نمایشگاه بینالمللی کتاب دمشق که هماکنون در محل نمایشگاهها در پایتخت سوریه برگزار میشود، شاهد رویدادهایی نامعمول و غیرمنتظره بوده است؛ رویدادهایی که از سرقت آغاز شد، به مردسالاری هولناک رسید و حتی به ترویج افراطگرایی کشیده شد؛ موضوعی که خشم کاربران شبکههای اجتماعی را برانگیخت.
دوره کنونی نمایشگاه کتاب دمشق در بازه زمانی 6 تا 16 فوریه با حمایت وزارت فرهنگ سوریه و ریاستجمهوری برگزار میشود و این نخستین دوره نمایشگاه پس از سقوط نظام اسد در 8 دسامبر 2024 است؛ همچنین عربستان سعودی و قطر میهمانان ویژه این دوره هستند.
دستبرد به هیئت سعودی!
به شکلی غیرمعمول، خودروهای متعلق به هیئت سعودیِ شرکتکننده در نمایشگاه بینالمللی کتاب دمشق هدف سرقت قرار گرفتند و این هیئت همچنین لحظه شکسته شدن خودروی خود را در جریان تلاش برای سرقت محتویات آن ثبت کرد.
این واقعه هم به این رویداد فرهنگی و هم به شرکتکنندگان در نمایشگاه لطمه زد و سایه خود را بر فضای این برنامه و مسئولان برگزاری و امنیت آن انداخت.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، این حادثه همزمان با آغاز نمایشگاه رخ داده است، در حالی که مقامهای سوریه هنوز هیچ جزئیات رسمی بیشتری درباره ابعاد این سرقت یا اقدامات اتخاذشده علیه سارقان منتشر نکردهاند.
حضور غافلگیرکننده کتابهای افراطی!
از سوی دیگر، نمایشگاه با جنجال گستردهای بر سر وجود کتابهایی از نویسندگانی مرتبط با گروههای جهادی و تروریستی یا آثاری که اندیشه آنان را به شکلی مطرح میکنند که برخی آن را ترویج افراطگرایی دانستهاند، روبهرو شد.
پس از آنکه دستگاه اطلاعات عراق دخالت کرد و از مقامهای سوریه خواست از نمایش و فروش کتابی منسوب به ابومصعب الزرقاوی، رهبر «تنظیم القاعده – عراق»، با عنوان «آیا حدیث رافضیان به تو رسیده است؟» جلوگیری کنند، زیرا این کتاب حاوی محتوایی تکفیری و تحریکآمیز علیه طوایف مشخصی است، جنجال به همینجا ختم نشد.
چرا که بهطور ناگهانی اعلام شد خاطرات شیخ محفوظ بن الوالد (ابوحفص موریتانی)، مفتی پیشین «تنظیم القاعده»، برای نخستین بار در سوریه در چارچوب برنامههای نمایشگاه بینالمللی کتاب دمشق عرضه میشود و این اعلام از طریق صفحه خود بنالوالد در پلتفرم «فیسبوک» صورت گرفت.
فعالان از آنچه در نمایشگاه بهعنوان سهلگیری نظارتی بیسابقه در جریان است انتقاد کردند؛ بهطوری که برخی آن را «هرجومرج» توصیف کردند که موجب راه یافتن عناوینی شده که پیشتر کاملاً ممنوع بودند، زیرا حاوی ترویج و ستایش آشکار افراطگرایی، نفرت و تروریسم هستند.
مردسالاری افراطی: چرخش بهسوی اندیشه محافظهکار!
در زمینهای دیگر، فعالان و کنشگران حقوق بشر از هویت بصری و شیوه سازماندهی نمایشگاه بینالمللی کتاب دمشق در سال جاری انتقاد کردند و معتقد بودند که رویکردی «مردسالارانه» بهطور غالب بر آن حاکم است؛ بهگونهای که کاهش چشمگیر حضور زنان چه در کمیتههای برگزاری، چه در نشستهای فکری و ادبیِ همراهِ نمایشگاه، و حتی در نمادپردازی پوسترهای تبلیغاتی و نیز در میان بازدیدکنندگان نمایشگاه مشاهده شده است.
برخی بر این باورند که این مسئله بازتابدهنده چرخشی در صحنه فرهنگی سوریه بهسوی «محافظهکاری» یا تأثیرپذیری از سلطه یک تفکر مشخص است که نقش زن را در فضای عمومی به حاشیه میراند؛ امری که خشم جریانهای مدنی را برانگیخته است، زیرا آنان از نظر تاریخی این نمایشگاه را ویترین تنوع سوریه میدانند.
برخی همچنین میان خبرهای مربوط به ممنوعیت آرایش در بعضی ادارات یا دانشگاهها و تصاویر نشستهای صرفاً «مردانه» در نمایشگاه کتاب پیوند برقرار کردند؛ جایی که منتقدان معتقدند این اقدامات با هدف راضی کردن گروههای خاص یا ارائه تصویری «محافظهکارتر» از جامعه سوریه، همسو با تحولات سیاسی کشور، پس از آن انجام میشود که کسانی که پیشتر جنگجو در گروههای تروریستی بودند، امروز در دمشق قدرت را در دست گرفتهاند.
نمایشگاه کتاب دمشق.. جزئیاتی کوتاه
پریروز پنجشنبه، یک دوره استثنایی جدید از نمایشگاه بینالمللی کتاب دمشق 2026 در شهر نمایشگاهها در پایتخت سوریه، دمشق، با شعار «تاریخی که مینویسیم… تاریخی که میخوانیم» آغاز شد؛ این نخستین دوره نمایشگاه پس از سقوط نظام اسد است.
نمایشگاه بینالمللی کتاب دمشق شاهد مشارکت بیش از 500 ناشر عربی و بینالمللی است، افزون بر حضور بیش از 35 کشور عربی و خارجی، و غرفههای نمایشگاه بیش از 100 هزار عنوان در حوزههای مختلف را در بر میگیرد.
فعالیتهای نمایشگاه از 6 تا 16 فوریه جاری ادامه دارد؛ هر روز از ساعت 10 صبح تا 9 شب، و در روز جمعه از ساعت 3 بعدازظهر تا 9 شب. این دوره پس از وقفهای 5 ساله برگزار میشود. گفتنی است نخستین دوره نمایشگاه بینالمللی کتاب دمشق در سال 1984 برگزار شد.
- رایزنیهای رئیس سازمان اطلاعات ترکیه در کابل و قندهار
- مطالبه جهانی برای تمدید مأموریت گزارشگر ویژه سازمان ملل در افغانستان، نامه مشترک ۱۰۰ نهاد بینالمللی به شورای حقوق بشر
- افزایش مطالبات اصناف ایران برای محاسبه مالیات بر پایه سود واقعی کسبوکارها
- پاکستان همزمان با حمله مرگبار به نظامیان، محدودیتهای مصرف سوخت را تشدید کرد
- رد گزارش سازمان ملل از سوی کاخ سفید؛ واکنش تند واشنگتن به اتهام «جنایات جنگی» و بازتاب خروج آمریکا در رسانههای ایران
