امروز یکشنبه ۱۲ جولای ۲۰۲۶ (۲۱ تیر ۱۴۰۵)، با تداوم حملات هوایی و زمینی نیروهای امنیتی پاکستان در نقاط مختلف ایالت بلوچستان، شمار شبهنظامیان کشتهشده در جریان «عملیات شعبان» و سایر تکهای اطلاعاتی به ۱۰۵ نفر افزایش یافت.
بر اساس آخرین گزارشهای منتشرشده توسط شبکه دولتی تلویزیون پاکستان (پیتیوی) و روزنامه معتبر داون، در جریان آخرین درگیریها در مناطق صعبعبور و کوهستانی این ایالت، نیروهای مشترک ارتش، سپاه مرزی و پلیس موفق شدند چندین موضع دیگر متعلق به شورشیان را هدف قرار داده و شمار کل تلفات آنها را از زمان آغاز عملیات در ۵ جولای ۲۰۲۶ (۱۴ تیر ۱۴۰۵) به این رقم بیسابقه برسانند. بر اساس این گزارشهای رسمی، از میان ۱۰۵ شبهنظامی کشتهشده، دستکم ۶۷ نفر مستقیماً در جریان درگیریهای موسوم به «عملیات شعبان» از پای درآمدهاند.
آغاز عملیات همهجانبه ارتش و افزایش شمار تلفات
شعلهور شدن دور جدید درگیریها در بلوچستان به حملات هماهنگ و خونین شبهنظامیان در روزهای ۴ و ۵ جولای (۱۳ و ۱۴ تیر) بازمیگردد. خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشهای خود تشریح کرده است که خطرناکترین حمله زمانی رخ داد که دهها نیروی مسلح به یک پاسگاه پلیس در نزدیکی پروژه سد منگی در منطقه زیارت یورش بردند. این سد که تأمینکننده آب آشامیدنی بخشهای گستردهای از کویته است، هدف حمله مستقیم قرار گرفت که در همان ابتدا به کشتهشدن ۹ مأمور پلیس انجامید. شورشیان سپس ۱۸ مأمور پلیس دیگر را به گروگان گرفتند و به مناطق کوهستانی متواری شدند. نیروهای امنیتی در نهایت اجساد تیربارانشده این ۱۸ مأمور را در حالی که چشمانشان بسته بود، در ارتفاعات کوهستانی زرغونغر کشف کردند.
همزمان با این فاجعه، شورشیان در دره هانا اوراک در حومه کویته نیز به غیرنظامیان محلی حمله کردند که در جریان آن ۴ شهروند غیرنظامی جان خود را از دست دادند. همچنین به گزارش خبرگزاری رویترز، در یک کمین جادهای دیگر در تاریخ ۸ جولای (۱۷ تیر) در منطقه بلای ایالت بلوچستان، کاروان نیروهای ارتش مورد حمله قرار گرفت که منجر به کشتهشدن ۱۱ نظامی پاکستانی و ۱۴ مهاجم شد. در مجموع، ارتش پاکستان تأیید کرده است که در جریان این حملات زنجیرهای، ۴۲ نفر شامل ۲۷ مأمور پلیس، ۱۱ سرباز ارتش و ۴ غیرنظامی جان خود را از دست دادهاند.
اعتراضات خیابانی و واکنشهای شدید مدنی در کویته
کشتهشدن مأموران پلیس موجی از خشم و اندوه را در میان مردم محلی و خانوادههای قربانیان به راه انداخته است. بر اساس گزارشهای میدانی خبرگزاری فرانسه و رسانههای محلی پاکستان، خانوادههای مأموران کشتهشده و معترضان خشمگین با برپایی یک تجمع اعتراضی گسترده و بستن چهارراه کویلا پاتک در حومه شهر کویته، دست به تحصن زدند. معترضان با انتقال پیکر چندین تن از مأموران کشتهشده به محل تجمع، اعلام کردند تا زمانی که دولت تضمینهای عینی برای تأمین امنیت نیروهای پلیس و مجازات عاملان این جنایت ارائه ندهد، پیکر عزیزان خود را به خاک نخواهند سپرد. این اعتراضات که به سرعت در مناطق مختلف ایالت بلوچستان گسترش یافت، فشار سیاسی زیادی را بر دولت مرکزی در اسلامآباد وارد کرده است.
تصمیم مشترک رهبران سیاسی و نظامی برای ریشهکنی تروریسم
در واکنش به این بحران فزاینده، شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، به همراه ژنرال عاصم منیر، فرمانده کل ارتش این کشور، در یک سفر اضطراری راهی کویته شدند. به گزارش بخش اردوی خبرگزاری آناتولی، نخستوزیر پاکستان در جریان نشست کمیته عالی استانی برای نظارت بر طرح ملی اقدام، اعلام کرد که رهبری سیاسی و نظامی کشور تصمیمی مشترک، قاطع و واحد برای نابودی کامل تروریسم اتخاذ کردهاند و این عملیات تا از بین رفتن آخرین پناهگاههای شبهنظامیان تداوم خواهد داشت. علاوه بر این، دولت پاکستان به منظور آرام کردن فضای ملتهب جامعه، مبلغ ۱۱.۱ میلیون روپیه (معادل تقریبی ۳۹ هزار دلار) را به عنوان غرامت و کمک معیشتی برای خانواده هر یک از مأموران کشتهشده تصویب کرد.
ابعاد منطقهای بحران؛ اتهامزنی اسلامآباد به کابل و دهلینو
دولت پاکستان ریشه این ناامنیها را به خارج از مرزهای خود مرتبط میداند. سخنگوی ارتش پاکستان، ژنرال احمد شریف چودری، در یک کنفرانس مطبوعاتی اعلام کرد که شورشیان این حملات را تحت چتر حمایتی دو گروه اصلی هدایت میکنند؛ ارتش آزادیبخش بلوچستان که دولت پاکستان آن را «فتنه هندوستان» مینامد و تحریک طالبان پاکستان که از آن با عنوان «فتنه خوارج» یاد میشود. اسلامآباد مدعی است این گروهها از خاک افغانستان به عنوان پناهگاه امن استفاده میکنند و تحت حمایتهای مالی و لجستیکی هند قرار دارند.
در پاسخ به این ادعاها، رسانههای محلی افغانستان از جمله طلوعنیوز به نقل از ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان، گزارش دادند که این اتهامات کاملاً بیاساس است و کابل هرگز اجازه نخواهد داد از خاک افغانستان علیه امنیت کشورهای همسایه سوءاستفاده شود. وزارت امور خارجه هند نیز همواره اتهام حمایت از گروههای جداییطلب بلوچ را رد کرده و آن را تلاشی از سوی اسلامآباد برای توجیه ناتوانی در تأمین امنیت داخلی خود دانسته است.
اهمیت راهبردی بلوچستان و تاثیر بر امنیت مرزهای همسایه
ایالت بلوچستان به عنوان پهناورترین و در عین حال کمجمعیتترین ایالت پاکستان، به دلیل برخورداری از منابع غنی معدنی و همچنین میزبانی از بندر راهبردی گوادر در کریدور اقتصادی چین و پاکستان، برای اسلامآباد اهمیت حیاتی دارد. هرگونه ناامنی و تشدید حملات در این منطقه میتواند سرمایهگذاریهای چند میلیارد دلاری چین را با چالش جدی مواجه سازد. از سوی دیگر، این ایالت با استان سیستان و بلوچستان ایران هممرز است؛ به همین دلیل، ناظران معتقدند گسترش عملیات نظامی سنگین ارتش پاکستان در مناطق مرزی میتواند پیامدهای مستقیمی بر امنیت مرزهای شرقی ایران داشته باشد و به افزایش موج مهاجرت، قاچاق و حتی جابهجایی عناصر مسلح در امتداد این مرزها منجر شود. تداوم حملات هوایی و زمینی در این منطقه نشان میدهد که بلوچستان در روزهای آینده نیز یکی از پرالتهابترین نقاط در جغرافیای سیاسی منطقه خواهد بود.
