وزارت خزانهداری ایالات متحده در روز جمعه ۷ اوت ۲۰۲۶ (۱۶ مرداد ۱۴۰۵)، با انتشار دو بیانیه جداگانه از اعمال تحریمهای گسترده جدید علیه شبکههای مالی و صرافیهای رمزارزی مرتبط با ایران خبر داد. این اقدام که توسط دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (اوفک) و در چارچوب کارزار موسوم به «خشم اقتصادی» انجام شده، هشتمین اقدام واشنگتن در سال جاری میلادی برای مقابله با شبکه بانکداری سایه ایران به شمار میرود. به گزارش وبسایت رسمی وزارت خزانهداری آمریکا، این تحریمها با هدف قطع دسترسی حکومت ایران به منابع مالی پنهان، مبارزه با دور زدن تحریمها و توقف پشتیبانی مالی از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعمال شده است.
بر اساس یکی از بیانیههای اوفک، دو صرافی بزرگ داراییهای دیجیتال و شبکهای از شرکتهای پوششی همکار با آنها هدف تحریم قرار گرفتهاند. یکی از برجستهترین نامها در این فهرست، صرافی رمزارز «آبانتتر» مستقر در ایران است. اوفک اعلام کرده که آبانتتر به دلیل فعالیت در بخش مالی اقتصاد ایران و پردازش میلیونها دلار تراکنش برای صرافیهای ایرانی تحریمشده از جمله «نوبیتکس»، «والکس»، «بیتپین» و «رمزینکس» در فهرست سیاه قرار گرفته است.
نام دیگری که در این بیانیه به چشم میخورد، صرافی رمزارز «شلبیت» و گرداننده آن، سیاوش کیوانپور است. سیاوش کیوانپور، شهروند متولد ایران که تابعیت کشورهای دومینیکا و افغانستان را نیز دارد و پیش از این در امارات متحده عربی ساکن بوده، به عنوان مغز متفکر این شبکه معرفی شده است. خزانهداری آمریکا مدعی است کیوانپور از طریق شرکت ثبتشده خود در گرجستان با نام «اساچپیاس شلبیت» این صرافی را اداره میکرده است. طبق ادعای مقامات آمریکایی، آدرسهای کیف پول رمزارزی متعلق به سپاه پاسداران معادل بیش از ۱ میلیون دلار دارایی دیجیتال به آدرسهای صرافی شلبیت ارسال کردهاند و در مقابل، بیش از ۲ میلیون دلار نیز از این صرافی به کیف پولهای وابسته به سپاه منتقل شده است. علاوه بر این، گفته شده که سیاوش کیوانپور بیش از ۲ میلیون دلار دارایی دیجیتال را به صرافی نوبیتکس منتقل کرده است؛ صرافی بزرگی که پیشتر در تاریخ ۲ ژوئن ۲۰۲۶ (۱۳ خرداد ۱۴۰۵) تحت تحریمهای آمریکا قرار گرفته بود.
افشای شبکه چهار میلیارد دلاری از قمار تا دور زدن تحریمها
اقدام اخیر ایالات متحده علیه صرافی شلبیت پس از آن صورت گرفت که خبرگزاری رویترز در گزارش تحقیقی مفصلی در تاریخ ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۶ (۹ مرداد ۱۴۰۵) جزئیات فعالیتهای این صرافی پنهان را فاش کرد. بر اساس این گزارش تحقیقی، صرافی شلبیت به عنوان هسته اصلی یک شبکه گسترده ۴ میلیارد دلاری برای دور زدن تحریمهای ایران عمل میکرده است. بلاکچینهای تحلیلشده توسط شرکتهای تحقیقاتی حوزه رمزارز نشان میدهند که این شبکه با یک کسبوکار غیرقانونی قمار اینترنتی به زبان فارسی با بیش از ۲ هزار وبسایت مرتبط بوده است.
به گزارش رویترز، این وبسایتهای قمار توسط چهرههای مشهور رسانههای اجتماعی مانند ساشا سبحانی و پویان مختاری ترویج میشدند و دهها میلیون دلار از درآمدهای حاصل از این بازیها از طریق صرافی شلبیت شستوشو داده میشد. تحقیقات نشان میدهد این صرافی به صورت مستقیم با بانک مرکزی ایران و کیف پولهای رمزارزی مرتبط با سپاه پاسداران در ارتباط بوده و حتی حداقل ۱۲۵ میلیون دلار از وجوه مرتبط با بانک مرکزی ایران را پردازش کرده است. اگرچه صرافی شلبیت در تاریخ ۱ اوت ۲۰۲۶ (۱۱ مرداد ۱۴۰۵) با انتشار بیانیهای در وبسایت خود هرگونه مشارکت آگاهانه در پولشویی، فرار از تحریمها یا همکاری با نهادهای نظامی و دولتی ایران را تکذیب و اعلام کرد که فعالیتهای خود را از ژانویه ۲۰۲۶ (دی ۱۴۰۴) متوقف کرده است، اما خزانهداری آمریکا این صرافی و شرکتهای تابعه آن در لهستان و امارات را به لیست تحریمهای ثانویه خود افزود.
تخریب سیستم بانکداری سایه و درآمدهای نفتی
در بیانیهای جداگانه که به طور همزمان صادر شد، اوفک شبکه بانکداری سنتی پنهانی ایران را هدف قرار داد. خزانهداری آمریکا اعلام کرد که علیه چندین شرکت فعال در چند کشور که به «سامانه بانکداری راهبر» ایران برای انتقال صدها میلیون دلار کمک میکردند، اقدام کرده است. در این پرونده، «بانک شهر» ایران به همراه شرکتهای «فراب سروش آفاق قشم» و شرکت مستقر در دبی با نام «اچاماس تریدینگ افزدئی» متهم شدهاند که نقش کلیدی در بازگرداندن درآمدهای نفتی ایران ایفا میکنند.
این بیانیه تصریح میکند که این شبکه به شرکتهای برجسته صادرکننده نفت ایران نظیر شرکت ملی نفت ایران، شرکت اینترترید نفت ایران (نیکو)، شرکت پتروشیمی تریلیانس و شرکت پوششی ستاد کل نیروهای مسلح ایران به نام «سپهر انرژی جهان» کمک میکرده است تا درآمدهای حاصل از فروش نفت در خارج از کشور را پنهان و بازیابی کنند. به ادعای اوفک، صرافیهای پوششی مستقر در دبی شامل «تایتان اکسچنج» و «آلپس اینترنشنال» در جابهجایی این مبالغ برای شبکههای مرتبط با بانک شهر نقش داشتهاند. خزانهداری آمریکا مدعی است صرافی آلپس اینترنشنال به تنهایی در سال ۲۰۲۶ (۱۴۰۵) صدها میلیون دلار تراکنش چندارزی را برای شرکتهای پوششی ایران انجام داده است تا منشأ واقعی این داراییها را مخفی نگه دارد.
تلاش همهجانبه واشنگتن و پیامدهای اقتصادی تحریمها
به گزارش خبرگزاری آنادولو، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده، در بیانیهای اعلام کرد که تکیه ایران بر داراییهای دیجیتال و شبکههای بانکداری سایه نشاندهنده اثربخشی کارزار خشم اقتصادی است. او تأکید کرد که وزارت خزانهداری مصمم است تمامی تسهیلکنندگانی را که به بقای این شبکهها کمک میکنند شناسایی و آنها را از سیستم مالی آمریکا محروم کند. همزمان با این اقدام، برنامه «پاداش برای عدالت» وزارت امور خارجه آمریکا پاداشی تا سقف ۱۵ میلیون دلار برای ارائه هرگونه اطلاعاتی که منجر به فروپاشی شبکههای مالی سپاه پاسداران شود، تعیین کرده است.
تحریمهای اعلامشده به معنای مسدود شدن تمامی داراییهای احتمالی افراد و نهادهای مذکور در حوزه قضایی ایالات متحده است. علاوه بر این، هرگونه معامله شهروندان و شرکتهای آمریکایی با این اشخاص ممنوع خواهد بود. خزانهداری آمریکا هشدار داده است که مؤسسات مالی غیرآمریکایی و بانکهای خارجی نیز در صورت تسهیل تراکنشهای مالی برای این نهادها، با ریسک شدید تحریمهای ثانویه و قطع دسترسی به سیستم بانکی ایالات متحده مواجه خواهند شد. تا زمان انتشار این خبر، مقامات رسمی در تهران واکنش ویژهای به جزئیات این بستههای تحریمی نشان ندادهاند.
