزیر خزانهداری آمریکا در امور تامین مالی تروریسم، اعلام کرد کاسه صبر جامعه جهانی پس از ۵۰ سال بحرانآفرینی ایران لبریز شده و شرکای تجاری فوریت قطع همکاری با تهران را کاملا جدی گرفتهاند.
نخستین ضربه این تور دیپلماتیک در عمان فرود آمد؛ کشوری که سالها به عنوان کانال میانجیگری میان تهران و غرب عمل میکرد، اما در پی هشدارهای دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ناچار به بازنگری شد. جاناتان برک، دستیار وزیر خزانهداری آمریکا در امور تامین مالی تروریسم، با رصد مستقیم پروازهای شرکت ماهان در حین مذاکرات با مقامات عمانی، بر مسدودسازی این شرکت وابسته به سپاه پاسداران که ابزار انتقال سلاح و نیرو است، پافشاری کرد. در نتیجه، مسقط ظرف یک هفته پروازهای ماهان را متوقف نمود و سپس تمامی خطوط هوایی جمهوری اسلامی را از ورود به حریم هوایی خود منع کرد.
قطع شاهراههای تنفسی در امارات و ترکیه؛ ضربه مهلک به کانالهای ارزی
امارات متحده عربی که سالها به عنوان حیاط خلوت دور زدن تحریمها و مجرای اصلی دسترسی مالی تهران به نظام جهانی عمل میکرد، ضربهای کوبنده به ساختار تجاری رژیم وارد ساخت. جاناتان برک، دستیار وزیر خزانهداری آمریکا در امور تامین مالی تروریسم، در دیدار با مقامات اماراتی بر برخورد با شعبه یک بانک مصری همکار با ایران تاکید کرد. بلافاصله پس از این مذاکرات، ابوظبی فعالیت شعب بانک ملی ایران، بزرگترین بانک تجاری جمهوری اسلامی، را در تمام تراکنشهای مرتبط با ایران ممنوع کرد و به موازات آن، تمامی پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایران را به حالت تعلیق درآورد.
مصطفی پاکزاد، واسطه مالی پیشین معاملات ایران، درباره ابعاد فلجکننده این توقف بانکی در امارات خاطرنشان کرد: “این اقدام عملا لولهکشی و رگهای حیاتی تجارت خارجی ایران را قطع میکند.” همزمان ترکیه نیز به عنوان دیگر کانال کلیدی تهران، پروازهای ماهان را لغو کرد و مجوز فعالیت بانک ملت، یکی از بزرگترین بانکهای خصوصی ایران و شریان اصلی تسویه مبادلات تجاری دو کشور را باطل ساخت. این اقدامات هماهنگ نشان داد که دیپلماسی جمهوری اسلامی در حفظ کوچکترین کانالهای تنفسی در کشورهای همسایه به بنبست کامل رسیده است.
گسترش حلقه محاصره به ۵۰ کشور؛ از قفقاز تا قلب مالی لندن
میدان مانور وزارت خزانهداری آمریکا به خاورمیانه محدود نماند و دیپلماتهای آمریکایی تاکنون با بیش از ۵۰ کشور جهان دیدار کردهاند. این تلاشها کشورهایی نظیر گرجستان و جمهوری آذربایجان را نیز وادار کرد تا حریم هوایی و خدمات فرودگاهی خود را به روی ناوگان هوایی جمهوری اسلامی ببندند. هرچند شرکت ماهان پروازهایی محدود به مقاصد روسیه و چین، دو شریک بزرگ سیاسی حکومت را حفظ کرده، اما واشینگتن کسبوکارهای وابسته به تهران در این دو کشور را نیز هدف تحریم قرار داده و آینده این خطوط را در چارچوب مذاکرات کلان کاخ سفید دنبال میکند.
جاناتان برک، دستیار وزیر خزانهداری آمریکا در امور تامین مالی تروریسم، ماموریت دوهفتهای خود را در لندن و با دیدار با مقامات وزارت خارجه و خزانهداری بریتانیا پایان داد. در این مذاکرات، دولت بریتانیا اعلام کرد معافیتهای مالیاتی و اعتباری بانکهای وابسته به جمهوری اسلامی در پایتخت مالی اروپا را تمدید نخواهد کرد. این تصمیم عملا منجر به تعطیلی کامل شعبه لندن بانک ملی ایران میشود که مهلت تمدید مجوز فعالیت بریتانیایی آن ماه آینده به پایان میرسد؛ رویدادی که به معنای بستن کامل آخرین پنجرههای دسترسی بانکی حکومت به اروپا خواهد بود.
شعارهای توخالی مقاومت در برابر زوال اقتصاد؛ واقعیت میدانی تحریمها
در حالی که تاروپود اقتصاد خارجی رژیم در حال فروپاشی است، مقامات ارشد جمهوری اسلامی همچنان به رجزخوانیهای بیحاصل ادامه میدهند. مسعود پزشکیان، رییسجمهوری اسلامی ایران، در نشست هشتادویکم مجمع عمومی سازمان ملل متحد با اذعان به فشار دردناک تحریمها مدعی شد: “مقاومت ملت ایران در برابر تحریمها افزوده خواهد شد و ما هرگز سر فرود نخواهیم آورد یا زانو نخواهیم زد.” با این حال، کارشناسان این لفاظیها را در تناقض آشکار با بحران خفگی ارزی و تلاش مذبوحانه تهران برای اعلام آتشبسهای کوتاهمدت میدانند.
متیو لویت، معاون پیشین اطلاعات و تحلیل در وزارت خزانهداری آمریکا در دولت جرج بوش، با تبیین کارآمدی این استراتژی تصریح کرد: “تاثیر تحریمها تنها زمانی کارساز است که بتوانید طرف مقابل را متقاعد کنید کاملا جدی هستید؛ اما حقیقت در عمل خود را نشان میدهد و این الگو تنها در صورتی جواب میدهد که فشارها بدون توقف تداوم یابند.” بنبست کنونی اثبات میکند رژیمی که بقای خود را به تنشآفرینی موشکی و بیثباتسازی منطقه گره زده، اکنون در برابر یک کارزار هدفمند و انزوای همهجانبه، شریانهای حیاتی پروازی و بانکی خود را یکی پس از دیگری از دست رفته میبیند.
- با تنگتر شدن راههای اقتصادی از سوی آمریکا؛ چین و روسیه تا کجا میتوانند ایران را نجات دهند؟
- عقبنشینی ناگزیر تهران از بلوف خروج از انپیتی؛ هراس حاکمیت از اجماع جهانی و فروپاشی چتر حمایتی شرق
- استیصال رژیم در مهار بحران انرژی و پناه بردن به همسایگان؛ فرافکنی جنگی در برابر ناترازی تاریخی برق
- فاجعه کمبود دارو و جهش ۵۰۰ درصدی قیمتها در ایران؛ تاوان ماجراجوییهای نظامی رژیم بر دوش بیماران
- «رئیسجمهور کارهای نیست»؛ خلعید از دیپلماسی در اوج جنگ و مناقشه بر سر «خیانت»
