روزنامه «فایننشال تایمز» از یک برنامه محرمانه روسی برای کمک به ایران در توسعه موشکهای کروز پیشرفته پرده برداشته است؛ برنامهای که در چارچوب گسترش همکاری نظامی میان مسکو و تهران قرار میگیرد.
بر اساس این گزارش تحقیقی، این برنامه از سال ۲۰۲۳ آغاز شد و مقامها و کارشناسان روس که چندین بار به ایران سفر کردهاند، در آن مشارکت داشتهاند؛ همکاریای که سپس گسترش یافت و تبادل مواد و اطلاعات فنی مرتبط با توسعه موشکی را نیز دربر گرفت.
سفرهای روسی و انتقال دانش فنی
“فایننشال تایمز” در گزارش خود نوشت این برنامه با نام رمزی «C430L» شناخته میشد و هماهنگی آن را شرکت دولتی روسی صادرات تسلیحات “روساوبورون اکسپورت” با همکاری شرکت روسی “NPO Mashinostroyenia” بر عهده داشت؛ شرکتی متخصص در توسعه موشک که تحت تحریمهای آمریکا قرار دارد.
سوابق سفر و مکاتباتی که این روزنامه بررسی کرده، نشان میدهد مقامهای حوزه صادرات تسلیحات و مهندسان ارشد این شرکت روسی در طول سال ۲۰۲۳ چندین بار به ایران سفر کردهاند.
به نوشته این روزنامه، این هیئتها شامل کارشناسان طراحی موشک، سامانههای پیشرانش و آیرودینامیک بودند؛ از جمله الکساندر دیرگاتشیف، طراح ارشد موشکهای پرتابشونده از دریا و سامانههای موشک کروز، و الکساندر چیباکوف، متخصص سامانههای پیشرانش مورد استفاده در موشکهای کروز. همچنین یوری پروخورتچوک، رئیس بخش آیرودینامیک و بالستیک شرکت، در این سفرها حضور داشت.
“فایننشال تایمز” همچنین نوشت ولادیسلاو کوزمیچیف، رئیس بخش فناوریهای دفاعی و فضایی در “روساوبورون اکسپورت”، در سومین سفر هیئت به ایران آنان را همراهی میکرد و بعدتر مسئول مذاکره درباره قرارداد برنامه «C430L» با طرف ایرانی شد. بر اساس این گزارش، این قرارداد در نوامبر ۲۰۲۳ بهطور رسمی با وزارت دفاع ایران امضا شد.
تا سال ۲۰۲۵، شرکت روسی مواد فنی مرتبط با این پروژه را از ایران دریافت کرده بود و سپس مهندسان آن تحلیل دادهها را آغاز کردند و پرسشهایی درباره عملکرد سامانه و مشکلاتی که در جریان آزمایشها بروز کرده بود، برای طرف ایرانی فرستادند.
در مکاتبات مربوط به آوریل ۲۰۲۵ که این روزنامه به آنها دست یافته، “روساوبورون اکسپورت” پیشنهاد اعزام هیئتی از متخصصان روس به ایران را مطرح کرده و از تهران خواسته بود پیش از این سفر به پرسشهای مهندسان پاسخ دهد.
فابیان هینتس، کارشناس موشکهای ایرانی و تحلیلگر ارشد سازمان “Conflict Armament Research”، گفت انتقال فناوری نظامی صرفاً به ارسال نقشهها یا قطعات تسلیحاتی محدود نمیشود.
او افزود: “اینکه یک مهندس ۶۰ ساله سفر کند و با تکیه بر تجربهاش مشکلات را حل کند، ارزش بسیار زیادی دارد”.
به نوشته «فایننشال تایمز»، هدف این برنامه کمک به ایران برای توسعه یک سامانه پیشرانش بود که بتوان از آن در موشکهای کروز مافوق صوت استفاده کرد. کارشناسانی که با این روزنامه گفتوگو کردهاند، احتمال دادهاند این فناوری در موشکهای ضدکشتی و نیز موشکهایی برای هدف قرار دادن اهداف زمینی به کار گرفته شود.
این گزارش تحقیقی اشاره کرده است که ایران در ساخت و آزمایش این سامانه پیشرانش موفق بوده، اما تاکنون مدرکی دال بر استقرار یک موشک کروز مافوق صوت که با کمک روسیه توسعه یافته باشد، یافت نشده است.
همکاری نظامی میان دو کشور
افشای این برنامه همزمان با ادامه نزدیکی سیاسی و نظامی میان روسیه و ایران صورت گرفته است.
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، روز سهشنبه اول سپتامبر در حاشیه نشست سازمان همکاری شانگهای در بیشکک، پایتخت قرقیزستان، با همتای ایرانی خود، مسعود پزشکیان، دیدار کرد.
پزشکیان از پوتین بهخاطر موضع مسکو در قبال جنگی که ایران با ایالات متحده و اسرائیل درگیر آن بود و نیز تحریمهای پس از آن، تشکر کرد و گفت مسکو و تهران قادرند با آنچه “یکجانبهگرایی” آمریکا خواند، مقابله کنند.
پوتین در این دیدار گفت روسیه “در کنار مردم ایران ایستاده است“ و تأکید کرد که دو کشور با وجود شرایط کنونی نظامی و سیاسی، به روابط اقتصادی و تجاری خود ادامه خواهند داد.
پوتین افزود: “در این دوره دشوار، همانطور که گفتوگو کردیم، با تمام توان میکوشیم کمک لازم را در اختیار شما بگذاریم و کالاهای اساسی را تأمین میکنیم”.
پزشکیان نیز گفت تهران و مسکو به دنبال راههایی برای مقابله با تحریمهای آمریکا خواهند بود و افزود که میتوان همکاری را از طریق سازمان همکاری شانگهای و دیگر چارچوبهای چندجانبه تقویت کرد.
همکاری موشکیای که این گزارش از آن پرده برداشته، در چارچوب روابط نظامیای قرار میگیرد که در سالهای گذشته گسترش یافته است؛ ایران پهپادهای “شاهد” را در اختیار روسیه قرار داده است که مسکو از آنها در جنگ اوکراین استفاده کرده و همچنین به ایجاد خطوط تولید این پهپادها در داخل روسیه کمک کرده است.
- پروژه محرمانه «سی ۴۳۰ ال»؛ گزارش تحقیقی فایننشال تایمز از انتقال دانش فنی موشکهای مافوق صوت روسیه به ایران
- اصابت پرتابه به جشن عروسی در هرمزگان؛ افزایش قربانیان و ابعاد حادثه
- جهش نرخ دلار به ۲۱۷ هزار تومان و تشدید بحران معیشت در ایران
- جهش دوباره قیمت سوخت در پاکستان و چالشهای اقتصادی منطقه
- تنش موشکی و پهپادی در پایتخت اقلیم کردستان عراق
