انفجار در یکی از مقرهای وابسته به «الحشد الشعبی» در شرق بغداد، پرسش‌هایی را درباره ماهیت تجهیزات موجود در این محل و منشأ آن‌ها مطرح کرده است؛ به‌ویژه پس از آنکه منابع امنیتی از رسیدن یک محموله نظامی از ایران، یک هفته پیش از حادثه، خبر دادند. این در حالی است که روایت رسمی می‌گوید انفجار بر اثر آتش‌گرفتن مهمات فرسوده رخ داده و ناشی از حمله خارجی نبوده است.
این انفجار شامگاه شنبه گذشته در منطقه صدر القناة، نزدیک بیمارستان سعد الوتری، رخ داد و به آتش‌سوزی در یکی از مقرهای الحشد انجامید. در حالی که این نهاد از زخمی شدن سطحی پنج نفر از نیروهای خود خبر داد، منابعی که یک روزنامه عراقی به آن‌ها استناد کرده، از تلفات بیشتر و احتمال حضور ایرانی‌ها در میان مجروحان سخن گفته‌اند.
مقر امنیتی و تجهیزات نظامی
یکی از مهم‌ترین ابهام‌ها به ماهیت محلی مربوط می‌شود که انفجار در آن رخ داده است. بر اساس منابع آگاهی که روزنامه عراقی «المدى» به آن‌ها استناد کرده، این مقر زیر نظر بخش «امن الحشد» است؛ بخشی که مسئولیت‌های امنیتی و اطلاعاتی بر عهده دارد. همین موضوع، وجود مقادیر قابل توجهی تجهیزات نظامی در داخل آن را پرسش‌برانگیز کرده است.
منابع امنیتی می‌گویند در هفته منتهی به انفجار، تجهیزات نظامی تازه‌ای از ایران به این محل رسیده بود، اما جزئیاتی درباره ماهیت این تجهیزات، طرف ارسال‌کننده یا دلیل نگهداری آن‌ها در این مقر منتشر نشده است.
ناظران معتقدند اگر این اطلاعات تأیید شود، بُعد مهمی به تحقیقات درباره این حادثه اضافه خواهد کرد؛ به‌ویژه اینکه وجود تجهیزات نظامی در یک مقر امنیتی با ماهیت انبارهای متعارف مهمات تفاوت دارد و پرسش‌هایی را درباره سازوکار انتقال و نگهداری این تجهیزات و نهادهای مسئول مدیریت آن مطرح می‌کند.
روایت‌های متناقض درباره علت انفجار
هیئت «الحشد الشعبی» اعلام کرد انفجار بر اثر آتش‌گرفتن توده‌ای از مهمات فرسوده در یکی از مقرهایش در شرق بغداد رخ داده و تأکید کرد که پنج نفر از نیروهایش به‌طور سطحی زخمی شده‌اند و آتش نیز مهار شده است.
روز یکشنبه، وب‌سایت «+964» به نقل از الحشد گزارش داد که نتایج اولیه بررسی تیم‌های ادله جنایی وابسته به وزارت کشور، نشانه‌ای از هدف قرار گرفتن این محل از بیرون نشان نداده است؛ با این حال، تحقیقات کمیته‌های تخصصی، از جمله کمیته‌ای که نخست‌وزیر علی الزیدی تشکیل داده، ادامه دارد.
در مقابل، «المدى» به نقل از منابع امنیتی، از زخمی شدن بیش از ۲۰ نفر از نیروهای «امن الحشد» خبر داد؛ علاوه بر افرادی دیگر که هویتشان مشخص نشده است.
این منابع همچنین از تدابیر شدید امنیتی هنگام انتقال مجروحان با آمبولانس‌های وابسته به بخش درمانی الحشد خبر دادند؛ موضوعی که احتمال حضور ایرانی‌ها در میان آن‌ها را مطرح کرده، بی‌آنکه هویتشان تأیید شده باشد.
اطلاعاتی که این روزنامه منتشر کرده، فرضیه‌های متفاوتی را نیز درباره علت انفجار در بر می‌گیرد؛ به‌طوری که یک منبع نزدیک به گروه‌های مسلح، استفاده از پهپاد را محتمل دانسته، در حالی که منبعی دیگر از احتمال وجود دستگاه‌های انفجاری از راه دور در داخل جعبه‌های مهمات سخن گفته است؛ سناریویی که انفجار دستگاه‌های «پیجر» در لبنان در سال ۲۰۲۴ را به یاد می‌آورد.
آیا پای حمله خارجی در میان است؟
این انفجار در مقطعی حساس برای گروه‌های مسلح نزدیک به ایران در عراق رخ داد؛ هم‌زمان با تحولاتی در میزان حضور آن‌ها در نهادهای دولتی و ادامه تلاش‌های آمریکا برای محدود کردن فعالیت گروه‌های مسلح خارج از کنترل دولت.
غازی فیصل، رئیس مرکز عراقی مطالعات راهبردی، معتقد است بهبود روابط بغداد و واشنگتن، احتمال وقوع حمله خارجی را منتفی نمی‌کند؛ او به آنچه گزارش‌های رسانه‌ای درباره وجود مجوز آمریکایی برای هدف قرار دادن مواضع وابسته به گروه‌ها خواند، استناد کرده است.
فیصل با قاطعیت نگفت که اسرائیل پشت انفجار صدر القناة بوده و احتمال هدف قرار گرفتن این محل را، در کنار احتمال وقوع یک حادثه ناشی از نگهداری نامناسب مهمات، باز گذاشت.
از سوی دیگر، جبار الیاور، نظامی بازنشسته، به این روزنامه گفت که انفجار به‌تنهایی دلیل کافی برای اثبات وقوع حمله نیست. او اشاره کرد که نگهداری نامناسب، واکنش مواد ذخیره‌شده یا وجود مهمات فرسوده می‌تواند به حوادث مشابه منجر شود و این بررسی فنی است که باید علت را مشخص کند.
تجهیزات ایرانی زیر ذره‌بین
پرسشی که این حادثه مطرح می‌کند، فقط به این محدود نمی‌شود که انفجار اتفاقی بوده یا ناشی از حمله؛ بلکه به ماهیت تجهیزاتی که در داخل مقر وجود داشته، منشأ آن‌ها و نهادهایی که مسئول انتقال و نگهداری آن‌ها بوده‌اند نیز مربوط می‌شود.
ناظران بر این باورند که اگر رسیدن تجهیزات نظامی از ایران به این محل پیش از انفجار ثابت شود، لازم است ماهیت این تجهیزات، اینکه آیا برای استفاده در داخل عراق در نظر گرفته شده بودند یا نه، چه نهادی آن‌ها را تحویل گرفته و روند انتقال و نگهداری آن‌ها تا چه اندازه زیر نظر سازوکارهای نظارتی دولت بوده، روشن شود.
اهمیت این پرسش‌ها در سایه روابط نظامی و سیاسی میان تهران و گروه‌های مسلح عراقی دوچندان می‌شود؛ گروه‌هایی که برخی از آن‌ها در نهادهای دولتی حضور دارند، در حالی که پرونده انحصار سلاح در دست دولت همچنان محل بحث است.
- تجهیزات ارسالی از ایران و انفجاری مرموز؛ در مقر «حشد» در بغداد چه گذشت؟
- آوارگان شمال اقلیم کردستان عراق، در سایه حضور ترکیه و مهمات منفجرنشده از بازگشت به خانه‌هایشان نگران هستند
- تشدید نگرانی‌ها از وضعیت حقوق بشری در ایران؛ احکام زندان، بازداشت‌های پنهانی و وخامت حال زندانیان اعتصابی
- ایران برای تأمین مالی سپاه پاسداران از بازوهای منطقه‌ای خود کمک می‌گیرد
- حمایت تمام‌عیار ترامپ از نتانیاهو در آستانه انتخابات اسرائیل؛ هشدار واشینگتن درباره خطرات تنهایی در رویارویی با رژیم ایران
